Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z życia szkoły

28 czerwca 2018

NR 82 (Kwiecień 2018)

Diagnoza podstawą działań,
czyli o rozporządzeniu dotyczącym działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej podejmowanej w celu przeciwdziałania narkomanii

361

25 stycznia 2018 r. zostało ogłoszone rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii (Dz. U. z 2018 r., poz. 214).

Najważniejszą i najpilniejszą kwestią, jaka została wprowadzona w tej regulacji, jest konieczność dokonania diagnozy zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych w terminie 30 dni od daty wejścia w życie rozporządzenia. 

Najistotniejsze informacje dotyczące aktu prawnego

Szkoły i placówki prowadzą systematyczną działalność wychowawczą, edukacyjną, informacyjną i profilaktyczną wśród uczniów i wychowanków, ich rodziców lub opiekunów oraz nauczycieli, wychowawców i innych pracowników szkoły i placówki w celu przeciwdziałania narkomanii. Postępowanie to obejmuje działania uprzedzające, oparte na naukowych podstawach lub o potwierdzonej skuteczności, mające na celu przeciwdziałanie pojawianiu się zachowań ryzykownych związanych z używaniem środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych, nowych substancji psychoaktywnych przez uczniów i wychowanków, charakteryzujących się nieprzestrzeganiem przyjętych dla danego wieku zwyczajowych norm i wymagań, niosących ryzyko negatywnych konsekwencji dla zdrowia fizycznego i psychicznego ucznia lub wychowanka oraz jego otoczenia społecznego.

Działalność profilaktyczna w szkole i placówce polega na realizowaniu działań z zakresu profilaktyki:

  • uniwersalnej – polegającej na wspieraniu wszystkich uczniów i wychowanków w prawidłowym rozwoju i zdrowym stylu życia oraz podejmowaniu działań, których celem jest ograniczanie zachowań ryzykownych, niezależnie od poziomu ryzyka używania przez nich środków i substancji*,
  • selektywnej – mającej na celu wspieranie uczniów i wychowanków, którzy ze względu na swoją sytuację rodzinną, środowiskową lub uwarunkowania biologiczne są w wyższym stopniu narażeni na rozwój zachowań ryzykownych,
  • wskazującej – ukierunkowanej na wspieranie uczniów i wychowanków, u których rozpoznano wczesne objawy używania środków i substancji* lub występowania innych zachowań ryzykownych, które nie zostały zdiagnozowane jako zaburzenia lub choroby wymagające leczenia.

Diagnoza podstawą działań

Szkoły i placówki mają obowiązek dokonania diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym czynników chroniących i czynników ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych, dotyczącej uczniów lub wychowanków, rodziców lub opiekunów, nauczycieli, wychowawców i innych pracowników szkoły lub placówki. Istotne jest, aby działanie to było prowadzone we współpracy z: jednostkami samorządu terytorialnego, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, podmiotami realizującymi świadczenia zdrowotne z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, wojewódzkimi i powiatowymi stacjami sanitarno-epidemiologicznymi, policją, organizacjami pozarządowymi, w tym harcerskimi1. Ponieważ współpraca tak wielu podmiotów może stanowić problem, jej zasady powinny być ustalone na szczeblu gminy. Dobrym rozwiązaniem wydaje się powołanie w gminie zespołów do spraw wychowawczo-profilaktycznych. W składzie zespołu powinien zasiadać przynajmniej jeden przedstawiciel z każdej wskazanej instytucji. Takie rozwiązanie ułatwiłoby diagnozę, której wykonanie raz w roku jest obowiązkiem szkoły. Jeżeli na szczeblu gminy nie zostały wypracowane ww. rozwiązania, warto je zaproponować. Można też zorganizować spotkanie grupy roboczej w szkole, po wystąpieniu do władz instytucji wskazanych w rozporządzeniu z prośbą o oddelegowanie pracownika jako członka zespołu. Całościowa diagnoza powinna obejmować: diagnozę zasobów (ludzkich i materialnych), diagnozę zagrożeń, diagnozę czynników ryzyka oraz czynników chroniących.

Co chroni, a co zagraża

Czynniki chroniące – to indywidualne cechy i zachowania uczniów lub wychowanków, cechy środowiska społecznego i efekty ich wzajemnego oddziaływania, których występowanie wzmacnia ogólny potencjał zdrowotny ucznia lub wychowanka i zwiększa jego odporność na działanie czynników ryzyka.

Czynniki ryzyka – to indywidualne cechy i zachowania uczniów lub wychowanków, cechy środowiska społecznego i efekty ich wzajemnego oddziaływania, które wiążą się z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia zachowań ryzykownych stanowiących zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju, zdrowia, bezpieczeństwa lub funkcjonowania 
społecznego.

Diagnoza – co dalej?

Diagnoza ma służyć uzyskaniu aktualnej oceny badanej sytuacji. Na jej podstawie opracowuje się wnioski do dalszych działań oraz wprowadza się pewne zmiany do programu wychowawczo-profilaktycznego. Na podstawie diagnozy nauczyciel lub wychowawca, w uzgodnieniu z dyrektorem, wybiera formę (np. interaktywne wykłady, warsztaty, treningi umiejętności, projekty, debaty, szkolenia, spektakle teatralne, spoty, kampanie społeczne, happeningi, pikniki edukacyjne lub inne), w której realizuje działalność wychowawczą, edukacyjną, informacyjną i profilaktyczną. Uwzględnia przy tym wykorzystanie aktywnych metod pracy, z tym że w zakresie zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych działania prowadzi we współpracy z przedstawicielem lub przedstawicielami państwowych wojewódzkich i państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych, policji. 

Tab. 1. Obowiązkowe działania, jakie należy podejmować w ramach realizacji rozporządzenia

Obszar Zalecane działania
Działalność wychowawcza
  • współpraca z rodzicami lub opiekunami uczniów i wychowanków w celu budowania postawy prozdrowotnej i zdrowego stylu życia,
  • kształtowanie hierarchii systemu wartości, w którym zdrowie należy do jednych z najważniejszych wartości w życiu,
  • wzmacnianie wśród uczniów i wychowanków więzi ze szkołą lub placówką oraz społecznością lokalną,
  • kształtowanie przyjaznego klimatu w szkole lub placówce, budowanie prawidłowych relacji rówieśniczych oraz relacji uczniów i nauczycieli, wychowanków i wychowawców, a także nauczycieli, wychowawców i rodziców lub opiekunów, w tym wzmacnianie więzi z rówieśnikam...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy