W pierwszej części artykułu omówiliśmy fundamentalne założenia reformy awansu zawodowego. Kontynuując ten temat, w bieżącym numerze skupiamy się na praktycznym wymiarze wdrażania zmian, ze szczególnym uwzględnieniem nowej konstrukcji karty oceny pracy oraz usztywnienia kryteriów oceny, które od 28 listopada 2025 r. stają się wyłącznie obowiązkowe. Wyjaśniamy, jak prawidłowo przeliczać punkty według nowej skali, jakich terminów proceduralnych należy bezwzględnie przestrzegać oraz jak uniknąć najczęstszych błędów przy stosowaniu przepisów przejściowych.
Dział: Pod paragrafem
Rok szkolny 2026/2027 zapisze się w historii polskiej edukacji jako moment wdrożenia najbardziej wieloaspektowej reformy od dekad. Zmiany nie ograniczają się jedynie do kosmetycznych poprawek w podręcznikach, lecz uderzają w same fundamenty organizacji pracy jednostek oświatowych. Kluczowe filary tej transformacji to ustawowe uregulowanie obecności technologii cyfrowej w szkołach, stworzenie nowego, zamkniętego katalogu praw i obowiązków ucznia, radykalna zmiana standardów żywienia zbiorowego oraz całkowita przebudowa podstaw programowych i ramowych planów nauczania w ramach inicjatywy „Reforma26. Kompas Jutra”. Poniżej znajduje się szczegółowa analiza poszczególnych obszarów zmian, uwzględniająca aspekty legislacyjne, organizacyjne oraz społeczne.
Niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym to jedna z dwóch podstawowych kategorii należności dla szkół publicznych. Podstawowym ich rodzajem są te z tytułu dochodów pobieranych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.
W obecnym stanie prawnym stanowisko dyrektora szkoły powierzane jest kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu przeprowadzonego przez organ prowadzący. Praktyka stosowania przepisów regulujących tryb przeprowadzania konkursu na to stanowisko ujawnia jednak liczne wątpliwości interpretacyjne. Z tego względu nauczyciele zamierzający ubiegać się o stanowisko dyrektora powinni znać aktualne regulacje prawne w tym zakresie, bowiem uchybienia formalne zaistniałe w toku postępowania konkursowego mogą stanowić podstawę jego unieważnienia.
Godziny ponadwymiarowe stanowią jedno z podstawowych narzędzi organizacyjnych pozwalających dyrektorowi jednostki oświatowej na zapewnienie ciągłości realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w sytuacjach braków kadrowych. Pomimo ich powszechnego występowania, w praktyce nadal pojawiają się liczne problemy interpretacyjne. Z tego względu ustawodawca we wrześniu 2025 r. wprowadził istotne zmiany w tym obszarze, zapowiadając jednocześnie kolejne modyfikacje z dniem 1 stycznia 2026 r.
Wprowadzenie od 1 czerwca 2017 r. do porządku prawnego art. 54a ustawy o finansach publicznych stanowi podstawę prawną, na podstawie której jednostki sektora finansów publicznych, w tym szkoły publiczne (państwowe i samorządowe), mają możliwość zawierania ugód. Powyższe stwierdzenie nie oznacza, że przed datą wejścia w życie przepisu zawieranie tego rodzaju ugód nie było dopuszczalne. Przepis jedynie wprost wyraził zasady zawarcia ugody w sprawie spornych należności cywilnoprawnych.
Nauczyciele, w związku z wykonywaniem swojej pracy, podlegają ocenie. Dotyczy to zarówno nauczycieli zatrudnionych w publicznych, jak i niepublicznych jednostkach oświaty. Ocena ta obecnie, oprócz standardowego podsumowania efektów pracy nauczyciela za wskazany okres czasu, jest również powiązana z odbywaniem procedury awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Dlatego też zarówno nauczyciele, jak i dyrektorzy powinni na bieżąco zapoznawać się z aktualnie obowiązującymi przepisami w tym zakresie, bowiem w ostatnim czasie uległy one pewnym zmianom.
Bezpieczeństwo uczniów pozostaje priorytetem każdej placówki oświatowej. Weryfikacja niekaralności osób zatrudnianych lub dopuszczanych do kontaktu z dziećmi jest jednym z podstawowych mechanizmów ochrony małoletnich. W ostatnich miesiącach ustawodawstwo i praktyka stosowania przepisów w tym zakresie nadal ewoluowały – szczególnie w następstwie wejścia w życie od 15 lutego 2024 r. poszerzonych obowiązków weryfikacyjnych oraz prac nad kolejnymi zmianami legislacyjnymi w 2025 r. Poniżej przedstawione zostały obowiązujące w roku szkolnym 2025/2026 zasady dotyczące weryfikacji niekaralności w placówkach oświatowych.
Zmieniające się przepisy, złożone sytuacje kadrowe, niejasności interpretacyjne – codzienność pracy dyrektora szkoły i pracowników oświaty rodzi wiele pytań prawnych. W tym numerze na najczęściej pojawiające się wątpliwości odpowiada Michał Łyszczarz. Odpowiedzi nie tylko porządkują interpretację przepisów, ale też dostarczają praktycznych wskazówek, jak bezpiecznie i zgodnie z prawem podejmować decyzje w szkole.
Trwają prace legislacyjne nad projektem nowelizacji ustawy
Prawo oświatowe, której celem ma być uporządkowanie systemu praw i obowiązków uczniowskich. Miałoby to nastąpić przez zebranie ich w katalogi, wraz z doszczegółowieniem niektórych z nich oraz określeniem ustawowego trybu karania uczniów, jak również przez utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich. Planowany termin wejścia w życie zmian został ustalony na 1 stycznia 2026 r.
Trwały zarząd jest prawną formą władania nieruchomościami przez jednostki organizacyjne, uregulowaną przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W niniejszym artykule skupię się na omówieniu kwestii stawek za najem oraz dzierżawę nieruchomości przekazanych w trwały zarząd, na przykładzie trwałych zarządów samorządowych jednostek oświatowych.
Monitoring wizyjny jest coraz bardziej popularnym środkiem zapewniania bezpieczeństwa, a kamery monitoringu instalowane są często w budynkach mieszczących instytucje publiczne. Jednostki oświatowe (m.in. szkoły i przedszkola) stanowią specyficzny rodzaj instytucji, gdzie bezpieczeństwo dzieci i młodzieży odgrywa szczególną rolę. Niekiedy sami rodzice żądają wprowadzenia monitoringu w szkołach czy przedszkolach, i to nie tylko na korytarzach czy w szatniach, ale również w salach zajęć lekcyjnych.