Autor: Jan Lewandowski
W pierwszej części artykułu omówiliśmy fundamentalne założenia reformy awansu zawodowego. Kontynuując ten temat, w bieżącym numerze skupiamy się na praktycznym wymiarze wdrażania zmian, ze szczególnym uwzględnieniem nowej konstrukcji karty oceny pracy oraz usztywnienia kryteriów oceny, które od 28 listopada 2025 r. stają się wyłącznie obowiązkowe. Wyjaśniamy, jak prawidłowo przeliczać punkty według nowej skali, jakich terminów proceduralnych należy bezwzględnie przestrzegać oraz jak uniknąć najczęstszych błędów przy stosowaniu przepisów przejściowych.
Kończący się rok szkolny to właściwy czas na dokonanie niezbędnych podsumowań i analiz. Opierając się na ich wynikach, będzie można realnie zaplanować działania w zbliżającym się kolejnym roku szkolnym. Tradycyjny rok szkolny to nie tylko określony termin, ale to również szczególny czas, który wyznacza standardowy rytm pracy szkoły oraz konkretne działania kadry zarządzającej i wszystkich pozostałych pracowników szkoły. Koniec roku szkolnego to także czas, w którym podejmowane są próby wyznaczania kierunków działań już w nadchodzącym roku szkolnym.
Przez cały 2025 rok nieustannie były wprowadzane zmiany wielu przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tym systemie samych nauczycieli. Zmiany prawne w oświacie dokonane w 2025 roku mają swoje daleko idące konsekwencje i wprowadzają sporo zamieszania, zwłaszcza poprzez stosowanie różnego rodzaju przepisów przejściowych.
Już od samego początku 2025 r. sukcesywnie są wprowadzane zmiany przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tymże systemie rzeczywistych realizatorów wszelkich zadań i działań oświatowo-wychowawczych, czyli nauczycieli. Zmiany prawne w oświacie wprowadzone w 2025 r. stanowią bazę głębokich zmian w polskim systemie edukacji. Chociaż część przepisów zacznie obowiązywać dopiero od roku szkolnego 2026/2027, to już teraz szkoły, nauczyciele, kuratoria oświaty i samorządy stoją przed koniecznością odpowiedniego przygotowania się do nowych wymagań. W rezultacie rok 2025 stał się początkiem procesu, który będzie miał ogromny wpływ na zmianę sposobu funkcjonowania szkół, rolę nauczycieli, sposoby oceniania i organizację pracy szkół i placówek jako całości.
Od początku bieżącego roku kalendarzowego sukcesywnie
są wprowadzane zmiany przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tym systemie faktycznych realizatorów wszelkich zadań i działań oświatowo-wychowawczych,
czyli samych nauczycieli.
Czytaj więcej
Jeszcze wszyscy nie okrzepliśmy po poprzednich zmianach dotyczących tego bardzo ważnego dla wszystkich nauczycieli zagadnienia, jakim jest awans zawodowy i obecnie nierozerwalnie z nim związana ocena pracy, a już musimy najpierw przyswoić, a następnie wdrożyć kolejne zmiany w tym tak newralgicznym zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli.
Eksperyment pedagogiczny i innowacja pedagogiczna to dwa różne sposoby wprowadzania zmian w szkole – oba wymagają odpowiedniego przygotowania, ale różnią się zakresem, celem i formalnością procedur. W drugiej części artykułu szczegółowo omawiamy konkretne kroki, jakie należy podjąć przy planowaniu i wdrażaniu zarówno eksperymentu, jak i innowacji pedagogicznej.
Od początku bieżącego roku kalendarzowego sukcesywnie są wprowadzane zmiany przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tym systemie faktycznych realizatorów wszelkich zadań i działań oświatowo‑wychowawczych, czyli samych nauczycieli. Nauczyciele jako praktycznie jedyna grupa zawodowa – z uwagi na jej wyjątkową specyfikę, a zwłaszcza z uwagi na bardzo stresogenne warunki pracy oraz różne wymiary etatu i specyfikę organizacji pracy – są w sposób szczególny uwrażliwieni na zmiany w ich pragmatyce zawodowej. A tymczasem dosłownie w ostatnich dniach wakacji zaserwowano nam aż trzy nowelizacje Karty Nauczyciela. Regulacje zawarte w tych nowelizacjach mają istotny wpływ na funkcjonowanie nauczycieli, w większości rozwiązań już od 1 września. Tylko niektóre z nich wejdą w życie w terminach późniejszych. Dlatego należy bardzo uważnie przeanalizować zmieniające się właśnie regulacje „kadrowo‑zawodowe” dotyczące nauczycieli.
W obowiązujących założeniach dotyczących sprawowania nadzoru pedagogicznego opisanych w art. 55 ustawy Prawo oświatowe1 zostało zawarte bardzo wyraźnie wskazane, że ten rodzaj nadzoru polega między innymi na inspirowaniu nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów. Zapis ten jest merytorycznie skorelowany z art. 45 tej samej ustawy oświatowej, który z kolei opisuje realizację w szkole eksperymentu pedagogicznego. To właśnie eksperyment pedagogiczny i innowacja pedagogiczna stanowią bardzo istotne formy praktycznej realizacji działań innowacyjnych nauczycieli, do których szkoła jest z natury rzeczy powołana.
Likwidacja szkoły zawsze budzi duże emocje, gdyż wiąże się bezpośrednio z interesami nie tylko pracowników szkoły, ale szeroko rozumianej społeczności lokalnej. Likwidacja szkoły publicznej to złożony proces zamknięcia placówki oświatowej, który może odbywać się z różnych powodów. Zazwyczaj na początku to decyzja administracyjna podejmowana przez organy samorządu terytorialnego, takie jak rada gminy czy powiatu – wówczas zastosowanie mają regulacje zawarte w k.p.a.1 . Decyzja o likwidacji szkoły wiąże się z wieloma konsekwencjami zarówno dla uczniów (konieczność zmiany szkoły), jak i dla nauczycieli (możliwość utraty pracy), a także dla społeczności lokalnej. Proces ten powinien być poprzedzony konsultacjami społecznymi oraz uwzględniać różne aspekty społeczne, takie jak dostępność innych placówek w okolicy.
Czas pracy nauczycieli od lat budzi wiele emocji i sporo niezrozumienia. Jest to efektem różnego podejścia i niejednokrotnie nadinterpretowania faktów dotyczących tego bardzo istotnego zagadnienia. Należy jednak zauważyć, że zagadnienie czasu pracy nauczycieli w Polsce regulowane jest przez stosowne przepisy prawa.