Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bezpieczna szkoła

19 listopada 2018

NR 63 (Maj 2016)

Bezpieczeństwo kontrolowane. Odpowiedzialność dyrektora za zapewnienie bezpieczeństwa w placówce na wypadek kontroli

331

W przypadku placówek zakładanych na podstawie art. 82 ustawy o systemie oświaty zgłoszenie do ewidencji placówek, będące w istocie wnioskiem o wpis, zawiera m.in. wskazanie miejsca prowadzenia placówki wraz z informacją o warunkach lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami. Przez pojęcie odrębnych przepisów rozumie się przepisy BHP i ppoż. oraz przepisy prawa budowlanego. Niezależnie od tego, czy dyrektor placówki korzysta z pomieszczeń dzierżawionych od innych podmiotów, czy też dysponuje innym tytułem prawnym do lokalu, ma obowiązek zadbać o bezpieczny i zdrowy pobyt oraz o funkcjonowanie co najmniej dwóch kategorii osób: uczniów i pracowników. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest to jednorazowa deklaracja składana na potrzeby wpisu. Dyrektor placówki jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w placówce, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez placówkę poza jej obiektami.

Przez pojęcie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy należy rozumieć przepisy ustawy Kodeks pracy1, przepisy BHP wydane na podstawie Kodeksu pracy, a także przepisy wykonawcze wydane na podstawie przepisów kodeksowych (np. rozporządzenia ministrów), jeżeli obowiązują zgodnie z ustawą. Przepisami BHP są ponadto przepisy wykonawcze wydane na podstawie odrębnych ustaw, z których nazwy bądź treści bezpośrednio wynika, iż są to przepisy BHP. Z kolei zasady BHP są to sposoby, metody postępowania przyjęte i ukształtowane w procesie pracy, mające chronić życie i zdrowie pracownika. Ponadto szereg postanowień z zakresu BHP zawartych jest w przepisach odrębnych, takich jak na przykład: prawo budowlane, przepisy przeciwpożarowe itp. 

Do podstawowych regulacji prawnych w zakresie bezpieczeństwa i higieny w placówkach zalicza się: 

  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 3, poz. 69 z poźn. zm.) – wydane na podstawie ustawy o systemie oświaty,
  • rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) – wydane na podstawie ustawy o ochronie przeciwpożarowej2,
  • ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409).

Dyrektor placówki jest zobowiązany do przestrzegania przepisów i zasad BHP, a to oznacza, że jest jednocześnie obowiązany, w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków, znać oraz stosować te przepisy i zasady.

Zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w podlegającej mu placówce. Ponadto jest on jednocześnie obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników. Do jego obowiązków w tym zakresie należy zapewnienie pracownikom placówki bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a dzieciom i uczniom bezpiecznych warunków nauki i przebywania w placówce i poza nią, poprzez prawidłową organizację pracy, zajęć edukacyjnych, zajęć dodatkowych oraz organizowanych przez szkołę/przedszkole imprez i wycieczek. Zapewnienie przestrzegania w placówce przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy − to także wydawanie poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie, kontrolowanie ich realizacji, wykonywanie nakazów i decyzji wydanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy. Fundamentalnym zadaniem dyrektora jest utrzymywanie w należytym stanie technicznym budynku, znajdujących się w nim pomieszczeń, terenu i urządzeń technicznych.

Jakie zagadnienia związane z przestrzeganiem przepisów BHP są przedmiotem kontroli?

Przedmiotem kontroli w zakresie przestrzegania obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów są najczęściej następujące zagadnienia:

  1. szkolenia BHP – kierowanie pracowników przed rozpoczęciem pracy na instruktaż BHP ogólny i stanowiskowy, prawidłowość wypełnienia kart szkolenia wstępnego BHP, przechowywanie kart szkolenia wstępnego w dokumentacji kadrowej pracowników, aktualność zaświadczeń o ukończeniu okresowego szkolenia BHP przez dyrektora placówki oraz wszystkich pracowników;
  2. badania lekarskie – kierowanie kandydatów na pracowników na wstępne badania lekarskie przed podpisaniem umowy o pracę, kierowanie na okresowe badania lekarskie, kierowanie na lekarskie badania kontrolne w przypadku choroby trwającej dłużej niż 30 dni;
  3. ryzyko zawodowe – dokonanie i udokumentowanie przez dyrektora placówki oceny ryzyka zawodowego na wszystkich stanowiskach pracy, zapoznanie pracowników z oceną ryzyka zawodowego, uwzględnienie ewentualnych zmian na stanowiskach pracy od czasu dokonania ryzyka zawodowego;
  4. wypadki i choroby zawodowe – ustalenie i przestrzeganie procedury postępowania w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy, wypadku zrównanego z wypadkiem przy pracy, wypadkiem w drodze do pracy i chorób zawodowych, prowadzenie rejestru wypadków, sporządzanie dokumentacji związanej z wypadkami przy pracy na obowiązujących formularzach, sporządzanie statystycznej karty wypadku dla każdego wypadku, prowadzenie rejestru zachorowań na choroby zawodowe i podejrzeń o takie choroby;
  5. bezpieczeństwo osób pozostających pod opieką szkoły/przedszkola – zabezpieczenie otworów i studzienek kanalizacyjnych na terenie placówki, nadzór nad uczniami w czasie przerw w zajęciach dydaktycznych, oznakowanie i zabezpieczenie pomieszczeń konserwatora, sprzątaczek, kuchni, zabezpieczenie schodów, rozmieszczenie i wyposażenie apteczek w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy, przeszkolenie wszystkich nauczycieli z zakresu pierwszej pomocy, zapoznawanie uczniów z zasadami i metodami pracy stosowanymi przy obsłudze maszyn i urządzeń technicznych, stosowanie środków ochrony indywidualnej lub odzieży i obuwia roboczego w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych, zasady stosowania niebezpiecznych substancji i preparatów;
  6. wypadki osób pozostających pod opieką szkoły/przedszkola– powiadamianie o każdym zaistniałym w placówce wypadku ucznia jego rodziców (opiekunów prawnych), organu prowadzącego, społecznego inspektora pracy, pracownika odpowiedzialnego za BHP i rady rodziców, o wypadku śmiertelnym, ciężkim i zbiorowym także prokuratora i właściwego kuratora oświaty, powoływanie zespołu powypadkowego, przeprowadzenie postępowania powypadkowego, sporządzenie dokumentacji powypadkowej w oparciu o aktualne wzory formularzy, prowadzenie rejestru wypadków osób pozostających pod opieką szkoły/przedszkola;
  7. zaplecze higieniczno-sanitarne – odpowiednie oświetlenie, ogrzewanie i wentylacja pomieszczeń sanitarnohigienicznych, stan urządzeń higieniczno-sanitarnych, podłoga oraz ściany pomieszczeń higieniczno-sanitarnych wykonane z materiałów gładkich, nienasiąkliwych i odpornych na działanie wilgoci, pozwalających na łatwe utrzymywanie ich w czystości;
  8. wentylacja, ogrzewanie, oświetlenie – zapewnienie wymiany powietrza w pomieszczeniach, wietrzenie sal dydaktycznych podczas przerw w zajęciach, zapewnienie temperatury zgodnie z przepisami, zapewnienie oświetlenia dziennego, prawidłowe umiejscowienie tablicy i stolików uczniowskich w klasach;
  9. środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze – dostarczanie pracownikom środków ochrony indywidualnej, zapewnianie odzieży i obuwia zgodnie z tabelą norm przydziału odzieży i obuwia roboczego; zaopatrzenie w niezbędne środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie uczniów pracujących w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych;
  10. plan ewakuacji oraz oznaczenie dróg ewakuacyjnych – zapewnienie warunków ewakuacji z obiektu, instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, instrukcja postępowania na wypadek pożaru, umieszczenie planów ewakuacji w widocznych miejscach, oznaczenie dróg ewakuacyjnych w sposób trwały, drożność dróg ewakuacyjnych i wyjść, przeprowadzanie próbnych ewakuacji;
  11. czas pracy – prowadzenie ewidencji czasu pracy, prawidłowość ewidencji czasu pracy pracowników, zatrudnianie w przyjętym okresie rozliczeniowym, zatrudnianie w czasie pracy nieprzekraczającym dobowego wymiaru ustalonego dla systemu, zatrudnianie w czasie pracy nieprzekraczającym przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, zapewnienie dnia wolnego od pracy w przypadku obowiązku świadczenia pracy w niedziele i święta, zachowanie maksymalnego limitu łączonego czasu pracy z przeciętnym tygodniowym czasem pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi, przestrzeganie dopuszczalnych  limitów pracy w godzinach nadliczbowych w roku kalendarzowym, przestrzeganie prawa do co najmniej 11-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku, przestrzeganie doby pracowniczej;
  12. ontrole, przeglądy i pomiary środowiska pracy:
    przegląd techniczny budynku (przeprowadza osoba posiadająca uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności, protokół z okresowej kontroli 5-letniej i protokół z okresowej kontroli corocznej),
    - nstalacje elektryczne (osoba z aktualnymi uprawnieniami E, protokół z przeglądu i pomiarów: pomiar oporności izolacji, ochrony przeciwporażeniowej – raz na 5 lat oraz protokół z pomiarów ochrony przeciwporażeniowej i rezystancji izolacji przewodów – raz w roku w pomieszczeniach o dużej wilgotności, np. kuchnia, stołówka),
    - nstalacje gazowe (osoba z uprawnieniami E lub D, protokół z przeglądu instalacji i urządzeń gazowych – raz w roku),
    - instalacja piorunochronna (osoba z aktualnymi uprawnieniami E lub D, protokół z przeglądów i pomiarów, badanie raz na 5 lat, przegląd raz w roku),
    - rzewody wentylacyjne, spalinowe i dymowe (mistrz kominiarski, uprawnienia budowlane tej specjalności, protokół z kontroli przeglądu, raz w roku),
    - placówki (dyrektor szkoły lub placówki, służba BHP, protokół z kontroli, raz w roku),
    - pomiary środowiska pracy: oświetlenie, mikroklimat, hałas, zapylenie, czynniki szkodliwe (stacja sanitarno-epidemiologiczna, protokół pomiaru toksykologicznej analizy powietrza – raz na 2 lata, jeżeli wyniki pomiarów są do 0,5 wartości NDS, NDN; protokół pomiaru natężenia i równomierności oświetlenia – raz na rok, jeżeli wyniki pomiarów są od 0,5 do 1,0 wartości NDS, NDN; protokół pomiaru mikroklimatu, protokół pomiaru natężenia hałasu – co 6 miesięcy, jeśli wartości są przekroczone;
  13. działalność służby BHP – realizacja podstawowych zadań służby, kontrole warunków pracy oraz przestrzegania zasad w tym zakresie (problemowe, kompleksowe, obiektów należących do szkoły lub placówki pod kątem zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z tych obiektów), realizacja wniosków wynikających z badania przyczyn i okoliczności wypadków oraz zachorowania na choroby zawodowe. 


Jaką dokumentację należy przygotować na okoliczność kontroli?

Potwierdzeniem wykonywania działań wynikających z obowiązku zapewnienia właściwych warunków nauki i pracy jest gromadzenie wymaganej przepisami dokumentacji i okazywanie jej na żądanie organów uprawnionych do przeprowadzania kontroli. 
Na dokumentację tę powinny złożyć się

 Dokumentacja stanu technicznego budynku:

  • książka obiektu z aktualnymi i kompletnymi wpisami,
  • powykonawcza dokumentacja budowlana,
  • instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (poddawana okresowej aktualizacji, co najmniej raz na dwa lata, potwierdzenie zapoznania z nią wszystkich pracowników),
  • atesty i certyfikaty materiałów użytych do remontów, 
  • atesty i certyfikaty wyposażenia.

Protokoły z ostatnio wykonanych przeglądów:

  • przegląd budowlany (co 5 lat),
  • przegląd instalacji elektrycznej (raz na 5 lat) − pomiar odporności izolacji, ochrony przeciwpożarowej,
  • badanie instalacji piorunochronnej (kontrola raz na 5 lat),
  • przegląd instalacji odgromowej (raz na rok),
  • przegląd instalacji elektrycznej (raz w roku) w pomieszczeniach, w których występuje szkodliwy wpływ środowiska (stołówka, kuchnia),
  • przegląd instalacji i urządzeń gazowych (raz w roku),
  • przegląd stanu technicznego przewodów kominowych/wentylacyjnych i spalinowych (raz w roku),
  • przegląd stanu bezpieczeństwa pożarowego, w tym stanu technicznego urządzeń przeciwpożarowych i wodnej instalacji hydrantowej (raz w roku przed rozpoczęciem roku szkolnego).

Dokumentacjai ewidencja BHP:

  • ewidencja szkoleń BHP pracowników (czy wszyscy pracownicy posiadają aktualne szkolenia),
  • protokoły przeglądów BHP (raz w roku, kopie protokołu pokontrolnego przekazywane organowi prowadzącemu),
  • określenie na piśmie osoby odpowiedzialnej za BHP,
  • arkusze ryzyka zawodowego (potwierdzone przez pracowników), 
  • przeszkolenie nauczycieli w zakresie udzielania pierwszej pomocy,
  • opracowany sposób ogłaszania ewakuacji po wybuchu pożaru lub powstaniu innego miejscowego zagrożenia,
  • protokół z przeprowadzonej próbnej ewakuacji,
  • dokument potwierdzający sposób przeprowadzenia i przebieg ewakuacji z pracownikami,
  • zapisy w protokołach zebrań Rady Pedagogicznej, podczas których omawia się sprawy związane z bezpieczeństwem uczniów, 
  • wypełnione karty wycieczek (karty wycieczek zagranicznych przekazuje się organowi prowadzącemu i organowi sprawującemu nadzór pedagogiczny nad placówką),
  • odnotowanie zajęć związanych z bezpieczeństwem w dziennikach zajęć, 
  • grafik dyżurów nauczycieli podczas przerw międzylekcyjnych,
  • grafik zastępstw za nieobecnych nauczycieli na zajęciach.

Dokumentacja wypadków

A. Wypadki uczniów: 

  • ejestr, dane statystyczne oraz analizy wypadków uczniów zaistniałych podczas sprawowania opieki przez placówkę,
  • zawiadomienie o wypadku do organu prowadzącego,
  • zawiadomienie o wypadku organu sprawującego...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy