Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

12 czerwca 2018

NR 68 (Grudzień 2016)

Rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem przechodzącym na emeryturę a uprawnienia pracownicze

0 196

Zabezpieczenie emerytalne obywateli jest konstytucyjnym obowiązkiem państwa. Emerytura jest świadczeniem pieniężnym, które służy jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej. Przysługuje ono po osiągnięciu wieku emerytalnego. Powstaje zatem pytanie, jak należy prawidłowo rozwiązać stosunek pracy, aby móc skorzystać ze świadczenia emerytalnego.

Na początku warto przypomnieć dość istotną kwestię − warunkiem przyznania prawa do świadczenia emerytalnego nie jest koniecznie zakończenie zatrudnienia. Natomiast wypłatę emerytury otrzyma tylko ten, kto rozwiąże – choćby na jeden dzień – stosunek pracy. Co jest tego powodem? W ostatnich latach kilka razy zmieniały się przepisy w sprawie konieczności rozwiązywania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę. Kwestią tą zajmował się też Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 13 listopada 2012 r.). Obecnie, aby nabyć prawo do emerytury wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego, nie trzeba rozwiązywać stosunku pracy. W chwili obecnej obowiązuje art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stwierdza, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. W praktyce oznacza to tyle, że nie rozwiązując stosunku pracy, można nabyć prawo do emerytury (tj. ściślej rzecz ujmując − ustalić ją), ale Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podejmie jej wypłaty. Pieniądze otrzyma tylko ten emeryt, który rozwiąże wszystkie stosunki pracy. Zdarza się bowiem, że przyszły emeryt pracuje w kilku zakładach pracy, mając nawiązanych kilka stosunków pracy, wobec powyższego nie wystarczy, gdy rozstanie się z jednym pracodawcą, a pozostanie w zatrudnieniu u innego. Nieważne jest też to, jaki był wymiar czasu pracy lub rodzaj obowiązków, jak również nie ma znaczenia tryb, w jakim przyszły emeryt rozwiąże umowy z pracodawcami. Ważne jest, że zatrudniony pracownik, który chce zrealizować prawo do emerytury i zacząć ją pobierać, koniecznie musi rozstać się ze wszystkimi swoimi pracodawcami. Warunek rozwiązania angażu (z art. 103 a ust. 1 ustawy emerytalnej) zostanie spełniony, jeśli pracownik rozwiąże umowy choćby na jeden dzień. Musi bowiem powstać przerwa we wszystkich stosunkach pracy. Nie można rozwiązać stosunku pracy np. w dniu 31 maja 2016 r. i nawiązać go z dniem 1 czerwca 2016 r. Wówczas mamy do czynienia z ciągłością zatrudnienia, tyle że na podstawie dwóch umów. W takim wypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podejmie wypłaty emerytury. 

1 Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron

Rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem, który nabył uprawnienia emerytalne, następuje na ogólnych zasadach dotyczących rozwiązywania stosunku pracy. Istnieją zatem dwa sposoby prowadzące do tego skutku, tj. w wyniku porozumienia stron lub poprzez wypowiedzenie umowy o pracę dokonane przez pracownika.

Porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę jest dwustronną czynnością prawną, w której pracodawca i pracownik składają zgodne oświadczenia woli o ustaniu istniejącego między nimi stosunku pracy. Nie jest przewidziana forma pisemna dla porozumienia. Porozumienie zawarte w formie ustnej jest skuteczne i doprowadzi do ustania stosunku pracy. Rozwiązanie umowy o pracę na drodze porozumienia stron stanowi najprostszy i niekonfliktowy sposób na ustanie współpracy między pracodawcą a pracownikiem. Wyraża się przede wszystkim w możliwości rozwiązania umowy o pracę w każdym dowolnym terminie, ustalonym przez strony umowy, które nie są co do zasady zobowiązane odczekać na upływ ustawowego okresu wypowiedzenia. Niewątpliwie daje to stronom duży komfort w decydowaniu o długości trwania stosunku pracy. Zasadą jest, że pracownik, składając pracodawcy oświadczenie woli o rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron, winien w nim wskazać datę kalendarzową jego rozwiązania. Nie musi natomiast podawać przyczyn, dla których dochodzi do ustania stosunku pracy w tym trybie. 

Ustawodawca przewiduje, pod pewnymi warunkami, prawną możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia. Jak zapisano w art. 36 § 6 Kodeksu pracy, strony stosunku pracy po dokonaniu wypowiedzenia umowy przez jedną z nich mogą zawrzeć porozumienie, którego przedmiotem będzie ustalenie, że umowa o pracę zakończy się w terminie wcześniejszym niż by to wynikało z dokonanego wypowiedzenia.

Brak przyczyny nie pozbawia pracownika do świadczenia w postaci odprawy emerytalnej, pod warunkiem że bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy w tym trybie przechodzi on na emeryturę. Dla uzyskania prawa do otrzymania odprawy emerytalnej istotna jest zmiana statusu pracownika lub pracownika-emeryta na status emeryta, nie jest to natomiast uzależnione od trybu rozwiązania stosunku pracy. 

Jak wiadomo, aby porozumienie stron odniosło swój skutek prawny, musi zaistnieć obopólna zgoda stron umowy, tj. pracodawcy i pracownika. Jeśli więc pracodawca nie wyrazi zgody (a ma do tego prawo i nie musi uzasadniać swojej decyzji) na rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie, pracownikowi, który mimo wszystko chce odejść na emeryturę, pozostaje stosunek pracy wypowiedzieć. Dlatego też pracownik, który nie jest przekonany o możliwości uzyskania ze strony pracodawcy zgody na rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron, aby nie tracić czasu, może zawrzeć w treści oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron klauzulę o następującej treści: „w razie braku zgody na rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron, przedmiotowe oświadczenie woli należy traktować jako wypowiedzenie stosunku pracy”. Jest to o tyle wygodne rozwiązanie, że w przypadku faktycznego odmówienia zgody na porozumienie stron pracownik nie będzie musiał już wówczas składać odrębneg...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy