W dniu 26 maja 2026 r. opublikowano podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027. Dokument ten odgrywa istotną rolę w wyznaczaniu priorytetów funkcjonowania systemu oświaty w danym roku szkolnym, dlatego jego treść powinna zostać przeanalizowana przez dyrektorów szkół i placówek oświatowych, a zawarte w nim założenia uwzględnione podczas planowania pracy na kolejny rok szkolny.
Autor: Marcin Majchrzak
W związku z planowanym przyjęciem przez Radę Ministrów programu wieloletniego „Pracownie Kompas Jutra” na lata 2026–2029 przygotowano projekt rozporządzenia określającego zasady udzielania wsparcia finansowego na wyposażenie i doposażenie szkolnych pracowni przyrodniczych oraz praktyczno-technicznych.
Rok szkolny 2026/2027 zapisze się w historii polskiej edukacji jako moment wdrożenia najbardziej wieloaspektowej reformy od dekad. Zmiany nie ograniczają się jedynie do kosmetycznych poprawek w podręcznikach, lecz uderzają w same fundamenty organizacji pracy jednostek oświatowych. Kluczowe filary tej transformacji to ustawowe uregulowanie obecności technologii cyfrowej w szkołach, stworzenie nowego, zamkniętego katalogu praw i obowiązków ucznia, radykalna zmiana standardów żywienia zbiorowego oraz całkowita przebudowa podstaw programowych i ramowych planów nauczania w ramach inicjatywy „Reforma26. Kompas Jutra”. Poniżej znajduje się szczegółowa analiza poszczególnych obszarów zmian, uwzględniająca aspekty legislacyjne, organizacyjne oraz społeczne.
W obecnym stanie prawnym stanowisko dyrektora szkoły powierzane jest kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu przeprowadzonego przez organ prowadzący. Praktyka stosowania przepisów regulujących tryb przeprowadzania konkursu na to stanowisko ujawnia jednak liczne wątpliwości interpretacyjne. Z tego względu nauczyciele zamierzający ubiegać się o stanowisko dyrektora powinni znać aktualne regulacje prawne w tym zakresie, bowiem uchybienia formalne zaistniałe w toku postępowania konkursowego mogą stanowić podstawę jego unieważnienia.
Godziny ponadwymiarowe stanowią jedno z podstawowych narzędzi organizacyjnych pozwalających dyrektorowi jednostki oświatowej na zapewnienie ciągłości realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w sytuacjach braków kadrowych. Pomimo ich powszechnego występowania, w praktyce nadal pojawiają się liczne problemy interpretacyjne. Z tego względu ustawodawca we wrześniu 2025 r. wprowadził istotne zmiany w tym obszarze, zapowiadając jednocześnie kolejne modyfikacje z dniem 1 stycznia 2026 r.
Nauczyciele, w związku z wykonywaniem swojej pracy, podlegają ocenie. Dotyczy to zarówno nauczycieli zatrudnionych w publicznych, jak i niepublicznych jednostkach oświaty. Ocena ta obecnie, oprócz standardowego podsumowania efektów pracy nauczyciela za wskazany okres czasu, jest również powiązana z odbywaniem procedury awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Dlatego też zarówno nauczyciele, jak i dyrektorzy powinni na bieżąco zapoznawać się z aktualnie obowiązującymi przepisami w tym zakresie, bowiem w ostatnim czasie uległy one pewnym zmianom.
Bezpieczeństwo uczniów pozostaje priorytetem każdej placówki oświatowej. Weryfikacja niekaralności osób zatrudnianych lub dopuszczanych do kontaktu z dziećmi jest jednym z podstawowych mechanizmów ochrony małoletnich. W ostatnich miesiącach ustawodawstwo i praktyka stosowania przepisów w tym zakresie nadal ewoluowały – szczególnie w następstwie wejścia w życie od 15 lutego 2024 r. poszerzonych obowiązków weryfikacyjnych oraz prac nad kolejnymi zmianami legislacyjnymi w 2025 r. Poniżej przedstawione zostały obowiązujące w roku szkolnym 2025/2026 zasady dotyczące weryfikacji niekaralności w placówkach oświatowych.
Trwają prace legislacyjne nad projektem nowelizacji ustawy
Prawo oświatowe, której celem ma być uporządkowanie systemu praw i obowiązków uczniowskich. Miałoby to nastąpić przez zebranie ich w katalogi, wraz z doszczegółowieniem niektórych z nich oraz określeniem ustawowego trybu karania uczniów, jak również przez utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich. Planowany termin wejścia w życie zmian został ustalony na 1 stycznia 2026 r.
Zapewnienie realnej opieki w czasie przerw międzylekcyjnych to obowiązek szkoły, którego realizacja bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo uczniów i odpowiedzialność prawną dyrektora oraz nauczycieli. Poniżej przedstawiono najważniejsze zagadnienia związane z organizacją i odpowiedzialnością prawną związaną z dyżurami nauczycielskimi.
Początek września to tradycyjnie czas zmian w prawie oświatowym. Nie inaczej będzie w tym roku, warto zatem już teraz zapoznać się z tymi zmianami, które weszły w życie 1 września 2025 roku.
Jeszcze w maju 2025 roku opublikowano podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026. Ze względu na szczególną rolę tego dokumentu, stanowiącego istotne narzędzie koordynowania działań w zakresie polityki oświatowej państwa w danym roku szkolnym, wszystkie jednostki systemu oświaty powinny zapoznać się z jego treścią i uwzględnić zawarte w nim wytyczne podczas planowania pracy na kolejny rok szkolny.
Udział uczniów w organizowanych przez szkołę wycieczkach, rajdach i zielonych szkołach wiąże się z ryzykiem doznania przez nich kontuzji. Aby je zminimalizować, ustawodawca wprowadził szereg regulacji prawnych nakładających na szkoły obowiązek zapewnienia maksymalnego poziomu bezpieczeństwa podczas takich wyjazdów. Niestety, przepisy te są rozproszone w różnych aktach prawnych, co może prowadzić do ich niewłaściwego stosowania lub braku ich znajomości.
W konsekwencji szkoła oraz jej organ prowadzący, które nie zapewnią uczniom odpowiednich warunków bezpieczeństwa, mogą ponosić odpowiedzialność za ewentualne szkody poniesione przez uczestników wyjazdu.