Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

13 czerwca 2018

NR 66 (Październik 2016)

Ocena pracy podstawą decyzji dyrektora o wyróżnieniu nauczyciela

0 57

Obiektywna ocena pracowników stanowi niezwykle istotny element procesu zarządzania w każdej organizacji, zwłaszcza takiej, jaką jest szkoła publiczna. Wynika to z faktu, że wraz ze świadczeniem pracy pojawia się równocześnie zagadnienie oceny tej pracy, zwłaszcza w kontekście jej efektywności. Powodem takiego stanu rzeczy są różne okoliczności. Pierwszą z nich jest potrzeba podsumowania wyznaczonego okresu pracy danego pracownika. Druga okoliczność − to wypracowywanie decyzji kierowniczej dotyczącej przedłużenia okresu zatrudnienia. Natomiast trzecia − to poszukiwanie rzetelnego uzasadnienia wniosku o wyróżnienie danego pracownika. 

W § 2 rozporządzenia MEN z dnia 10 sierpnia 2009 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród dla nauczycieli zapisano, że nagroda może być przyznana nauczycielowi, który między innymi posiada wyróżniającą ocenę pracy1. Bardzo podobnie wygląda sprawa wymagań w przypadku przyznawania nauczycielom odznaczeń państwowych. Zatem to właśnie rzetelna ocena pracy jest podstawą wszelkich decyzji dyrektora podejmowanych w ramach zarządzania zasobami ludzkimi. Podjęcie takich decyzji determinowane jest jakością informacji stanowiących ich uzasadnienie. Z tych też względów dokonywanie oceny pracy nauczycieli jest procesem bardzo skomplikowanym, będącym jednocześnie nośnikiem potrzebnych informacji [Miś, 2000, s. 41]. Funkcjonowanie szkoły publicznej jest nierozerwalnie związane z oceną uzyskiwanych efektów, a w tym kontekście z oceną pracujących w niej nauczycieli. Jej szczególne znaczenie wynika z podstawowych funkcji2, które sprawiają, że to szkoła publiczna stanowi fundament całego systemu oświatowego. Jest ona podmiotem charakteryzującym się wyjątkową specyfiką zarówno ze względu na misję społeczną, jaką pełni, warunki, w jakich funkcjonuje, zatrudnioną kadrę pedagogiczną i bardzo zmienny podmiot oddziaływań edukacyjno-wychowawczych. Szkoła publiczna wraz z otoczeniem stanowi spójny system i praktycznie nie może istnieć bez tegoż otoczenia3

Zasadniczym celem oceny jest wartościowanie postaw pracowników, cech osobowych, zachowań, poziomu wykonywanych zadań istotnych z punktu widzenia ustalonych celów i misji danej organizacji. Sama ocena najczęściej interpretowana jest jako osąd wartościujący i jako skutek procesu oceniania [Pyrek, 2004, s. 110].

Samo dokonywanie oceny pracy nauczyciela uregulowane jest przepisami aktów prawnych stanowiących formalną podstawę podejmowanych działań w tym zakresie. 

Podstawowymi przepisami wyznaczającymi procedurę dokonywania oceny pracy są: ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego, a w przypadku szkół, dla których organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego, również wskazania kontroli zarządczej określone w art. 68−71 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz w komunikacie nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r.

Artykuł 6a ust. 1 Karty Nauczyciela stwierdza: „Praca nauczyciela, z wyjątkiem pracy nauczyciela stażysty, podlega ocenie”. Należy jednak zauważyć, że w przypadku oceny pracy można mówić o pewnych wytycznych, nazywanych również kryteriami, będących jedynie szczególną podpowiedzią sugerującą, czym powinna się kierować osoba dokonująca takiej oceny. Właściwa ocena pracy nauczyciela powinna mieć formę opisu jego pracy w określonym czasie, na określonym stanowisku i w konkretnej szkole, ze wskazaniem wymiernych efektów tej pracy. Sposób takiego opisu jest określony w rozporządzeniu MEN z dnia 21 grudnia 2012 r. 

Z zapisów § 2 ust. 6 rozporządzenia wynika, iż kryterium oceny pracy nauczyciela stanowi głownie stopień realizacji jego zadań − określonych precyzyjnie w art. 6 Karty Nauczyciela i art. 4 ustawy o systemie oświaty, zadań statutowych szkoły oraz obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 Karty Nauczyciela − ustalony w wyniku sprawowanego nadzoru pedagogicznego. Oznacza to, że informacje niezbędne do oszacowania stopnia realizacji zadań przez nauczyciela dyrektor powinien uzyskać, realizując zadania związane z nadzorem pedagogicznym w szkole. Ocena pracy nauczyciela stanowi niezbywalną kompetencję tylko i wyłącznie dyrektora szkoły. Sformułowanie końcowe oceny, określane również jako stwierdzenie uogólniające4, jest tylko logiczną konsekwencją wspomnianego wyżej opisu, w którym każde użyte stwierdzenie musi być poparte konkretnymi faktami uwiarygodnionymi przez dokumenty zgromadzone w procesie sprawowania nadzoru pedagogicznego. 

Przywołany zapis ustawowy jako podstawowe zadanie nauczyciela wymienia w pierwszej kolejności rzetelną realizację zadań związanych z powierzonym stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły5. Dalsza konkretyzacja wymagań stawianych nauczycielowi zawarta jest w § 2 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2012 r.: „Dyrektor szkoły przy dokonywaniu oceny pracy nauczyciela uwzględnia w szczególności poprawność merytoryczną i metodyczną prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prawidłowość realizacji innych zadań zawodowych wynikających ze statutu szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, kulturę i poprawność języka, pobudzanie inicjatywy uczniów, zachowanie odpowiedniej dyscypliny uczniów na zajęciach”.

Praca nauczyciela ma charakter wielopłaszczyznowy i wieloaspektowy, dlatego jej ocenę należy przeprowadzać z uwzględnieniem różnych obszarów aktywności i ról, jakie nauczyciel wypełnia w trakcie 

Dokonywanie oceny pracy nauczyciela uregulowane jest przepisami aktów prawnych stanowiących formalną podstawę podejmowanych działań w tym zakresie. 

wykonywania swojej pracy pedagogicznej. Przy dokonywaniu oceny pracy nauczyciela należy koncentrować się zawsze na konkretnych zadaniach danego nauczyci...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy