Spółdzielnia uczniowska w nowych ramach prawnych

Prowadząc wspólnie określone przedsięwzięcia, uczniowie uczą się planowania, gospodarowania środkami, podejmowania decyzji, ponoszenia odpowiedzialności oraz współpracy. Nowe przepisy stworzyły ustawowe ramy dla takiej działalności, określając zasady powstawania spółdzielni, jej organizację, sposób gospodarowania środkami, rolę dyrektora i nauczyciela-opiekuna oraz przesłanki likwidacji.

Przyczyny wprowadzenia zmian

W aktualnym stanie prawnym zasady funkcjonowania spółdzielni uczniowskich zostały określone w art. 85a–85g ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 820 z późn. zm.), dalej: upo. Potrzeba ustawowego uregulowania spółdzielczości uczniowskiej wynikała z tego, że spółdzielnie funkcjonowały w szkołach już wcześniej, jednak brakowało przepisów określających ich status. W praktyce opierały one swoją działalność przede wszystkim na statutach przygotowywanych na podstawie Wzorcowego Statutu Spółdzielni Uczniowskiej opracowanego przez Krajową Radę Spółdzielczości. Jednak brak jednoznacznej podstawy ustawowej powodował po stronie szkół obawy dotyczące zasad działania takich podmiotów i w efekcie ograniczał rozwój spółdzielczości uczniowskiej.

Spółdzielnia uczniowska jako forma aktywności wewnątrz szkoły

Zgodnie z art. 85 a upo w szkole lub placówce może działać spółdzielnia uczniowska. Jest ona dobrowolnym zrzeszeniem uczniów danej szkoły lub placówki. Jej ustawowe cele mają przede wszystkim charakter edukacyjny i wychowawczy. Chodzi o popularyzację idei i wiedzy o spółdzielczości, kształtowanie umiejętności życia i działania w społeczeństwie oraz rozwijanie takich cech, jak: gospodarność, przedsiębiorczość, odpowiedzialność i solidarność.

Nie należy zatem postrzegać spółdzielni uczniowskiej jako zwykłego sposobu prowadzenia przez szkołę sprzedaży albo pozyskiwania dodatkowych środków. Podstawowym uzasadnieniem jej funkcjonowania pozostaje aktywność samych uczniów i związany z nią cel edukacyjny. W uzasadnieniu nowelizacji podkreś...