Godziny ponadwymiarowe stanowią jedno z podstawowych narzędzi organizacyjnych pozwalających dyrektorowi jednostki oświatowej na zapewnienie ciągłości realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w sytuacjach braków kadrowych. Pomimo ich powszechnego występowania, w praktyce nadal pojawiają się liczne problemy interpretacyjne. Z tego względu ustawodawca we wrześniu 2025 r. wprowadził istotne zmiany w tym obszarze, zapowiadając jednocześnie kolejne modyfikacje z dniem 1 stycznia 2026 r.
Autor: Marcin Majchrzak
Nauczyciele, w związku z wykonywaniem swojej pracy, podlegają ocenie. Dotyczy to zarówno nauczycieli zatrudnionych w publicznych, jak i niepublicznych jednostkach oświaty. Ocena ta obecnie, oprócz standardowego podsumowania efektów pracy nauczyciela za wskazany okres czasu, jest również powiązana z odbywaniem procedury awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Dlatego też zarówno nauczyciele, jak i dyrektorzy powinni na bieżąco zapoznawać się z aktualnie obowiązującymi przepisami w tym zakresie, bowiem w ostatnim czasie uległy one pewnym zmianom.
Bezpieczeństwo uczniów pozostaje priorytetem każdej placówki oświatowej. Weryfikacja niekaralności osób zatrudnianych lub dopuszczanych do kontaktu z dziećmi jest jednym z podstawowych mechanizmów ochrony małoletnich. W ostatnich miesiącach ustawodawstwo i praktyka stosowania przepisów w tym zakresie nadal ewoluowały – szczególnie w następstwie wejścia w życie od 15 lutego 2024 r. poszerzonych obowiązków weryfikacyjnych oraz prac nad kolejnymi zmianami legislacyjnymi w 2025 r. Poniżej przedstawione zostały obowiązujące w roku szkolnym 2025/2026 zasady dotyczące weryfikacji niekaralności w placówkach oświatowych.
Trwają prace legislacyjne nad projektem nowelizacji ustawy
Prawo oświatowe, której celem ma być uporządkowanie systemu praw i obowiązków uczniowskich. Miałoby to nastąpić przez zebranie ich w katalogi, wraz z doszczegółowieniem niektórych z nich oraz określeniem ustawowego trybu karania uczniów, jak również przez utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich. Planowany termin wejścia w życie zmian został ustalony na 1 stycznia 2026 r.
Zapewnienie realnej opieki w czasie przerw międzylekcyjnych to obowiązek szkoły, którego realizacja bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo uczniów i odpowiedzialność prawną dyrektora oraz nauczycieli. Poniżej przedstawiono najważniejsze zagadnienia związane z organizacją i odpowiedzialnością prawną związaną z dyżurami nauczycielskimi.
Początek września to tradycyjnie czas zmian w prawie oświatowym. Nie inaczej będzie w tym roku, warto zatem już teraz zapoznać się z tymi zmianami, które weszły w życie 1 września 2025 roku.
Jeszcze w maju 2025 roku opublikowano podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026. Ze względu na szczególną rolę tego dokumentu, stanowiącego istotne narzędzie koordynowania działań w zakresie polityki oświatowej państwa w danym roku szkolnym, wszystkie jednostki systemu oświaty powinny zapoznać się z jego treścią i uwzględnić zawarte w nim wytyczne podczas planowania pracy na kolejny rok szkolny.
Udział uczniów w organizowanych przez szkołę wycieczkach, rajdach i zielonych szkołach wiąże się z ryzykiem doznania przez nich kontuzji. Aby je zminimalizować, ustawodawca wprowadził szereg regulacji prawnych nakładających na szkoły obowiązek zapewnienia maksymalnego poziomu bezpieczeństwa podczas takich wyjazdów. Niestety, przepisy te są rozproszone w różnych aktach prawnych, co może prowadzić do ich niewłaściwego stosowania lub braku ich znajomości.
W konsekwencji szkoła oraz jej organ prowadzący, które nie zapewnią uczniom odpowiednich warunków bezpieczeństwa, mogą ponosić odpowiedzialność za ewentualne szkody poniesione przez uczestników wyjazdu.
Niebawem w jednostkach oświatowych zacznie się czas tzw. ruchu kadrowego, podczas którego podejmowane będą decyzje dotyczące m.in. ewentualnych redukcji etatów wśród pracowników pedagogicznych. Zwolnienie pracownika stanowi ostateczność, jednak w wielu przypadkach istnieje możliwość skorzystania z innych rozwiązań prawnych pozwalających na zachowanie zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie.
Aktualnie obowiązujące przepisy nakładają na wybrane placówki oświatowe obowiązek zatrudniania nauczycieli specjalistów w określonym wymiarze godzin. Zmiana ta stanowi odpowiedź na pojawiające się coraz częściej sygnały o pogarszającej się kondycji psychofizycznej uczniów i związanymi z tym problemami.
Na szkołach i przedszkolach, zarówno tych publicznych, jak i niepublicznych, ciąży obecnie obowiązek udzielania uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W jakim zakresie pomoc ta powinna być udzielana, a także w jakim trybie powinno to następować?
Z przepisów prawa oświatowego wynika, że jednostki systemu oświaty mogą być wspierane m.in. przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej oraz jednostki innych właściwych służb w działaniach służących podnoszeniu bezpieczeństwa dzieci i młodzieży, w tym w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W praktyce jednak szkoły współpracują również z innymi typami podmiotów zewnętrznych. W jakim zakresie współpraca ta może zostać nawiązana i jakie korzyści może przynieść społeczności szkolnej?