Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

11 czerwca 2018

NR 69 (Styczeń 2017)

Skuteczne sposoby zgłoszenia gotowości do pracy - case study

0 178

Sąd Najwyższy w ostatnim czasie przypomniał, że nauczyciel, który z winy pracodawcy nie jest dopuszczany do pracy i za ten czas domaga się zapłaty wynagrodzenia, musi się wykazać aktywnością wskazującą na rzeczywisty zamiar wykonywania obowiązków służbowych. Poniższy przykład ma posłużyć do zobrazowania tej procedury.

Działania konkretnego nauczyciela zmierzające do przywrócenia do pracy i uzyskania wynagrodzenia

W sprawie rozpatrywanej przez SN (I PK 185/15, LEX nr 2 111 405) nauczyciel kontraktowy był zatrudniony w zespole szkół ponadgimnazjalnych na stanowisku nauczyciela matematyki od 9 stycznia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., na podstawie umowy o pracę na czas określony. Nie zawarto z nim kolejnej umowy o pracę na rok szkolny 2007/2008. W sierpniu 2007 r. rozmawiał z dyrektorem pozwanego zespołu szkół, wnosząc o przydzielenie mu godzin nauczania matematyki, następnie 30 sierpnia 2007 r. podczas Rady Pedagogicznej zgłosił gotowość do pracy. Dyrektor odmówił dopuszczenia go do pracy od 1 września 2007 r., uznając, że umowa o pracę już nie obowiązuje, a powód jest osobą nieuprawnioną do przebywania na terenie szkoły, co wyjaśniono nauczycielowi podczas jego kolejnej wizyty w szkole i zgłoszenia gotowości do pracy 6 września 2007 r. − wtedy dyrektor szkoły odmówił spotkania i rozmowy z powodem, zamykając się w swym gabinecie. Dlatego nauczyciel pisemnie zwrócił się do kierownika referatu edukacji urzędu miasta o „dokonanie korekty w arkuszu organizacji zespołu na rok szkolny 2007/2008 w zakresie planu nauczania i obsady osobowej” oraz o podjęcie działań zmierzających do stworzenia możliwości podjęcia przez niego pracy u pozwanego. 

W odpowiedzi z dnia 20 września 2007 r. miasto poinformowało powoda, że na jego prośbę podjęto rozmowę z dyrektorem zespołu szkół, ale dyrektor nie zmienił zdania w kwestii dalszego zatrudniania powoda, a organ prowadzący nie ma uprawnień do ingerowania w jego decyzje. Powód jeszcze kilkakrotnie rozmawiał z kierownikiem referatu edukacji w urzędzie miasta, jednak bezskutecznie. W piśmie z dnia 25 września 2007 r. dyrektor stwierdził, że powód pracował w zespole do 31 sierpnia 2007 r. i szkoła nie ma obowiązku zawierać z nim kolejnej umowy o pracę, skoro powód był zatrudniony na czas określony oraz nie złożył podania o zatrudnienie od dnia 1 wrześ-
nia 2007 r.
W dniu 1 lutego 2008 r. powód wniósł pozew, domagając się ustalenia, że między nim a pozwanym zespołem szkół została zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony, w miejsce umowy o pracę na czas określony.

SN stwierdził, że nie można ogólnie wskazać, w jaki sposób i jak często pracownik powinien uzewnętrzniać (demonstrować) swą gotowość do pracy, zaś oceny spełnienia tej przesłanki dokonuje sąd, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Ciężar udowodnienia przesłanek gotowości do pracy, w tym zgłoszenia tej gotowości pracodawcy, spoczywa na pracowniku (powodzie) dochodzącym z tego tytułu zapłaty wynagrodzenia za pracę.


 

Sąd rejonowy wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. ustalił, że 8 stycznia 2007 r. między stronami została zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony w wymiarze 9/18 etatu. Sąd okręgowy wyrokiem z dnia 7 listopada 2008 r. oddalił apelację zespołu szkół od tego orzeczenia, co gwarantowało nauczycielowi pracę na część etatu. 

Nauczyciel ponownie zwrócił się do prezydenta miasta, pismem z dnia 8 lipca 2008 r., wnosząc o spowodowanie jego pełnoetatowego zatrudnienia w zespole szkół od 1 września 2008 r. i podpisania umowy o pracę, zaś dopiero w dniu 12 listopada 2008 r. powód wystosował pismo do dyrektora zespołu szkół, zgłaszając swoją gotowość podjęcia pracy na stanowisku nauczyciela matematyki (aż do dnia 11 listopada 2008 r. nie kontaktował się z pozwaną szkołą). Ponownie pismem z dnia 9 grudnia 2008 r. nauczyciel potwierdził gotowość podjęcia pracy od 10 grudnia 2008 r. Dyrektor w piśmie z dnia 10 grudnia 2008 r. poinformował, że powód rozpocznie zajęcia dydaktyczne od 2 stycznia 2009 r. Powód jednak nie podjął pracy, ponieważ najpierw przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 5 stycznia 2009 r. do dnia 3 lipca 2009 r., następnie na rocznym urlopie dla poratowania zdrowia od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r., po którym wykorzystał roczny urlop bezpłatny, a od 1 września 2011 r. następny urlop dla poratowania zdrowia − do dnia 31 sierpnia 2012 r.

Nauczyciel domagał się zapłaty różnych świadczeń na swoją rzecz. Sąd rejonowy wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. oddalił powództwo nauczyciela z dnia 4 listopada 2011 r. przeciwko pozwanemu zespołowi szkół ponadgimnazjalnych o wynagrodzenie za pracę za okres od września 2007 r. do grudnia 2008 r. (łącznie za szesnaście miesięcy), dodatkowe wynagrodzenie roczne za lata 2007 i 2008, świadczenia z funduszu socjalnego za lata 2007 i 2008 oraz świadczenie urlopowe za 2008 r. 

Następnie sąd okręgowy wyrokiem z dnia 2 lutego 2015 r. oddalił apelację, m.in. wskazując, że wszystkie czynności nauczyciela dokonywane przed dniem 1 września 2007 r., a zatem w okresie kiedy pracodawca nie kwestionował jego tytułu do zatrudnienia, nie miały waloru czynności świadczących o gotowości do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p

Zdaniem sądu nauczyciel nie wykazał, że w okresie od dnia 1 września 2007 r. do dnia 11 listopada 2008 r. potwierdzał swoją gotowość do pracy oraz z powodu leczenia schorzeń nie był zdolny do pracy, co również nie potwierdza takiej gotowości. Ponadto jego roszczenie o wynagrodzenie zostało uznane za przedawnione za okres od 1 września 2007 r. do dnia 30 listopada 2008 r. (art. 291 k.p.). Również za bezzasadne i przedawnione zostały uznane pozostałe roszczenia nauczyciela – o zapłatę trzynastki i świadczenia socjalne (urlopowe oraz świąteczne). Sąd podkreślił, że nauczyciel w poprzedniej sprawie sądowej jedynie zmierzał do przywrócenia do pracy, co nie jest równoznaczne z gotowością jej wykonywania.

Nauczyciel wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu okręgowego, zarzucając naruszenie art. 81 k.p. oraz art. 291 § 1 k.p.

Wytyczne SN do ustalenia gotowości do pracy jako przesłanki otrzymania wynagrodzenia za okres niedopuszczenia do pracy

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2016 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty nauczyciela za bezzasadne. W uzasadnieniu SN podkreślił, że przesłankami nabycia prawa do wynagrodzenia z art. 81 § 1 k.p. 

Nauczyciel, którego dyrektor nie dopuszcza do pracy, powinien jak najczęściej komunikować dyrektorowi możliwość bezzwłocznego podjęcia się wykonywania zadań służbowych.

są: gotowość pracownika do pracy oraz niedopuszczenie go do pracy przez pracodawcę z przyczyn leżących po stronie podmiotu zatrudniającego, które nie muszą być zawinione. Tylko zaistnienie przeszkód dotyczących wyłącznie pracownika wyklucza zastosowanie art. 81 § 1 k.p. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2014 r., I PK 150/13, OSNP 2015, Nr 3, poz. 35). Wynagrodzenie przysługuje za gotowość do pracy wyrażaną przez pracownika w czasie trwania stosunku pracy, nawet jeśli pracodawca pozostaje w błędnym przeświadczeniu o nieistnieniu lub ustaniu tego stosunku.

Wśród typowych cech gotowości pracownika do wykonywania pracy SN wymienił:

  • zamiar wykonywania pracy – jest to kwestia świadomości i woli pracownika, czyli subiektywna chęć wykonywania umówionego rodzaju pracy;
  • faktyczną zdolność do świadczenia pracy – fizyczną i psychiczną;
  • uzewnętrznienie gotowości do wykonywania pracy w dowolnej formie, przez każde zachowanie objawiające w dostateczny sposób wolę kontynuowania stosunku zatrudnienia zgodnie z jego treścią, pisemne lub ustne, np. w bezpośrednich rozmowach z pracodawcą, przez telefoniczne pytanie pracodawcy o możliwość wykonywania pracy lub zadeklarowanie jej gotowości i pozostawienie pracodawcy informacji o sposobie komunikowania się, korespondencyjnie (listy, e-maile, SMS-y), niekiedy przez powiadomienie o zmianie adresu, miejscu pobytu, zmianie numeru telefonu itp., w toku postępowania sądowego − przez czynności procesowe pracownika, z których wynika wola niezwłocznego podjęcia pracy, ale nie stanowi o niej sam fakt prowadzenia procesu i podtrzymywania żądania ustalenia istnienia stosunku pracy na czas nieokreślony oraz przywrócenia do pracy (wyrok SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 149/07, OSNP 2009, Nr 3−4, poz. 35); generalnie pracodawcy musi być znane zachowanie się pracownika (podjęte osobiście lub przez upoważnioną osobę), które w danych okolicznościach obiektywnie świadczy o tym, że pracownik jest gotów do niezwłocznego podjęcia pracy, gdy zostanie do jej wykonywania wezwany lub dopuszczony;
  • pozostawanie w dyspozycji pracodawcy − stan, w którym pracownik może na wezwanie pracodawcy niezwłocznie podjąć tę pracę w uzgodnionym miejscu, czasie i rozmiarze, w szczególności na terenie zakładu pracy albo w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub (jeśli pracodawca bezprawnie nie dopuszcza go do pracy) wskazanym przez siebie i zakomunikowanym podmiotowi zatrudniającemu.

Ponadto SN wskazał na pogląd ugruntowany w orzecznictwie, że ocena przesłanek gotowości do pracy zależy od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (wyrok SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 149/07, OSNP 2009, Nr 3−4, poz. 35). Częstotliwość demonstrowania gotowośc...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy