Nowe kierunki polityki oświatowej państwa wyznacznikiem pracy szkół w roku szkolnym 2023/2024

Temat numeru Otwarty dostęp

Zdecydowanie wcześniej, niż to miało miejsce w latach poprzednich, Minister Edukacji i Nauki pismem z dnia 16 czerwca 2023 r. oficjalnie ogłosił obowiązujące w roku szkolnym 2023/2024 kierunki realizacji polityki oświatowej państwa. Pismo tego formatu nie posiada charakteru obowiązującego aktu prawnego, jednak zawiera ono istotne wytyczne stanowiące podstawę do planowania dydaktycznego, opracowywania planów nadzoru pedagogicznego, planów pracy oraz innych działań nauczycieli, a zwłaszcza dyrektorów szkół i placówek w ramach sprawowanej funkcji kierowniczej. 

Z analizy wskazanych zapisów jednoznacznie wynika, że rząd konsekwentnie realizuje zadanie polegające na wzmacnianiu tak wychowawczej, jak i profilaktycznej funkcji polskiej szkoły. Kontynuowane są również próby przeciwdziałania negatywnym skutkom izolacji zarówno uczniów, jak i nauczycieli spowodowanej przebytą izolacją epidemiczną COVID-19. I tak jak to miało miejsce w roku poprzednim, wytyczne Ministra Edukacji i Nauki nie wspominają ani o ewaluacji, ani o monitoringu. Natomiast zwraca się uwagę na program „Laboratoria przyszłości” oraz na kwestie oceniania wewnątrzszkolnego. Jaki z tego wniosek? Przeanalizujemy to poniżej. 
W roku szkolnym 2023/2024 priorytet polskiej edukacji będzie stanowiło dziesięć następujących podstawowych zagadnień (swoisty dekalog oświatowy, czyli o jeden więcej niż w rok temu). Jednocześnie wyznaczone zostały główne kierunki realizacji zadań z zakresu nadzoru pedagogicznego dla kuratorów oświaty. Kierunki te stanowią również istotny wyznacznik do planowania przez dyrektorów podobnych działań w szkołach i placówkach oświatowych. 
Główne obszary działań w zakresie kontroli zostały opisane w następujący sposób.

  • W przedszkolach ogólnodostępnych i integracyjnych: „Zgodność z przepisami prawa zwiększenia dostępności i jakości wsparcia udzielanego dzieciom przez nauczycieli specjalistów, w tym pedagogów specjalnych”.
  • W szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, technikach, branżowych szkołach I stopnia (ogólnodostępnych i integracyjnych): „Zgodność z przepisami prawa zwiększenia dostępności i jakości wsparcia udzielanego uczniom przez nauczycieli specjalistów, w tym pedagogów specjalnych”.
  • W publicznych przedszkolach, szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, technikach, branżowych szkołach I stopnia: „Prawidłowość wykorzystania podręczników i książek pomocniczych do kształcenia uczniów w zakresie niezbędnym do podtrzymania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej”.
     

Można wyraźnie zauważyć, że wytycznych dotyczących kontroli jest zdecydowanie mniej niż w roku ubiegłym (obecnie jest ich 3, a poprzednio było aż 7).
Głównym zagadnieniem kontrolnym jest zgodne z przepisami prawa funkcjonowanie specjalistów, a zwłaszcza pedagogów specjalnych. Stanowisko pedagoga specjalnego jest nowe i pojawiło się dopiero w minionym roku szkolnym, dlatego też należy dokładnie przeanalizować jego prawidłowe funkcjonowanie, a tym samym – zagadnienie efektywnej realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach i placówkach oświatowych.

Komentarz do kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2023/2024

Dokładniejsze zapoznanie się z wyznaczonymi przez Ministerstwo Edukacji i Nauki kierunkami polityki oświatowej państwa pozwala stwierdzić, że stanowią one częściową kontynuację zadań z roku poprzedniego. Ponadto bardzo wyraźnie charakteryzowana jest rola i znaczenie rodziny, umiejętności cyfrowych oraz optymalne wykorzystanie sprzętu zakupionego w ramach projektu „Laboratoria przyszłości”. Zwrócono również szczególną uwagę na wsparcie psychologiczne związane z negatywnymi skutkami minionej sytuacji epidemicznej, co nadal wymaga prowadzenia intensywnych działań w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. 
Jak zatem nowe wytyczne będą determinowały pracę szkół i placówek oświatowych?

[1] Kontynuacja działań na rzecz szerszego udostępnienia kanonu i założeń edukacji klasycznej oraz sięgania do dziedzictwa cywilizacyjnego Europy, w tym wsparcie powrotu do szkół języka łacińskiego jako drugiego języka obcego.

Pierwszy priorytet wskazuje na kontynuowanie działań sankcjonujących powrót do korzeni kształcenia. Wśród nienaruszalnych założeń edukacji klasycznej znajduje się prawda o predyspozycji człowieka do uzyskiwania sprawności umysłowych, wśród których są i te niedające się źle użyć w działaniu, czyli cnoty. Myśląc o celach nauczania w szkole, koncentrujemy uwagę na uzyskiwaniu sprawności intelektualnych, takich jak: pojętność (intellectus), wiedza i mądrość, ale utrzymujemy w polu uwagi takie cnoty jak roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie i męstwo. Sprawności umysłowe, które ma na względzie edukacja klasyczna, z jednej strony wymagają dłuższego etapu cierpliwego wyćwiczenia (a nie błyskawicznego, mechanicznego wytrenowania), a z drugiej strony – dają człowiekowi większą samodzielność w działaniu (a nie tylko uruchamiania gotowych wariantów rozwiązań). W systemach edukacji zmierzających przede wszystkim do ludzkiej dojrzałości wychowanków zabiega się, by kompetencje miękkie (tak cenione na rynku pracy) powstawały w powiązaniu ze sprawnościami, a nie zamiast nich. Edukacja klasyczna jest właśnie takim systemem. Dzisiaj przy aktualizacji edukacji klasycznej powinniśmy oczywiście uniknąć ślepej uliczki encyklopedyzmu, ale też nie lekceważyć tego, co w erze nowoczesności wniósł rozwój wiedzy, np. w naukach przyrodniczych. 
Niestety, nie dysponujemy dziś niczym, co w istniejącej infrastrukturze myśli i praktyki edukacyjnej byłoby gotową wersją edukacji klasycznej do zastosowania w szkole, choćby i po niewielkiej aktualizacji. Wszyscy jesteśmy skazani na odszukanie przerwanego szlaku, a następnie na zaaplikowanie do dzisiejszej edukacji tego, co znaleźliśmy. To ostatnie zaś zakłada dokładne przemyślenie i odróżnienie w ideale edukacji klasycznej tego, co jest jego nienaruszalnym założeniem, następnie tego, co tworzy jego strukturę łączącą niezmienne ze zmiennym, a na końcu tego, co jest w zasadzie zmiennym materiałem. 
Logiczną konsekwencją...

TA CZĘŚĆ SERWISU DOSTĘPNA JEST TYLKO DLA PRENUMERATORÓW.

Zaloguj się, aby uzyskać dostęp do materiałów
Zaloguj się

Przypisy