Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

8 września 2021

NR 113 (Wrzesień 2021)

Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole

7

Począwszy od 31 maja 2021 r. istnieje możliwość organizowania w szkołach tzw. zajęć wspomagających, które mają pozwolić uczniom na nadrobienie zaległości programowych spowodowanych dezorganizacją procesu nauczania w okresie pandemii COVID-19. Zajęcia można było organizować od 31 maja do 24 czerwca, 
a dla tych, którzy nie wdrożyli ich w pierwszej turze, przewidziano realizację od 2 września do 22 grudnia bieżącego roku. Na jakich zasadach powinny być prowadzone zajęcia wspomagające?

Podstawa prawna organizowania zajęć wspomagających

Zajęcia wspomagające uczniów w opanowaniu i utrwalaniu wiadomości i umiejętności z wybranych obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego oraz zajęć z języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej i języka regionalnego mogą być organizowane na podstawie § 10f–n rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 493 z późn. zm.). Co istotne, 23 lipca weszła w życie zmiana przepisów dotyczących organizowania zajęć wspomagających (rozporządzenie zmieniające z 20 lipca 2021 r., Dz. U. z 2021 r. poz. 1343), umożliwiająca m.in. zwiększenie dotychczasowej liczby godzin zajęć wspomagających przy jednoczesnym prowadzeniu ich z uwzględnieniem większego niż dotychczas tygodniowego limitu.

POLECAMY

Jakie szkoły mogą realizować zajęcia wspomagające?

Zajęcia mogą być organizowane w: 

  • szkołach podstawowych, w tym szkołach podstawowych specjalnych funkcjonujących w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych – dla uczniów uczęszczających do klas IV–VIII tych szkół,
  • szkołach ponadpodstawowych, w tym szkołach ponadpodstawowych specjalnych funkcjonujących w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych – dla uczniów uczęszczających do wszystkich klas tych szkół,
  • szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej 
  • i liceum ogólnokształcącego – dla uczniów uczęszczających do klas szkół artystycznych odpowiadających klasom IV–VIII szkoły podstawowej i wszystkim klasom liceum ogólnokształcącego.

Jakie szkoły nie mogą organizować zajęć wspomagających?

Zajęć wspomagających nie będzie można organizować w: 

  • szkołach podstawowych dla dorosłych,
  • liceach ogólnokształcących dla dorosłych,
  • branżowych szkołach II stopnia,
  • szkołach policealnych,
  • szkołach podstawowych specjalnych i szkołach ponadpodstawowych specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii,
  • w oddziałach specjalnych, szkołach podstawowych specjalnych i szkołach ponadpodstawowych specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej.

Czy zajęciami można objąć uczniów z niepełnosprawnościami?

Kolejny wyjątek od możliwości organizowania zajęć wspomagających dotyczy: 

  • uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych (również integracyjnych i specjalnych),
  • uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy 
  • realizujących podstawę programową kształcenia ogólnego, o której mowa w załącznikach nr 3 i 5 rozporządzenia MEN z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym; kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia; kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 356 z późn. zm.). 

Oznacza to, że zajęcia wspomagające nie będą mogły być organizowane w przypadku oddziałów klas IV–VIII, w których skład wchodzą wyłącznie uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Oddziały te nie powinny być brane pod uwagę podczas ustalania liczby godzin zajęć wspomagających planowanych do realizacji w szkole.

Kto decyduje o wykorzystaniu i organizacji godzin zajęć wspomagających?

Osobą podejmującą decyzję w sprawie sposobu wykorzystania godzin przysługujących w ramach zajęć wspomagających jest dyrektor szkoły. Jego obowiązkiem jest ustalenie (w uzgodnieniu z radą pedagogiczną) przedmiotów, z których następnie będą realizowane zajęcia wspomagające. W tym celu dyrektor musi również wziąć pod uwagę potrzeby uczniów wszystkich oddziałów oraz możliwości organizacyjne szkoły. Rolą dyrektora jako osoby wykonującej czynności pracodawcy będzie również powierzenie realizacji zajęć wspomagających poszczególnym nauczycielom zatrudnionym w szkole. Należy przy tym pamiętać, że zajęć wspomagających nie mogą prowadzić nauczyciele dodatkowo zatrudnieni, o których mowa odpowiednio w:
§ 7 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r., poz. 1309), § 7 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia MEN z dnia 24 lip­ca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1113 z późn. zm.). 

Jakie przedmioty można realizować w ramach zajęć wspomagających?

Przepisy nie wskazują konkretnych przedmiotów, z których należy przeprowadzać zajęcia wspomagające. Mowa wyłącznie o wybranych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego oraz o zajęciach z języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej i języka regionalnego. To dyrektor powinien zdecydować, na co przeznaczyć dostępne godziny zajęć wspomagających, uwzględniając potrzeby uczniów wszystkich oddziałów oraz możliwości organizacyjne szkoły.

Obowiązkowe zajęcia edukacyjne należy ustalić na podstawie rozporządzenia MEN z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2019 r., poz. 639 z późn. zm.).

Jak powiadomić rodziców i uczniów o planowanych zajęciach?

Przepisy nie precyzują, jak dyrektor powinien powiadomić rodziców uczniów lub pełnoletnich uczniów o organizowanych w szkole zajęciach wspomagających, dlatego może być to każda forma zwyczajowo przyjęta w danej szkole. Dyrektor powinien powiadomić o możliwości uczestniczenia w zajęciach, a także poinformować o tym, z jakiego przedmiotu lub przedmiotów planowane jest prowadzenie zajęć wspomagających. Należy również wskazać planowane terminy zajęć z poszczególnych przedmiotów. Dyrektor powinien również powiadomić o obowiązku złożenia w ustalonym przez niego terminie pisemnych deklaracji uczestnictwa ucznia w zajęciach wspomagających z danego przedmiotu lub przedmiotów. Deklaracje mogą być również składane za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344) lub za pomocą innych środków łączności.

W przypadku organizowania zajęć w terminie od 2 września informacja powinna również trafić do rodziców tych dzieci, które od 1 września rozpoczną naukę w klasie IV szkoły podstawowej, w związku z czym możliwe będzie objęcie ich zajęciami wspomagającymi. Podobna informacja powinna trafić do rodziców uczniów rozpoczynających od roku szkolnego 2021/2022 naukę w klasie I szkoły ponadpodstawowej.

Czy będzie istniała możliwość prowadzenia zajęć w formie zdalnej?

Jeśli wziąć pod uwagę fakt, że zajęcia wspomagające w II turze będą mogły być organizowane w okresie od września do grudnia, a więc w czasie, kiedy można spodziewać się zwiększonej liczby zachorowań na COVID-19, a co za tym idzie – powrotu do części obostrzeń w nauce stacjonarnej, istotne jest pytanie o możliwość organizowania zajęć wspomagających również w formie zdalnej. Obecnie jednak przepisy nie dopuszczają takiej możliwości, wprost wskazując, że zajęcia wspomagające muszą być prowadzone w bezpośrednim kontakcie z uczniami i nie mogą być realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Oczywiście, w przypadku zwiększonej liczby zachorowań na COVID-19 szkoła powinna pamiętać o prowadzeniu zajęć wspomagających z uwzględnieniem obowiązujących w danym okresie obostrzeń sanitarnych.

Jak obliczyć liczbę godzin zajęć wspomagających przysługujących szkole?

Jak wynika z przepisów, maksymalna liczba godzin zajęć wspomagających zaplanowanych do realizacji w okresie od dnia 31 maja 2021 r. do dnia 22 grudnia 2021 r. nie może przekroczyć iloczynu liczby oddziałów szkolnych, wynikającej z danych systemu informacji oświatowej, według stanu na dzień 31 marca 2021 r., i 15 godzin zajęć wspomagających (z tym, że w przypadku szkoły podstawowej oraz szkoły artystycznej realizującej kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej do liczby oddziałów nie wlicza się oddziałów klas I–III szkoły podstawowej lub klas szkoły artystycznej odpowiadających klasom I–III szkoły podstawowej). Decydująca jest zatem liczba oddziałów klas, w których realizowana jest podstawa programowa kształcenia ogólnego lub podstawa programowa kształcenia w zawodach. Na sposób ustalania liczby dostępnych godzin nie ma wpływu fakt organizowania nauczania w klasach łączonych w szkole podstawowej ani liczba uczniów w poszczególnych oddziałach klasowych. Warto pamiętać, że ustalona na powyższych zasadach liczba godzin dotyczy całego okresu realizacji zajęć wspomagających, a więc od 31 maja do 22 grudnia. Dlatego też, planując organizację zajęć od 2 września, należy uwzględnić liczbę godzin już przeprowadzonych – w okresie od 31 maja do 24 czerwca.

Ponadto, ponieważ maksymalna liczba godzin zajęć wspomagających jest ustalana według stanu oddziałów szkolnych na dzień 31 marca 2021 r., zwiększenie lub zmniejszenie liczby uprawnionych oddziałów pozostanie bez wpływu na maksymalną liczbę godzin zajęć wspomagających możliwą do realizacji w danej szkole.

Ze względu na to, że liczba godzin zajęć wspomagających jest obliczana dla całej szkoły, dyrektor, biorąc pod uwagę potrzeby uczniów oraz możliwości organizacyjne szkoły, powinien tak rozplanować organizację zajęć, aby mogli z nich skorzystać wszyscy potencjalnie uprawnieni uczniowie. Natomiast w przypadku braku zainteresowania, np. ze strony rodziców uczniów oddziałów klas IV szkoły podstawowej, przysługujące szkole godziny nie przepadną, ponieważ będą mogły zostać przeznaczone na organizację zajęć dla uczniów pozostałych klas.

Kiedy należy prowadzić zajęcia wspomagające w grupie innej niż oddziałowa?

Zasadą jest, że zajęcia wspomagające z danego przedmiotu są prowadzone w grupach oddziałowych, ale wyłącznie wtedy, gdy zgłosi się na nie co najmniej 10 uczniów danego oddziału. W sytuacji, gdy na zajęcia z danego przedmiotu zgłosi się mniej niż 10 uczniów z danego oddziału, powinny być one organizowane: 

  • w przypadku klasy IV szkoły podstawowej lub klasy szkoły artystycznej odpowiadającej klasie IV szkoły podstawowej – w grupie międzyoddziałowej liczącej co najmniej 10 uczniów;
  • w przypadku klas V–VIII szkoły podstawowej lub klas szkoły artystycznej odpowiadających klasom V–VIII szkoły podstawowej w:
    • grupie międzyoddziałowej,
    • grupie międzyklasowej obejmującej uczniów klas V i VI lub klas szkoły artystycznej odpowiadających klasom V i VI szkoły podstawowej,
    • grupie międzyklasowej obejmującej uczniów klas VII i VIII lub klas szkoły artystycznej odpowiadających klasom VII i VIII szkoły podstawowej
    • liczącej co najmniej 10 uczniów;
    • w przypadku szkoły ponadpodstawowej lub szkoły artystycznej realizującej kształcenie ogólne w zakresie liceum ogólnokształcącego – w grupie międzyoddziałowej lub grupie międzyklasowej 
    • liczącej co najmniej 10 uczniów. 

Łagodniejsze wymogi zostały ustanowione dla mniejszych szkół. W przypadku:

  • szkoły podstawowej, w której liczba uczniów klas IV–VIII jest mniejsza niż 60 uczniów,
  • szkoły artystycznej realizującej kształcenie ogólne w zakresie szk...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy