Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

13 czerwca 2018

NR 67 (Listopad 2016)

odzyskanie szacunku wśród nauczycieli z pomocą sądu - case study

0 171

Nauczyciel, który uważa, że podczas pracy w szkole jest lub był dyskryminowany lub traktowany gorzej od innych pedagogów, może dochodzić swoich praw przed sądem. Do wyboru ma roszczenia majątkowe oraz niemajątkowe, zmierzające do samego potwierdzenia naruszenia jego praw.

Powództwo nauczycielki o ustalenie, że była nierówno traktowana w zatrudnieniu

W dniu 6 lipca 2016 r. (II PK 171/15, LEX nr 2 076 393) Sąd Najwyższy rozstrzygnął sprawę emerytowanej nauczycielki, która przed sądami rejonowym i okręgowym wnosiła o ustalenie, że w czasie zatrudnienia w Szkole Podstawowej w P. w okresie od 1996 r. do 1999 r. była dyskryminowana i nierówno traktowana w zatrudnieniu przez pracodawcę. Nauczycielka pozwała Gminę P. jako następcę prawnego zlikwidowanej szkoły oraz nie zgłosiła żadnych roszczeń finansowych. Twierdziła, że tylko jeden raz otrzymała nagrodę za wykonywaną pracę, pomimo swojej wzorowej postawy oraz pracy społecznej na rzecz szkoły, polegającej na poświęcaniu wolnego czasu uczniom w celu przygotowania do olimpiad, na których uczniowie osiągali sukcesy. W odczuciu nauczycielki była nierówno traktowana w zatrudnieniu, ponieważ pozostałym nauczycielom nagrody były przyznawane częściej, a poza tym tylko ona została ukarana karą dyscyplinarną upomnienia za zwolnienie ucznia z jednej godziny lekcyjnej, podczas gdy inni nauczyciele również zwalniali uczniów z lekcji bez zgody dyrektora i nie ponosili z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Ukaranie nauczycielki skutkowało brakiem możliwości otrzymania premii motywacyjnej przez okres jednego roku. Ponadto nauczycielka twierdziła, że jej praca była niesprawiedliwie oceniana. W pozwie i w toku postępowania podkreślała, że bardzo istotna jest dla niej opinia środowiska nauczycielskiego, a także, że ustalenie wyrokiem, iż działania jej byłego pracodawcy (Szkoły Podstawowej w P.) były dla niej krzywdzące i stanowiły przejaw nierównego traktowania oraz dyskryminacji, pozwoli jej na odzyskanie szacunku, zwłaszcza w środowisku pedagogów.

Rozstrzygnięcia sądów powszechnych

Odnośnie przebiegu zatrudnienia sądy rejonowy i okręgowy ustaliły, że nauczycielka przepracowała w tej samej szkole blisko 30 lat. W 1996 r. uzyskała zadowalającą ocenę pracy, podtrzymaną przez zespół oceniający, którą następnie uchylił Burmistrz Gminy P. W 1997 r. nauczycielce wymierzono karę dyscyplinarną upomnienia za to, że złożyła do dyrektora wniosek o zwolnienie jej z zajęć na lekcji, po czym nie dowiadując się, czy jej wniosek został uwzględniony, opuściła szkołę, nie przeprowadzając tej lekcji, a uczniowi, z którym miała odbyć się lekcja, poleciła udać się do domu. Sąd w innej sprawie oddalił

Obowiązuje zasada równego traktowania pracowników w zatrudnieniu i zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w stosunkach pracy.

jej powództwo, w którym zakwestionowała karę. W 1998 r. nauczycielka wygrała przed sądem sprawę o naruszenie dóbr osobistych, w której sąd nakazał szkole zmianę protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej z 1 lipca 1996 r. poprzez usunięcie zapisu dotyczącego oceny pracy powódki, która naruszyła jej godność zawodową i dobra osobiste, zatem była bezprawna. W 1999 r. dyrektor szkoły wystawił nauczycielce dobrą ocenę pracy, którą na skutek odwołania nauczycielki Kurator Oświaty w O. zmienił na ocenę wyróżniającą. W trakcie zatrudnienia powódka składała liczne skargi na dyrektora szkoły dotyczące kwestii organizacyjnych i finansowych. Szkoła Podstawowa w P. została zlikwidowana 
31 sierpnia 2000 r. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z września 2000 r. nauczycielce przyznano prawo do emerytury. 

W tak ustalonym stanie faktycznym sąd rejonowy oddalił powództwo nauczycielki, stwierdzając, że nauczycielka nie miała interesu prawnego w ustaleniu okoliczności dotyczących dyskryminacji. Ponadto sąd I instancji stwierdził, że nauczycielka nie udowodniła, że była nierówno traktowana w porównaniu z innymi nauczycielami zatrudnionym w Szkole Podstawowej w P. ani nie wskazała kryteriów pozwalających stwierdzić, że była dyskryminowana. Z apelacją nauczycielki od powyższego wyroku nie zgodził się sąd II instancji, który stwierdził, że nawet ustalenie faktów dotyczących dyskryminacji czy nierównego traktowania nie zapewni jej należytej ochrony prawnej na przyszłość w przypadku, gdy nauczycielka nie dochodzi dalszych roszczeń − odszkodowania, zadośćuczynienia lub ochrony dóbr osobistych. Sąd okręgowy podzielił stanowisko sądu I instancji, że nauczycielka nie wykazała, że była nierówno traktowana oraz dyskryminowana. Ponadto wskazał, że nauczycielka już we wcześniejszych sprawach sądowych uzyskała rozstrzygnięcia w sprawie swoich uprawnień wynikających z dóbr osobistych, skoro usunięto zapis dotyczący jej pracy w protokole z posiedzenia Rady Pedagogicznej, w latach 1996 i 1999 nauczycielka skorzystała z trybu odwoławczego umożliwiającego zakwestionowanie dokonanej przez pracodawcę oceny pracy oraz w 1997 r. skorzystała z uprawnienia do zakwestionowania na drodze sądowej nałożonej na nią kary dyscyplinarnej.

Odmienne stanowisko Sądu Najwyższego

SN uznał za zasadną skargę kasacyjną nauczycielki oraz podkreślił, że naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub zakazu dyskryminacji może uzasadniać zarówno roszczenia majątkowe, jak i niemajątkowe, a taki charakter ma ustalenie naruszenia zasady równego traktowania lub zakazu dyskryminacji dochodzone wyłącznie w celu ochrony swoich dóbr osobistych. Formalnie więc nauczycielka mogła wystąpić z żądaniem ukierunkowanym tylko na ustalenie w wyroku, że pracodawca naruszył jej dobra osobiste. Natomiast Sąd Najwyższy z przyczyn formalnych nie zbadał sprawy merytorycznie. Uznanie, że nauczycielka wystąpiła z roszczeniem niematerialny...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy