Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki szkolnej

5 grudnia 2018

NR 58 (Grudzień 2015)

W mojej szkole nie ma narkotyków

0 145

W obliczu kolejnych wytycznych MEN postarajmy się wspólnie dostosować program profilaktyki i program wychowawczy szkoły do nowych aktów prawnych dotyczących przeciwdziałania narkomanii.

1 września 2015 r. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. z 2003 r. Nr 26, poz. 226) straciło moc i zostało zastąpione zupełnie nowym aktem prawnym – rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii. Zgodnie z tym dokumentem szkoły mają obowiązek dostosować program profilaktyki i program wychowawczy do aktualnie obowiązującego prawa w terminie nieprzekraczającym sześć miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Należy pamiętać, że dokonujemy jedynie modyfikacji w zakresie działań na rzecz przeciwdziałania narkomanii – pozostałe zagadnienia pozostają bez zmian, chyba że przeprowadzona ewaluacja wykaże konieczność korekty.
Nowe rozporządzenie podkreśla potrzebę objęcia działaniami wszystkich uczniów, rodziców, opiekunów, nauczycieli, wychowawców i innych pracowników szkoły, a także wskazuje, jaką ogromną rolę odgrywają działania uprzedzające, których celem jest przeciwdziałanie pojawianiu się ryzykownych zachowań. Przepisy rozporządzenia zobowiązują szkoły do podniesienia skuteczności działań z zakresu przeciwdziałania narkomanii w oparciu o wyniki diagnozy i podejmowanie współpracy ze środowiskiem lokalnym. Realizowana działalność powinna opierać się na zasadach profilaktyki uniwersalnej, dlatego nie wymaga przeprowadzenia badań przesiewowych dotyczących 
ryzyka narkomanii i jest kierowana do ogółu uczniów, ponieważ są oni w równym stopniu zagrożeni. Zmiany w obowiązujących w szkole dokumentach należy wprowadzać na podstawie dokonanego rozpoznania obecnego stanu.
Diagnoza, czyli ocena aktualnej sytuacji, dokonana na podstawie badań i analiz, jest kluczowym elementem tworzenia programów zarówno wychowawczego, jak i profilaktyki. Ważne, aby działanie to było prowadzone we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, podmiotami realizującymi świadczenia zdrowotne z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, a także wojewódzkimi i powiatowymi stacjami sanitarno-epidemiologicznymi, policją i organizacjami pozarządowymi, w tym harcerskimi (wykaz organizacji pozarządowych dostępny jest na stronie internetowej //www.ngo.pl/). Dla wielu z nas współpraca tylu podmiotów może stanowić ogromny problem, myślę jednak, że sprawę mogą rozwiązać ustalenia na szczeblu gmin. Należałoby w każdej gminie powołać zespoły ds. przeciwdziałania narkomanii, w skład których wchodziłby jeden przedstawiciel wskazanych instytucji. To w znacznym stopniu ułatwiłoby kwestię diagnozy, którą szkoły mają obowiązek przeprowadzać raz w roku. 
Jeśli w twojej gminie nie zostały wprowadzone takie rozwiązania, może warto poruszyć ten problem podczas spotkania z władzami lub zorganizować spotkanie grupy roboczej w swojej szkole. W tym celu należy zwrócić się do władz instytucji wskazanych w rozporządzeniu z prośbą o wyznaczenie i oddelegowanie pracownika jako członka zespołu. Tabela 1 przedstawia sposoby prowadzenia badań diagnostycznych oraz konieczne przygotowanie diagnosty1.

Tab. 1. Sposoby prowadzenia badań diagnostycznych oraz konieczne przygotowanie diagnosty
 

Sposoby diagnozowania Umiejętności i cechy prowadzącego diagnozę
Obserwacja Umiejętność opracowania arkusza obserwacji, obiektywizm, spostrzegawczość, umiejętność analizy i wyciągania wniosków
Ankietowanie Umiejętność tworzenia lub doboru ankiety (stosownie do wieku badanego), wiedza 
i umiejętności dotyczące organizowania badania, dyskrecja, umiejętność analizy i wyciągania wniosków, znajomość podstaw statystyki, dużym ułatwieniem może być znajomość programu Excel
Wywiad/rozmowa Konstruowanie kwestionariusza wywiadu, umiejętności komunikacyjne, umiejętność 
selekcjonowania informacji, umiejętność analizy i wyciągania wniosków
Analiza pracy i wytworów Umiejętność odczytywania symboli, wiedza i umiejętność dotycząca sposobów formułowania tematu pracy, która ma zostać poddana analizie, umiejętność kategoryzacji 
informacji, umiejętność analizy i wyciągania wniosków, świadomość ryzyka nadinterpretacji, które może nieść analiza wytworów
Analiza dokumentów Umiejętność stworzenia i stosowania arkusza analizy, znajomość zasad doboru dokumentów, umiejętność selekcjonowania danych, analizy i wyciągania wniosków, dyskrecja
Warsztat, ćwiczenia warsztatowe, gry i zabawy grupowe Umiejętność prowadzenia warsztatu i znajomość zasad pracy grupowej, rozumienie przebiegu procesu grupowego, umiejętność doboru tematu, dobra znajomość metod i technik w pracy grupowej, umiejętność doboru uczestników
Socjogram Spostrzegawczość, dostateczna znajomość technik socjometrycznych, wyczucie sytuacji, dyskrecja
Ewaluacja odroczona Dociekliwość, operatywność, mobilność, umiejętność doboru narzędzi, umiejętność określenia zakresu badań, umiejętność analizy i wyciągania wniosków

Kilka wskazówek dla dyrektora dotyczących modyfikacji programów

  • Zaleca się dokonanie modyfikacji programów w I semestrze roku szkolnego 2015/2016.
  • Adresatami określonych zadań powinni być uczniowie, rodzice, nauczyciele oraz inni pracownicy szkoły.
  • Zgodnie z popularną techniką SMART (+) cele zawarte w programach 
    powinny być: specyficzne, szczegółowe (jednoznacznie określające, co ma się zdarzyć, bez formy negatywnej), mierzalne (umożliwiające sprawdzenie za pomocą wskaźników, czy cel został osiągnięty), akceptowalne i atrakcyjne (warte zrealizowania), realistyczne (możliwe do zrealizowania) i terminowe (zawierające czas, w jakim zostaną zrealizowane).
  • W działaniach podejmowanych na rzecz przeciwdziałania narkomanii mogą brać udział rodzice, opiekunowie, specjaliści oraz przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, placówek doskonalenia nauczycieli, podmiotów realizujących świadczenia zdrowotne z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, wojewódzkich i powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych oraz policji.
  • Zadania mogą być podejmowane podczas zajęć edukacyjnych, zajęć dodatkowych, zajęć wychowawczych oraz organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej, tzw. godzin karcianych.
  • Działania powinny być realizowane w grupie, klasie, z udziałem całej społeczności szkolnej lub w trakcie bieżącej pracy z uczniem.
  • Zadania mogą być wykonywane w formie interaktywnych wykładów, warsztatów, treningów umiejętności, projektów, debat, szkoleń, spektakli teatralnych, spotów, kampanii społecznych, happeningów, pikników edukacyjnych lub w innych formach uwzględniających wykorzystanie aktywnych metod pracy.
  • Dokumenty powinny zawierać zasady i zakres współpracy z wymienionymi w rozporządzeniu instytucjami.
  • Środki na realizację działań profilaktycznych można pozyskać w ramach Rządowego Programu wspomagania w latach 2015–2018 organów prowadzących szkoły w zapewnianiu bezpiecznych warunków nauki, wychowywania i opieki w szkołach – „Bezpieczna+”. Szczegóły dostępne są na stronach urzędów wojewódzkich i w urzędach miast i gmin.

Tab. 2. Wzorzec tworzenia programu profilaktyki i programu wychowawczego zgodnie z rozporządzeniem
 

Program profilaktyki Program wychowawczy
Wstęp, czyli część opisowa, zawierająca charakterystykę placówki i środowiska lokalnego, wizję i misję, sylwetkę absolwenta, 
wyznawane wartości oraz wprowadzenie do podejmowanych działań.
Diagnoza
Należy ustalić przede wszystkim:
  • Czym jest wychowanie i jaka jest relacja między wychowaniem i profilaktyką w szkole?
  • Czym jest profilaktyka i na czym polega profilaktyka zachowań problemowych dzieci i młodzieży?
  • Czym są czynniki ryzyka i czynniki chroniące? Jak je zidentyfikować?
  • Jakie są potrzeby rozwojowe danej grupy wiekowej? Co odróżnia dzieci i ...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy