Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

26 sierpnia 2019

NR 95 (Wrzesień 2019)

Planowanie pracy szkoły w roku szkolnym 2019/2020

0 56

Wrzesień jest miesiącem, w którym planowane są różne przedsięwzięcia mające wpływ na funkcjonowanie całej placówki. W tym roku to czas wyjątkowy, gdyż jest to pierwszy miesiąc roku szkolnego, w którym rozpoczynamy praktyczne wdrażanie założeń niezwykle złożonej reformy systemu oświaty w szkołach ponadpodstawowych.

Istniejące definicje planowania w organizacji koncentrują się wokół ustanawiania celów i decydowania o właściwym toku działań poprzez ustalanie zadań w ramach określonych granic czasowych. Wynika to również z podstawowych zasad planistycznych, chociażby z tego, iż w każdym roku szkolnym zakładamy sobie nieco inne cele wynikające z aktualnej sytuacji szkoły lub placówki, albo ze zmienionych warunków formalnoprawnych obowiązujących w systemie oświaty – tak jak obecnie. Z tego też powodu należy mieć na względzie fakt, że działania dyrektora związane z planowaniem pracy powinny przebiegać zgodnie z podstawowymi etapami procesu planowania.
Przygotowując plany pracy na kolejny rok szkolny, dyrektor szkoły lub placówki oświatowej w pierwszej kolejności powinien zwrócić uwagę na role, jakie pełni on w ramach sprawowanej funkcji kierowniczej i – w oparciu o te funkcje – powinien realnie planować poszczególne działania. 

Dyrektor w roli pracodawcy

Pierwszą z ról dyrektora jest rola pracodawcy. Z uwagi na jej specyfikę każdy dyrektor przed przystąpieniem do procesu planowania działań powinien pozyskać właściwe informacje dotyczące tego obszaru aktywności, m.in.: stan kadrowy, poziom wykształcenia zatrudnionej kadry, dyscyplina pracy. Ważnym zagadnieniem są wyniki i wnioski wynikające z przeprowadzonych przez dyrektora szkoły ocen pracy poszczególnych nauczycieli (oczywiście tych, których praca była oceniania i to bez względu na to z czyjej inicjatywy). Jest to bardzo istotny element dla każdej placówki ponieważ odnosi się do jakości pracy oraz wkładu poszczególnych pracowników w osiągnięcie tej jakości i to w wielu jej aspektach. 

Dyrektor w roli kierownika zakładu pracy

Drugą jest rola kierownika zakładu pracy – w tym zakresie dyrektor szkoły musi pamiętać o kilku istotnych zagadnieniach, które należy uwzględnić przy planowaniu działań w nowym roku szkolnym. Wspomniane zagadnienia to: stan majątku szkoły, jego ocena merytoryczna oraz wpływ na realizację podstawowych zadań szkoły, zwłaszcza w sytuacji nowych wymagań dotyczących chociażby realizacji podstawy programowej wdrażanej od nowego roku szkolnego1 (baza lokalowa, wyposażenie w niezbędny sprzęt, pomoce naukowo-dydaktyczne, stan techniczny pomieszczeń, możliwość adaptacji itp.), sytuacja finansowa (realizacja planu finansowego i jego wpływ na pracę szkoły, aktualny bilans, utrzymywanie płynności finansowej, zakupy inwestycyjne, środki pozabudżetowe oraz wnioski na przyszłość, czyli do końca roku budżetowego, łącznie z wstępnymi założeniami kolejnego planu finansowego opartego na realnych potrzebach placówki)2, sprawność organizacyjna szkoły i wnioski w tym względzie, sprawność przepływu informacji oraz prawidłowe stosowanie instrukcji kancelaryjnej – w tym zasady numerowania pism i spraw. Należy w tym zakresie koniecznie opierać się na wynikach przeglądu obowiązującego stanu prawnego, zarówno prawa ogólnego, jak i prawa wewnątrzszkolnego. Przy planowaniu zadań w tym zakresie należy uwzględnić wnioski dotyczące realizacji zaplanowanych wcześniej zadań, czyli poprzedniego rocznego planu pracy. Następnie należy przedstawić odpowiednie wnioski i to w aspekcie kontekstualnym. Z tak zaprezentowanych wniosków powinny wynikać jednoznaczne rekomendacje. To one będą stanowiły podstawę do planowania pracy szkoły w nowym roku szkolnym. Należy pochylić się również nad realizacją zadań wynikających z kontroli zarządczej. Jest jeszcze czas, aby wprowadzić niezbędne korekty, gdyż niebawem nadejdzie czas składania informacji ze stanu kontroli zarządczej w placówce3. 

Przykładowe zestawienia

W planowaniu pracy w wymienionych wcześniej dwóch obszarach wynikających z ról dyrektora pomocne mogą okazać się proste, ale przydatne zestawienia. Pozwolą one usystematyzować i usprawnić prace planistyczne. 

  • Pierwsze zestawienie powinno dotyczyć sformułowanych wniosków (tab. 1).
  • Drugie zestawie będzie obejmowało sformułowane cele (tab. 2). 
  • Trzecim będą usystematyzowane rekomendacje (tab. 3). 
  • Ostatnim proponowanym zestawieniem jest zestawienie planowanych zadań, ale w ujęciu kontekstualnym (tab. 4).
     
Tab. 1. Zestawienie dotyczące sformułowanych wniosków
Lp. Wnioski Rekomendacje Cele Czas osiągania celu Sytuacja placówki
po osiągnięciu celu
1. Wniosek 1 Rekomendacja 1 Cel 1    
2. Wniosek 2 Rekomendacja 2 Cel 2    
3. Wniosek 3 Rekomendacja 3 Cel 3    

 

Tab. 2. Zestawienie obejmujące sformułowane cele
Lp. Opis celu Niezbędne zasoby
materialne
Niezbędne
zasoby ludzkie
Czas osiągania celu Sytuacja szkoły
po osiągnięciu celu
1. Cel 1        
2. Cel 2        
3. Cel 3        

 

Tab. 3. Zestawienie – usystematyzowane rekomendacje
Lp. Rekomendacja Zadanie – rodzaj działania,
rodzaj interwencji
(nazwa lub dokładny opis)
Termin Koordynator Wykonawcy Uwagi
1. Rekomendacja 1          
2. Rekomendacja 2          
3. Rekomendacja 3          

 

Tab. 4. Zestawienie planowanych zadań w ujęciu kontekstualnym
Lp. Zadanie – rodzaj
zadania
Formy
realizacji
Niezbędne
środki
Termin realizacji Osoba odpowiedzialna

realizatorzy
Dokumentacja –
potwierdzająca realizację
zadania
1.            
2.            
3.            

 

Dyrektor w roli osoby sprawującej nadzór pedagogiczny

Trzecią z ról, jakie pełni dyrektor szkoły, jest rola osoby sprawującej nadzór pedagogiczny. Z tej racji dyrektor jest zobowiązany do zaplanowania nadzoru pedagogicznego, ale zawsze w oparciu o wyniki sprawowanego nadzoru pedagogicznego w minionym roku szkolnym oraz jednoznaczne wnioski z tego wynikające. 
Mając na względzie fakt, że zadania wynikające ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego dotyczą takich zagadnień, jak m.in. kontrolowanie czy wspomaganie, również plan musi opierać się na informacji obejmującej tego samego rodzaju zagadnienia4. 

Ewaluacja

W przypadku ewaluacji niemal „gotowym” źródłem informacji jest raport przygotowany przez szkolny zespół ds. ewaluacji wewnętrznej5. Jeżeli chodzi o zakres ewaluacji, to obejmuje on zazwyczaj zagadnienia uznane w szkole lub placówce za istotne z punktu widzenia jej prawidłowej działalności. Niemniej jednak mogą nimi być również wymagania z zakresu ewaluacji zewnętrznej, zwłaszcza te wyznaczone w ramach kierunków polityki oświatowej państwa. 

Kontrola

Kontrola powinna być prowadzona z rozmysłem i w bardzo wyważony sposób, dlatego też jej wyniki muszą zostać szczegółowo przeanalizowane, ze wskazaniem konkretnych zaniedbań (jeżeli takowe wystąpiły) i osób których są udziałem, koniecznie z uogólnieniem stanowiącym wytyczne do pracy dla wszystkich pozostałych pracowników. Tego typu uogólnienia będą podstawą do sformułowania konkretnych zadań stanowiących element składowy przyszłego planu pracy zarówno całej szkoły, jak i każdego nauczyciela. Dyrektor szkoły kontroluje przestrzeganie przez poszczególnych nauczycieli przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły. Do najbardziej istotnych w nowym roku szkolnym zagadnień, które należy poddać kontroli zaliczamy:

  • podstawę programową – z uwzględnieniem ostatnich zmian,
  • programy nauczania – po zmianach,
  • programy wychowania przedszkolnego – po zmianach,
  • plany nauczania – dydaktyczne,
  • warunki oceniania szkolnego – po zmianach,
  • prowadzenie dokumentacji przebiegu nauczania,
  • realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,
  • kształcenie uczniów niepełnosprawnych,
  • realizowanie doradztwa zawodowego,
  • zasady bezpieczeństwa uczniów i obowiązki z nich wynikające,
  • zasady organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • zasady ochrony danych osobowych, 
  • realizację doradztwa metodycznego.

Wspomaganie

Wspomaganie jest jednym z bardzo istotnych elementów pracy dyrektora z podwładnymi, zwłaszcza jeżeli tymi podwładnymi są nauczyciele. Dlatego też należy do tego zagadnienia podchodzić zdecydowanie pragmatycznie, a nie tylko statystycznie. Tych informacji dyrektor nie musi pozyskiwać samodzielnie, ma do pomocy przecież lidera doskonalenia wewnętrznego, który może, a nawet powinien dostarczyć stosownych informacji na temat:

  • zrealizowanych szkoleń rady pedagogicznej,
  • zrealizowanych różnych form doskonalenia wewnętrznego w szkole,
  • zrealizowanych form doskonalenia zewnętrznego „współfinansowanych przez szkołę” (w każdym zakresie),
  • zrealizowanych form doskonalenia zewnętrznego sfinansowanych całkowicie przez samych nauczycieli,
  • zaspokojenia potrzeb szkoleniowych nauczycieli,
  • zaspokojenia potrzeb szkoły jako całości w zakresie wynikającym z koncepcji pracy,
  • zgodności zrealizowanych form doskonalenia zawodowego nauczycieli z potrzebami szkoły i przyjętym planem doskonalenia zawodowego oraz założeniami planu nadzoru pedagogicznego wyni...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy