Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z życia szkoły

17 maja 2018

NR 76 (Październik 2017)

Mediacje w szkole

0 382

Mediacja – szczególnie mediacja rówieśnicza – okazuje się nieocenionym i efektywnym narzędziem do rozwiązywania wszelkich uczniowskich sporów.

Czym jest mediacja na gruncie szkoły?

Idea mediacji jako sprawiedliwości naprawczej jest od dawna znana i stosowana w świecie. W Polsce ma stosunkowo krótką tradycję i w gruncie rzeczy niewiele jest osób rozumiejących, na czym polega jej istota, nie mówiąc już o znajomości zalet mediacji przejawiających się w poprawie efektywności komunikacji interpersonalnej, redukowaniu konfliktów na drodze dialogu, prowadzeniu do polubownych rozstrzygnięć, skróceniu czasu koniecznego do osiągnięcia rozwiązań satysfakcjonujących obie strony.

Mediacja w szkole jest prowadzeniem pertraktacji w przypadku konfliktów między dwoma lub więcej uczniami, którzy nie potrafią się ze sobą porozumieć. Jest porozumiewaniem się opartym na dialogu. Różni się od rozstrzygnięć proceduralnych przede wszystkim tym, że jej celem nie jest ustalenie, kto ma rację, ale wypracowanie takiego rozwiązania, w którym mamy do czynienia z dwoma zwycięzcami, czyli brak tutaj osób przegranych.

Mediacja wymaga zawsze udziału osób trzecich, które udzielają pomocy uczestnikom konfliktu, ale nie pozbawiają ich prawa do podejmowania decyzji. Mediacja kończy się zawsze pisemnym utrwaleniem jej rezultatów, które zawierają między innymi przeprosiny za nieprzyjazne zachowanie albo też ofertę rekompensaty strat i wyrządzonych szkód.

Procedura mediacji rządzi się określonymi prawami. W dużym skrócie jednak, zachowując przy tym najważniejszy ich wymiar, można przedstawić procedurę mediacji w następujący sposób:

Mediator

W procesie mediacji, obok zwaśnionych stron, udział bierze mediator. Kto może być mediatorem w szkole? Może nim być pedagog lub psycholog szkolny, który na mocy rozporządzenia MEN w sprawie organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej ma w zakres swoich czynności wpisane prowadzenie mediacji, albo też inny nauczyciel –
mediator, superwizor mediacji rówieśniczych. Może nim być również uczeń (tzw. mediator rówieśniczy), który ma ukończone 13 lat, cieszy się zaufaniem kolegów i nauczycieli, reprezentuje wartości respektowane przez szkołę, jest przeszkolony w zakresie prowadzenia mediacji i stale doskonali swe umiejętności, posiada predyspozycje osobowościowe – jest otwarty na innych ludzi, nie posługuje się w swoim postrzeganiu świata stereotypami, rozwiązuje spory bez przemocy, szanuje innych niezależnie od ich poglądów i wartości, jakie wyznają. Wyboru mediatorów dokonuje się spośród zgłoszonych kandydatów. Po dokonaniu wyboru uczniowie-mediatorzy przechodzą szkolenie, które prowadzą profesjonalni mediatorzy z ośrodków mediacji. Szkoła organizuje ponadto grupę wsparcia dla mediatorów. Uczniowie w roli mediatorów nazywani są w fachowym języku peer mediatorami.

Najważniejsze, że mediatorzy są bezstronni. W wyważony sposób próbują zrozumieć obie strony sporu wraz z ich uczuciami i pragnieniami. Przejmują więc rolę moderatorów odpowiedzialnych za przebieg spotkania. Są strażnikami procedury, przestrzegania zasad mediacji i czuwają nad tym, aby strony także ich przestrzegały.

Mediatorzy nie wyrażają swojego zdania, gdyż odpowiedzialność za treść rozmowy ponoszą osoby skłócone. Mediatorów obowiązuje milczenie, to znaczy muszą oni zachować wszystko w tajemnicy. Informacje ze spotkań wspólnych i na osobności ze stronami oraz notatki robione przez mediatora nie mogą być nikomu udostępnione. Mediator może przekazać na zewnątrz tylko to, co zostało uzgodnione i na co strony wyraziły zgodę.

Pięć zasad

W procesie mediacji ważnych jest pięć zasad:

  1.  zasada dobrowolności (obowiązuje strony, które same decydują o przystąpieniu do mediacji oraz o wyborze mediatora, który zobowiązany jest do poinformowania stron na wstępie postępowania mediacyjnego, że mają prawo do odstąpienia od mediacji na każdym jej etapie);
  2. zasada bezstronności (mediator daje każdej ze stron równe prawa, nie preferuje żadnej, nie powinien sugerować, co może być przedmiotem ugody ani narzucać rozwiązania sporu, może tylko zachęcać strony do wyrażania stanowisk i opinii oraz do negocjowania formy zadośćuczynienia czy też innych elementów ugody);
  3. zasada poufności (mediator zachowuje przebieg procesu mediacji oraz treść rozmów tylko dla siebie);
  4.  zasada akceptowalności (osoba mediatora jest bez zastrzeżeń akceptowana przez obie strony konfliktu);
  5. zasada neutralności (mediator jest neutralny wobec przedmiotu sporu, nie ocenia, nie sugeruje ani nie narzuca rozwiązań).

Przestrzeganie owych zasad jest istotne, bowiem daje obu stronom konfliktu poczucie satysfakcji proceduralnej (reguły były od początku znane i zapewniły sprawiedliwość i porządek w czasie całego procesu mediacji), satysfakcji merytorycznej (sporna kwestia została rozwiązana przy aktywnym udziale obu stron i w sposób przez nie wskazany) oraz satysfakcji psychologicznej (obie strony są zadowolone, że rozwiązały spór, czują się lepiej niż przed rozpoczęciem procesu mediacji, gdyż mają poczucie sprawstwa i „autorstwa” w odniesieniu do osiągniętego kompromisu).

Spotkanie mediacyjne

Mediacje wymagają zwykle dwóch lub trzech spotkań, na które składa się pięć następujących po sobie faz rokowań. Każdej z nich przyporządkowane są specyficzne techniki prowadzenia pertraktacji i cele.

  • Faza 1: Wprowadzenie + kontrakt. Na początku omawiane są reguły spotkania, na które wszyscy uczestnicy muszą się zgodzić, zostaje wyjaśniona metoda mediacji i przybliżona rola mediatora.
  • Faza 2: Wysłuchanie stanowisk obu stron +  wyjaśnienie stanu faktycznego. W tej fazie skłócone osoby prezentują swoje stanowiska, swoje spojrzenie na problem, który doprowadził ich do podjęcia mediacji. Zadaniem mediatorów jest ich wysłuchanie, zrozumienie i wyłowienie wszystkiego, co negatywne.
  • Faza 3: Spraw...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy