Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

17 maja 2018

NR 76 (Październik 2017)

Nowa formuła szkolnictwa zawodowego – co się zmienia i jakie są tego konsekwencje

0 199

Od 1 września 2017 r. przekształceniom uległa sieć szkół kształcenia zawodowego. Wprowadzono nowe lub zreformowane typy szkół – pięcioletnie technikum, trzyletnią szkołę branżową I stopnia, dwuletnią szkołę branżową II stopnia, trzyletnią szkołę specjalną przysposabiającą do pracy oraz dwuletnią szkołę policealną. Początek roku szkolnego za nami, pora więc na wskazanie podstaw kształcenia zawodowego po reformie oraz na pierwsze próby oceny funkcjonowania systemu kształcenia zawodowego jako całości.

Założenia reformy

Do głównych zmian w systemie kształcenia zawodowego zaliczyć należy wydłużenie czasu trwania nauki w technikach, odejście od dotychczasowej nazwy zasadniczej szkoły zawodowej na rzecz branżowej szkoły I i II stopnia oraz likwidację placówek kształcenia zawodowego działających w obecnym kształcie i zastąpienie ich placówkami przekształconymi i nowymi. Dla przypomnienia, od 1 września 2017 r. reforma oświaty w miejsce dotychczasowego czteroletniego technikum powołuje pięcioletnie technikum, zamiast dotychczasowej trzyletniej zasadniczej szkoły zawodowej – trzyletnią branżową szkołę I stopnia z możliwością kontynuacji nauki w branżowej szkole II stopnia.

Począwszy od roku szkolnego 2017/2018, sukcesywnie wygaszaniu ulegają kolejne klasy dotychczasowych placówek szkolnych, rozpoczynają się zaś nabory do nowych i przekształconych typów szkół.

W tzw. okresie przejściowym będą więc funkcjonować dwa typy placówek szkolnych – dotychczasowe, ulegające wygaszaniu oraz nowe i przekształcone w trakcie wdrażania. Szkoły branżowe II stopnia rozpoczną funkcjonowanie w roku szkolnym 2020/2021, kiedy to pierwsi absolwenci opuszczą szkołę branżową I stopnia. Reforma edukacji objęła także szkoły policealne oraz szkoły specjalne przysposabiające do pracy, które powstały z dniem 1 września 2017 r. lub też powstały bądź powstaną przez przekształcenie z dotychczasowych placówek (termin podjęcia uchwały o przekształceniu mija 30 listopada 2017 r.). Zasady funkcjonowania dotychczasowych i nowych typów szkół w tzw. okresie przejściowym zostały szczegółowo omówione w poprzednich numerach „Monitora Dyrektora Szkoły”. Dalszą część publikacji poświęcimy więc analizie podstaw i sposobu kształcenia zawodowego, które po reformie również uległy zmianie.

Podstawa programowa

Z dniem 1 września 2017 r. weszła w życie nowa podstawa programowa kształcenia w zawodach, która w roku szkolnym 2017/2018 jest podstawą kształcenia w klasach I branżowej szkoły zawodowej, klasach I dotychczasowego czteroletniego technikum, semestrze I i II szkoły policealnej. Podstawa programowa stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 marca 2017 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach i stanowi podstawę tworzenia programów nauczania przez nauczycieli przedmiotów zawodowych.

Podstawa programowa wśród ogólnych założeń wskazuje, że kształcenie zawodowe realizowane jest w branżowej szkole I stopnia, technikum, branżowej szkole II stopnia, szkole policealnej oraz na kwalifikacyjnych kursach zawodowych i na kursach umiejętności zawodowych.

Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata, zaś realizacja tego celu uwarunkowana jest zmianami zachodzącymi w otoczeniu społeczno-gospodarczym. Z tego względu poszczególne zawody pogrupowane zostały w obszary kształcenia, które cechują wspólne efekty kształcenia:

  1. administracyjno-usługowy,
  2. budowlany,
  3. elektryczno-elektroniczny,
  4. mechaniczny i górniczo-hutniczy,
  5. rolniczo-leśny z ochroną środowiska,
  6. turystyczno-gastronomiczny,
  7. medyczno-społeczny,
  8. artystyczny.

Rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach nie obejmuje jednak podstawy programowej zawodów z obszaru kształcenia artystycznego, bowiem określenie podstawy programowej w tym zakresie należy do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Szczegółowa treść podstawy programowej dla tych zawodów jest przedmiotem obowiązującego rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych.

Rozwiązaniem krytykowanym przez środowiska nauczycielskie jest wzbogacenie podstawy programowej o nowe przedmioty, co ma na celu budowanie u uczniów kompetencji miękkich oraz umiejętności pracy zespołowej. Wprowadzenie obowiązku kształcenia w tym zakresie odbyło się kosztem liczby godzin edukacji ogólnej lub kształcenia zawodowego, pomimo iż przedmioty kształcenia zawodowego stanowią obecnie 50% czasu nauki w szkołach kształcenia zawodowego. Kłopotliwe dla dyrektorów placówek szkolnych stało się także wprowadzenie do podstaw programowych spisu „wyposażenia w pomoce dydaktyczne”. Obowiązek zapewnienia wyposażenia wiąże się dla placówki z dodatkowymi wydatkami, na które nie przyznano dodatkowych środków.

Klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego

Skutkiem reformy kształcenia zawodowego jest także przygotowanie nowej klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Powyższe reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Klasyfikacja – stanowiąca załącznik do rozporządzenia – obowiązuje od 1 września 2017 r. w roku szkolnym 2017/2018 w I klasie trzyletniej branżowej szkoły I stopnia, w I i II semestrze szkoły policealnej, w I klasie dotychczasowego czteroletniego technikum. Klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego określa nazwy zawodów dla zawodów nauczanych w branżowej szkole I stopnia, branżowej szkole II stopnia, technikum i szkole policealnej oraz przypisany do nich poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji dla kwalifikacji pełnych, których osiągnięcie potwierdza dyplom wydany przez okręgową komisję egzaminacyjną. Klasyfikacja określa także kwalifikacje cząstkowe wyodrębnione w zawodzie, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową komisję egzaminacyjną po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w zakresie jednej kwalifikacji, wraz z przypisanym do nich poziomem Polskiej Ramy Kwalifikacji.

Zawody wpisane do klasyfikacji to zawody jednokwalifikacyjne i dwukwalifikacyjne. Spośród zawodów, w których kształcenie prowadzone jest w technikum, dominują zawody dwukwalifikacyjne. Kształcenie w szkole branżowej II stopnia odbywa się na po-
ziomie technika, w oparciu o kwalifikację wspólną z zawodem nauczanym w branżowej szkole I stopnia. W przypadku zawodów dwukwalifikacyjnych w branżowej szkole II stopnia realizowana jest jedynie druga kwalifikacja cząstkowa wyodrębniona w danym zawodzie na poziomie technika, bowiem uzyskanie pierwszej kwalifikacji następuje na skutek ukończenia branżowej szkoły I stopnia.

W klasyfikacji zawodów pojawiły się nowe zawody, do których należą: technik robót wykończeniowych w budownictwie, magazynier-logistyk, pracownik pomocniczy krawca, pracownik pomocniczy mechanika, pracownik pomocniczy ślusarza, pracownik pomocniczy stolarza, asystent fryzjera, operator maszyn i urządzeń hutniczych.

Klasyfikacja wprowadziła zmiany w nazewnictwie zawodów. Zamiast nazwy technik drogownictwa wprowadzono nazwę technik budowy dróg, zamiast nazwy technik dróg i mostów kolejowych – technik dróg kolejowych i obiektów inżynieryjnych, zamiast nazwy technik urządzeń sanitarnych – technik inżynierii sanitarnej,

Sukcesywnie wygaszaniu ulegają kolejne klasy dotychczasowych placówek szkolnych, rozpoczynają się  zaś nabory do nowych i przekształconych typów szkół.

zamiast nazwy monter sieci, instalacji i urządzeń sanitarnych – monter sieci i instalacji sanitarnych, zamiast nazwy technik budownictwa okrętowego – technik budowy jednostek pływających, zamiast nazwy monter kadłubów okrętowych – monter kadłubów jednostek pływających, zamiast nazwy technik cyfrowych procesów graficznych – technik grafiki i poligrafii cyfrowej, zamiast nazwy technik technologii ceramicznej – technik ceramik, zamiast nazwy fototechnik – technik fotografii i multimediów, zamiast nazwy monter elektronik – elektronik, zamiast nazwy monter mechatronik – mechatronik, zamiast nazwy mechanik maszyn i urządzeń drogowych – operator maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych. Jak zapewnia Ministerstwo Edukacji Narodowej, zmiana w zakresie nauczanych zawodów uwzględnia aktualne trendy w danej branży, potrzeby rozwojowe przemysłu, postęp techniczny i nowe rozwiązania technologiczne.

Egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie

Od 1 września 2017 r. obowiązuje nowe Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu p...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy