Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

14 czerwca 2018

NR 66 (Październik 2016)

Czy gmina może zlikwidować wszystkie prowadzone przez siebie szkoły? Studium przypadku

0 211

Z jednej strony przepisy nie zabraniają likwidacji wszystkich szkół prowadzonych przez gminę, z drugiej zaś dają możliwość przekazania prowadzenia tzw. małych szkół innym podmiotom. Gminy powinny jednak ostrożnie podchodzić do działań związanych z przesuwaniem zadań publicznych z zakresu edukacji na inne osoby prawne i fizyczne.

Analiza przypadku

Rada Miejska w Środzie Wielkopolskiej w dniu 18 marca 2015 r. podjęła uchwałę nr VII/82/2015. Na podstawie art. 59 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 5c pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) rada miejska postanowiła zlikwidować jedno z prowadzonych przez siebie przedszkoli (do którego nie przeprowadziła rekrutacji) oraz ustaliła, że należności i zobowiązania likwidowanej jednostki przejmie Miasto Środa Wielkopolska, jej mienie ruchome rozdysponuje burmistrz, a także dokumentację likwidowanej placówki oświatowej przejmie burmistrz, za wyjątkiem dokumentacji przebiegu wychowania, która zostanie przekazana Wielkopolskiemu Kuratorowi Oświaty w Poznaniu. W uzasadnieniu uchwały rada miejska wskazała na możliwość kontynuowania przez uczniów nauki w innych publicznych 
placówkach.

Powyższą uchwałę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jeden ze związków zawodowych, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, m.in. z powodu naruszenia obowiązku prowadzenia przedszkoli przez gminę oraz zapewnienia przez gminę możliwości kontynuowania nauki w innych publicznych placówkach. Skarżący wskazał, że w tym konkretnym przypadku deklaracja w uzasadnieniu uchwały dotyczącej likwidacji przedszkola była sprzeczna ze stanem faktycznym, skoro gmina prowadziła tylko jedno jednooddziałowe przedszkole, do którego prowadziła nabór, umożliwiając jednocześnie w budynkach innych swoich przedszkoli, do których nie przeprowadziła rekrutacji, prowadzenie działalności edukacyjnej przez spółkę komunalną Środa XXI w formie placówek niepublicznych. Ponadto związek zawodowy zarzucił, że jedyna oszczędność, jaką miała poczynić rada gminy w związku z likwidacją placówki oświatowej, polegała na zwolnieniu się z obowiązku stosowania przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2016 r., poz. 1379).

Rozstrzygnięcie sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. (IV SA/Po 888/15; //orzeczenia.nsa.gov.pl) uznał skargę za zasadną, zaś w uzasadnieniu orzeczenia odniósł się bardziej ogólnie nie tylko do przedszkoli, ale również do szkół samorządowych.

Gminy powinny rozważnie likwidować prowadzone przez siebie szkoły i pamiętać, że nie mają prawnej możliwości zwolnienia się z obowiązku prowadzenia samorządowych placówek w ramach zadań własnych. 

W szczególności WSA podkreślił, że reprezentatywna organizacja związkowa (skarżący we wskazanej sprawie), jako podmiot uczestniczący w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku, jest uprawniony m.in. do opiniowania aktów prawa miejscowego przez swoje statutowo upoważnione struktury.

Ponadto WSA powołał się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wydane na gruncie art. 5 ust. 5 UoSO, zgodnie z którym skoro podmiotem obowiązanym do zakładania i prowadzenia publicznych szkół podstawowych, gimnazjów i przedszkoli jest gmina, nieprawidłowe jest przekazanie wykonywania zadań w zakresie zakładania i prowadzenia publicznych placówek oświatowych odrębnej osobie prawnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2006 r., I SA/Wa 1818/05; //orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., I OSK 1377/06; //orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei, powołując się na wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2006 r., I OSK 1372/05; //orzeczenia.nsa.gov.pl, Sąd Administracyjny podkreślił, że gmina nie może zrezygnować z prowadzenia wszystkich szkół samorządowych, pomimo że żaden przepis ustawy o samorządzie gminnym ani UoSO bezpośrednio nie zabrania organowi prowadzącemu takiego działania. Podkreślono, że ustawodawcy nie przyszło na myśl, że kiedykolwiek jakiś organ prowadzący szkoły, a zwłaszcza jednostka samorządu terytorialnego stopnia podstawowego − gmina, do której zadań własnych należy ich prowadzenie, będzie chciała zlikwidować wszystkie prowadzone przez siebie szkoły i placówki. Z tego względu już sam zamiar takiej likwidacji, a tym bardziej sama likwidacja, są niezgodne z prawem, a mianowicie z art. 5 ust. 5 UoSO oraz art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 z późn. zm.). Powołany przepis stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym m.in. w zakresie edukacji publicznej, należy do zadań własnych gminy. Z tego względu gmina nie może z wykonywania tych zadań zrezygnować czy też przekazać ich do wykonania innemu podmiotowi (np. fundacji), nawet gdy na powstanie i działalność którego będzie wywierała znaczący wpływ.

W odniesieniu do sytuacji Środy Wielkopolskiej WSA miał wątpliwość, czy zaskarżona uchwała nie zmierzała do faktycznej likwidacji przedszkoli publicznych na terenie gminy. Na jej terenie do przedszkoli uczęszczało łącznie 1162 dzieci, z czego 1112 (a więc ponad 95%) do przedszkoli niepublicznych. W toku postępowania sądowoadministracyjnego gmina podniosła, że w celu zabezpieczenia możliwości uczęszczania dzieci do przedszkola publicznego pozostawiono jedno publiczne przedszkole w Środzie Wielkopolskiej. WSA uznał jednak, że taka organizacja sieci publicznych przedszkoli stanowi drastyczne odwrócenie proporcji przewidywanych przez art. 14a ust. 1a UoSO stanowiący, że w przy...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy