Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

23 maja 2018

NR 74 (Czerwiec 2017)

Podsumowanie pracy placówki za rok szkolny 2016/2017

0 48

Podsumowanie pracy placówki jako całości oraz poszczególnych jej elementów nie jest łatwe.  Dokonanie wielostronnego i jednocześnie obiektywnego podsumowania funkcjonowania własnej placówki jest poważnym wyzwaniem. Wymaga spojrzenia na nią z dystansu, trudnej, ale niezbędnej umiejętności selekcjonowania zjawisk istotnych i mało ważnych, wyzwolenia się z emocjonalnego zaangażowania w sprawy placówki.

Podsumowania pracy placówki można dokonywać pod względem osiągania celów, stopnia realizacji zadań, wykorzystania zasobów oraz wyników wszystkich działań realizowanych w placówce. Powstaje jednak pytanie, jak i co należy zrobić, by ocena ta nie była wypadkową sądów, wyobrażeń i przekonań dyrektora i nauczycieli, ale by opierała się na obiektywnych kryteriach i stanowiła odzwierciedlenie rzeczywistego stanu placówki, i co szczególnie istotne − miała prorozwojowy charakter.

Jakie działania należy podjąć, aby sposób dokonywania oceny efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej placówki można było uznać za odpowiadający obowiązującym w tym zakresie standardom.

Nie wszystkie czynności dyrektor musi wykonywać sam. W placówkach analizowanie i ocenianie stanu nauczania, wychowania i opieki (a także organizacyjnych i materialnych warunków pracy) należy do zadań rady pedagogicznej. W praktyce zadanie to realizują powołane przez dyrektora zespoły zadaniowe rady pedagogicznej.

Przygotowanie do podsumowania

Przed przystąpieniem do dokonywania rocznej oceny efektów pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej placówki należy dokładnie określić:

  • co będziemy oceniać i dlaczego oraz według jakich kryteriów,
  • jakie informacje będą nam do tego potrzebne,
  • z jakich narzędzi będziemy korzystać, aby je zgromadzić (gotowe narzędzia, czy tworzenie własnych odpowiadających specyfice placówki),
  • komu i w jaki sposób będziemy komunikować wyniki oceny (nauczycielom, rodzicom),
  • jak wykorzystamy wyniki oceny.

Zasadniczą kwestią w dokonywaniu oceny jest wyznaczenie jej kryteriów. Bez określenia potrzeb i oczekiwań w odniesieniu do realizowanych przez placówkę zadań nie można ustalić poziomu jej pracy, a zatem i ocenić. Kryteria są zatem wzorcami dla porównań, ustalają pracę placówki na dobrym poziomie, a ocena − to nic innego jak porównywanie osiąganych efektów z tymi wzorcami.

Znaczenie narzędzi w procesie gromadzenia danych

Równie istotna jak określenie kryteriów przedmiotu oceny jest umiejętność pozyskiwania informacji przy użyciu odpowiednich narzędzi. Ważne jest staranne dobieranie technik zbierania danych, aby oceny formułowane na ich podstawie były niezawodne i pewne (uzyskiwane na podstawie jasnych i jednoznacznych kryteriów), pochodziły z pierwszej ręki (od zainteresowanych lub w wyniku bezpośrednich obserwacji) oraz wyczerpujące (dokładnie opisujące wszystkie istotne fakty).

W zależności od przedmiotu oceny można stosować następujące narzędzia:

  • testy, sprawdziany,
  • wyniki egzaminów zewnętrznych,
  • arkusze diagnostyczne,
  • arkusze obserwacji zajęć edukacyjnych i wychowawczych,
  • diagnozy zespołowe,
  • zestawienia tabelaryczne,
  • kwestionariusze ankiet,
  • scenariusze rozmów z nauczycielami, rodzicami, uczniami, dane statystyczne gromadzone w arkuszach kalkulacyjnych,
  • formularze sprawozdań itp.

Do oceny można także wykorzystać informacje (i wnioski) pochodzące z przeprowadzonych:

Zasięgania opinii o placówce poprzez:

Wyników i wniosków z ewaluacji wewnętrznej, kontroli przestrzegania przez nauczycieli przepisów prawa, wspomagania nauczycieli.

  1. Przeglądów placówki pod kątem oceny stanu i warunków bazy materialnej, dydaktycznej i stanu bezpieczeństwa uczniów.
  2. Obserwacji i analizy dokumentacji dotyczącej m.in:
    • stosowania przez nauczycieli wewnątrzszkolnych zasad oceniania oraz przedmiotowych zasad i kryteriów oceniania,
    • dostosowania wymagań w przypadku uczniów posiadających orzeczenie lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej,
    • planowania i realizacji planów wychowawczych (z uwzględnieniem szkolnego programu wychowawczego i programu profilaktyki),
    • planowania i realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej (z uwzględnieniem zaleceń zawartych w opiniach i orzeczeniach poradni psychologiczno-pedagogicznej).
  3. Zasięgania opinii o placówce poprzez:
    • rozmowy z nauczycielami i uczniami,
    • ankietowania uczniów, rodziców, nauczycieli pod kątem przestrzegania kompetencji organów szkoły lub placówki, przepływu informacji, atmosfery pracy, zapewnienia bezpieczeństwa uczniom oraz realizacji priorytetów w danym roku szkolnym. 
  4. ​​​​​​Wyników i wniosków z ewaluacji wewnętrznej, kontroli przestrzegania przez nauczycieli przepisów prawa, wspomagania nauczycieli.

Podstawą do dokonania oceny efektów działalności placówki jest:

  • zebranie rzetelnych informacji i opinii o pracy placówki, opartych na faktach, a nie na wyobrażeniach dyrektora lub nauczycieli,
  • szczegółowa analiza wszystkich uzyskanych wyników i informacji (przetworzenie danych, dokonanie obliczeń, sporządzenie wykresów, procentowe ujęcie danych oraz sformułowanie wniosków).

Oceny efektów działalności dydaktycznej można dokonać, analizując wyniki z następujących obszarów:

1. Egzaminy zewnętrzne1

Wyniki egzaminów zewnętrznych są podstawowym kryterium oceny pracy szkoły. Trudno znaleźć coś bardziej wymiernego, gdyż szkołę ocenia się przede wszystkim po tym, jak uczy, a wyniki odzwierciedlają to najlepiej. Efektem egzaminów zewnętrznych jest punktowy, surowy wynik ucznia. Aby stał się on podstawą jakiegokolwiek wartościowania, musi zostać przedstawiony w taki sposób, który to umożliwi. Punktem odniesienia powinien być średni wynik szkoły i pozycja, jaką ten wynik zajmuje na skali staninowej lub centylowej oraz średnia punktów uzyskana przez uczniów (czyli wypadkowa najwyższych, najniższych i średnich wyników). Średni wynik szkoły powinien być wstępem do pracy nad interpretacją wyników egzaminacyjnych. Pozwala spojrzeć ogólnie na pracę szkoły i umiejscowić jej wynik względem innych szkół, a także wskazuje na pewne kierunki zmian w wynikach egzaminu. Powstały w ten sposób obraz powinien być wzbogacony o rozkład wyników uczniów w szkole, gdyż najwięcej informacji o pracy uczniów i szkoły można uzyskać, przyglądając się wynikom poszczególnych uczniów za kolejne zadania lub czynności, opracowanym przez nauczycieli lub zespół nauczycieli.

Wskazane jest, aby poddać ocenie sposób, w jaki szkoła wykorzystuje informacje o wynikach egzaminów zewnętrznych (zawarte w raporcie okręgowej komisji egzaminacyjnej) dla podniesienia efektów nauczania, wskazać obszary (wcześniej zdiagnozowane na podstawie analizy wyników), które wymagają poprawy, oraz efekty wdrażania wniosków z analizy i diagnozy wyników egzaminów zewnętrznych (profilaktycznych czy doskonalących).

2. Klasyfikacja i promocja

Ocenę pracy należy uzupełnić o wyniki promocji (wskaźnik uczniów uzyskujących promocję do następnej klasy lub kończących szkołę) oraz sprawność kształcenia (wskaźnik uczniów rozpoczynających i kończących naukę w wyznaczonym terminie). Przy dokonywaniu oceny warto wskazać na przyczyny niepromowania, podać wskaźnik uczniów przenoszących się do innych szkół oraz przyczyny opuszczenia szkoły.

3. Wyniki uzyskiwane na progach edukacyjnych

Wyniki uzyskane w wewnątrzszkolnym badaniu efektów kształcenia (na wejściu, w trakcie i na zejściu) są istotnym czynnikiem pozwalającym na dokonanie oceny przyrostu wiedzy i umiejętności uczniów.

4. Konkursy przedmiotowe i inne rozwijające zainteresowania uczniów

Do analizy wykorzystuje się też dane dotyczące udziału uczniów w konkursach, zestawienia i potwierdzenia o zakwalifikowaniu się uczniów do dalszego etapu konkursów przedmiotowych oraz innych konkursów. W ocenie uwzględnia się procent uczniów biorących udział w tych konkursach, a także procent uczniów, którzy zakwalifikowali się do wyższego etapu, oraz ich osiąg...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy