Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

7 czerwca 2019

NR 94 (Czerwiec 2019)

Udostępnianie informacji publicznej przez dyrektora szkoły

0 84

Wejście w życie ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych, nazywanego RODO, wprowadziło paniczny strach wśród osób przetwarzających dane w szkołach i placówkach oświatowych. Nie tak dawno podczas rozmowy telefonicznej z sekretarką pewnej szkoły podstawowej próbowałem się dowiedzieć, jak nazywają się wicedyrektorzy. W odpowiedzi usłyszałem: „O, proszę pana, teraz to jest RODO. Nie wie pan o tym? Takich informacji to ja panu nie udzielę”.

Cóż, wydawałoby się, że jest to postawa bezpieczna w myśl prostej zasady: jak nie wiem, czy można, to lepiej nie mówić. Problem tylko w tym, że czasami mówić, a nawet pisać, trzeba. Prawo dostępu do tego typu danych gwarantuje bowiem ustawa o dostępie do informacji publicznej, która obowiązuje od 2001 r. Co prawda w art. 5 stawia ona granice pozwalające chronić prywatność osoby fizycznej, jednak chwilę później z prywatności tej wyłącza osoby pełniące funkcje publiczne w zakresie wykonywania zadań związanych z pełnieniem tych funkcji. I nie stoi to w sprzeczności z rozporządzeniem RODO, bowiem tam z kolei w art. 86 czytamy, że dane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ, podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione na podstawie przepisów prawa unijnego lub prawa państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot. Zatem regulacje tych dwóch dokumentów uzupełniają się wzajemnie i rozważne ich stosowanie nie powinno przysporzyć problemów dyrektorom szkół i placówek oświatowych.

Szkoły coraz częściej otrzymują wnioski o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej. Adresatem ich jest dyrektor jako organ władzy publicznej i to na nim spoczywa obowiązek udostępnienia żądanych informacji. W jakim zakresie spełniać te żądania, żeby nie narazić się na sankcje związane z niewłaściwą ochroną prywatności osób fizycznych, których dane są przetwarzane przez placówkę? Przepisy prawa nie zawsze wyjaśniają pojawiające się w takich przypadkach wątpliwości, czasami nawet jeszcze zaciemnią obraz. Wówczas należy posiłkować się orzecznictwem sądów powszechnych, w szczególności administracyjnych. Przyznać trzeba, że jest ono bardzo bogate.

Treść pytania

Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zastosowanie do wszystkich informacji o sprawach publicznych. Będą to zatem informacje wytworzone nie tylko przez władzę publiczną, ale także inne podmioty pełniące funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Co więcej, będą to także informacje odnoszące się do tych podmiotów. Bardziej szczegółowo, ale w sposób tylko przykładowy, jest to wyjaśnione w art. 6 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że informacje tego typu w dużym zakresie są wytwarzane i przetwarzane w szkole przez dyrektora. Spróbujmy więc rozstrzygnąć, jakie informacje na temat nauczycieli ma on obowiązek udostępniać.

Na początku trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną? Z pomocą przyjdzie tutaj Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 10 marca 2006 r. (K 17/05, OTK 2006/3 A, poz. 30) stwierdził, że pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną jest ujmowane szeroko i nie ogranicza się tylko do funkcjonariuszy publicznych, lecz obejmuje każdą osobę mającą związek z realizacją zadań publicznych, a nawet dopiero ubiegającą się o ich wypełnienie. Można z tego wnioskować, że nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Nie mają też co do tego wątpliwości sądy administracyjne (np. I OSK 1108/14 – wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r.). Zatem bezsporne jest, że obowiązkiem dyrektora będzie udzielanie informacji związanych z pracą nauczyciela. Ale jak głęboko mogą one sięgać? Jak ma się zachować dyrektor, który otrzyma np. wniosek o udzielenie informacji w postaci imiennej listy nauczycieli z podaniem wysokości dodatku motywacyjnego czy otrzymanych nagród w określonym czasie? Zważywszy na fakt, że wynagrodzenie nauczyciela ma związek z pełnieniem przez niego funkcji publicznej, dyrektor powinien takiej informacji udzielić (IV SAB/Wr 55/11 – wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2011 r.). Decydując się na wykonywanie swojego zawodu, nauczyciele muszą zaakceptować ograniczenie swojej prywatności kosztem praw osób, które wynikają z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną będą oczywiście także imienne listy nauczycieli, którym przyznano dofinansowanie doskonalenia zawodowego wraz z podaniem kwoty dofinansowania przyznanej każdemu nauczycielowi (IV SAB/Wr 44/11 – Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2011 r.).

Z orzecznictwa sądowego wynika, że także notatki służbowe są informacją publiczną, której ujawnienia i udostępnienia może żądać obywatel. Notatka służbowa jest dokumentem, który został wytworzony przez pracownika organu administracji publicznej i dotyczy sfery faktów, może dotyczyć też wystąpień, opinii i ocen dokonywanych przez te organy i pracowników i jako taka stanowi informację publiczną (II SAB/Bd 60/15 – wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 września 2015 r.).

Informacją publiczną będą też protokoły zebrań rady pedagogicznej, z wyłączeniem informacji mogących naruszyć dobra osobiste uczniów lub ich rodziców, a także nauczycieli i innych pracowników szkoły lub placówki. Bezsprzecznie informacji publicznej podlegają także uchwały rady pedagogicznej czy rady rodziców. Dyrektor może mieć jednak problem z udostępnieniem skanu uchwał drugiego z tych organów – może ich przecież nie posiadać, a nawet mieć trudności z ich uzyskaniem i wówczas spełnienie żądania wnioskodawcy nie będzie możliwe. Ważne jest jednak, żeby nie pozostawać bezczynnym. Dyrektor musi odpowiedzieć, że nie posiada wnioskowanych dokumentów. Uniknie w ten sposób odpowiedzialności.

Forma zapytania

Wiele wątpliwości budzi też forma kierowania wniosków o udzielenie informacji publicznej. Ustawodawca nie doprecyzował, jakie wymagania formalne powinien spełnić wniosek, poza tym, że powinien być sformułowany pisemnie. Oczywistym jest, że musi być dobrze zaadresowany, aby mógł dotrzeć do zobowiązanego do udzielenia odpowiedzi podmiotu. Najczęściej wybieranym przez obywateli kanałem kontaktu jest poczta elektroniczna. Z racji tego, że nie ma obowiązku autoryzowania przesłanej wiadomości przy pomocy jakiegokolwiek podpisu, często się zdarza, że wnioski formułowane są anonimowo. Nie zwalnia to jednak dyrektora od udzielenia odpowiedzi.

Zdarza się jednak, że wnioski przesyłane przy użyciu poczty e-mail trafiają do spamu, a dyrektor dowiaduje się o ich istnieniu dopiero w momencie otrzymania informacji o wniesieniu skargi na jego bezczynność. Skarga taka będzie zasadna, bowiem podmiot wykonujący zadania publiczne ma obowiązek podjęcia stosownych działań w celu odpowiedniego skonfigurowania swojej poczty elektronicznej i takiego zorganizowania jej obsługi, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór pism przesyłanych na wskazany adres, a więc także tych, które zostały zakwalifikowane przez system jako niechciana poczta (I OSK 1968/15 – postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r.). Zatem nie ulega wątpliwości, że trzeba uważnie przeglądać nie tylko wiadomości z folderu odebrane, ale od czasu do czasu również te, które znajdują się w spamie. Pewnym ułatwieniem może być tutaj fakt, że wiadomości tego typu najczęściej opatrzone są tytułem „wniosek o udzielenie informacji publicznej”.

Trzeba też pamiętać, że podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej będzie zobowiązywało dyrektora do udzielenia odpowiedzi na pytanie wysłane na ten adres. Dlatego tak ważna jest aktualizacja adresów podawanych na oficjalnej stronie szkoły. Ryzyko nieodebrania wiadomości skierowanej na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej szkoły obciąża wyłącznie dyrektora. Nie może on też zakładać, że podanie swojego adresu służbowego, obok adresu szkoły, zwolni go z obowiązku udzielania odpowiedzi na wnioski skierowane tylko na adres e-mail szkoły (II SAB/Op 28/16 – wyrok WSA w Opolu z dnia 24 maja 2016 r.). Warto też zaznaczyć, że okolicznością usprawiedliwiającą dyrektora nie może być brak...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy