Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomoc psychologiczna-pedagogiczna

21 maja 2021

NR 112 (Maj 2021)

Nieprawidłowości w ocenie efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniom

121

Dokonywanie oceny efektywności pomocy psychologiczno- -pedagogicznej udzielanej uczniowi jest obowiązkiem nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów. Tak stanowi § 20 ust. 9 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno- -pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z dnia 22 lipca 2020 r., poz. 1280).

Wprawdzie ustawodawca nie określił żadnym przepisem, kiedy i jak często należy się z tego obowiązku wywiązywać, jednak co do zasady ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej – traktowana jako (auto)ewaluacja wewnętrzna podjętych oddziaływań – powinna odbywać się dwa razy w roku szkolnym: 

POLECAMY

  • po pierwszym półroczu – na tym etapie w celu zaplanowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej w drugim semestrze,
  • na zakończenie roku szkolnego – na tym etapie w celu podsumowania całorocznej pracy z uczniem i podjęcia decyzji co do organizacji dla niego pomocy psychologiczno-pedagogicznej w następnym roku szkolnym.

Poniżej przedstawiono przykłady nieprawidłowości popełniane w tym obszarze wraz z odwołaniem się do konkretnych przepisów ww. rozporządzenia, które o tym świadczą.

Brak oceny efektywności każdej z form udzielanej pomocy
 

Kasia – z dysleksją rozwojową – bierze udział w zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych oraz rozwijających umiejętności uczenia się. Co dwa tygodnie, ze względu na problemy rodzinne, ma też indywidualne konsultacje z pedagogiem szkolnym, który jako jedyny dokonał oceny efektywności pomocy udzielanej Kasi. 

 

Bartek – na podstawie opinii PPP – ma dostosowane wymagania edukacyjne i uczęszcza na zajęcia wyrównawczo-dydaktyczne z matematyki. Po pierwszym semestrze nie przeprowadzono oceny efektywności udzielanego mu wsparcia, gdyż taka ocena – według nauczycieli – dotyczy tylko zajęć specjalistycznych.


W obu przypadkach doszło do nieporozumienia wynikającego z nieznajomości przepisów o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, gdyż w szkołach i placówkach (z wyjątkiem szkół dla dorosłych) ocena efektywności dotyczy form pomocowych określonych w ww. rozporządzeniu w § 6 ust. 2 i 3, tj.: 

  • klas terapeutycznych,
  • zajęć rozwijających uzdolnienia,
  • zajęć rozwijających umiejętności uczenia się,
  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych,
  • zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym,
  • zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu – w przypadku uczniów szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych,
  • zindywidualizowanej ścieżki kształcenia,
  • porad i konsultacji,
  • warsztatów.

Zatem każdy nauczyciel i specjalista realizujący z uczniem określoną formę pomocy zobowiązany jest do przeprowadzenia oceny jej efektywności bez względu na to, czy pomoc udzielana jest w formie zajęć „zwykłych” czy specjalistycznych, indywidualnych lub grupowych. Warto też pamiętać, że choć wśród ww. form nie wymieniono „pomocy udzielanej uczniowi przez nauczyciela w trakcie bieżącej pracy z nim”, o której mowa w § 20 ust. 4, nie zwalnia to jednak nauczyciela z poddania refleksji stosowanych przez siebie metod wsparcia dziecka, z prowadzenia obserwacji jego funkcjonowania oraz bieżącego modyfikowania/dostosowywania dotychczasowych sposobów pracy z dzieckiem. Oznacza to, że również w tym obszarze nauczyciel powinien weryfikować, czy podejmowane przez niego działania przynoszą spodziewane efekty. Bez tego nie jest bowiem możliwe, by mógł rzetelnie realizować zadania wymienione w § 20 ust. 1 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, do których należą:

  • rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych,
  • określanie mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów,
  • rozpoznawanie przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie uczniów i ich uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły lub placówki,
  • podejmowanie działań sprzyjających rozwojowi kompetencji oraz potencjału uczniów w celu podnoszenia efektywności uczenia się i poprawy ich funkcjonowania.

W wielu szkołach, na co wskazują raporty pokontrolne kuratorów oświaty, oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniom sporządzane są niezgodnie z metodologią ewaluacji i ww. rozporządzeniem. 

Brak w ocenie określenia obszaru tematycznego oraz odpowiedzi na podstawowe pytania ewaluacyjne

Nie ma żadnych prawnych wytycznych ani jednolitych, uniwersalnych wskazań co do sposobów oraz zawartości merytorycznej oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi. To oznacza, że mogą jej podlegać różne obszary i zmienne oraz że może być dokonywana za pomocą różnorodnych metod i narzędzi, więc różne mogą być też wskaźniki badanej efektywności. Taki stan rzeczy wynika m.in. z wielości form udzielanej uczniowi pomocy, a zatem i celów przyjętych do realizacji. Trzeba jednak pamiętać, że ocena efektywności działań podjętych w ramach:

  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych prowadzonych przez nauczycieli poszczególnych przedmiotów – dotyczy określenia poziomu opanowania wiadomości i umiejętności wynikających z realizowanego programu nauczania,
  • zajęć rozwijających uzdolnienia, zajęć rozwijających umiejętność uczenia się oraz wszystkich zajęć specjalistycznych prowadzonych przez nauczycieli i specjalistów szkolnych – to przede wszystkim ocena przyrostu konkretnych umiejętności, której można dokonywać w odniesieniu do wstępnej diagnozy funkcjonowania ucznia (patrz: opinia, orzeczenie oraz obserwacje pedagogiczne),
  • porad, konsultacji, warsztatów – dotyczy głównie poziomu satysfakcji i zadowolenia ucznia z zaproponowanej mu formy pomocy.

Przy ocenie efektywności udzielanej uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej trzeba więc odpo- wiedzieć na wiele różnych, ale jakże ważnych pytań: 

  • Czy i w jakim zakresie zrealizowano zakładane cele oddziaływań podjętych wobec ucznia? 
  • Co ułatwiło, a co utrudniało ich realizację? 
  • Jakie korzyści odniósł uczeń w aspekcie rozwojowym, edukacyjnym oraz społecznym i na ile są one trwałe? 
  • Czy to, co osiągnął uczeń, jest tym, co wobec niego planowano? 
  • Czy efekty działań podjętych przez nauczyciela/specjalistę są trwałe, długookresowe? 
  • Jakie wskaźniki o tym świadczą? 
  • Jakie są opinie ucznia, jego rodziców i nauczycieli na temat mocnych i słabych stron udzielonej pomocy? 
  • Czy udzielona pomoc spełniła oczekiwania ucznia i jego rodziców?  

Brak w ocenie wniosków i wskazań do dalszych działań pomocowych

Oceniając efektywności udzielanej uczniowi pomocy, każdy nauczyciel i specjalista szkolny musi sformułować swoje wnioski oraz zalecenia dotyczące dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia. Tak stanowi przywoływany powyżej § 20 ust. 9. Wnioski (kluczowe konkluzje) powinny odnosić się bezpośrednio do kwestii efektywności. Można je przedstawić w punktach, np.: 

  • Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana Mateuszowi w formie …… przyniosła efekty w postaci: (opanowania czytania ze zrozumieniem na poziomie…, opanowania mnożenia i dzielenia w zakresie… na poziomie…,...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy