Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

8 listopada 2021

NR 115 (Listopad 2021)

Zmiany w formule egzaminacyjnej w roku szkolnym 2021/2022

0 22

Zgodnie z obecnie obowiązującymi zasadami nadzoru pedagogicznego istnieje bardzo jednoznaczne wskazanie, że temu właśnie nadzorowi podlega m.in. „przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów”. Jednak trwająca już od marca 2020 roku sytuacja epidemiczna nie tylko spowodowała poważne zmiany w zasadach funkcjonowania szkół i placówek, lecz także wymusiła zmiany w zasadach oceniania uczniów pobierających naukę w warunkach pracy zdalnej lub hybrydowej.

Pierwsze wyniki egzaminów zewnętrznych z końca roku szkolnego 2019/2020 wskazywały na konieczność dokonania korekt w założeniach egzaminacyjnych w sytuacji epidemicznej, a dokładniej: weryfikowania wiedzy i umiejętności uczniów nabytych w trybie pracy zdalnej lub hybrydowej. Zaistniała zatem pilna potrzeba określenia sposobu przeprowadzania egzaminów zewnętrznych w roku 2020/2021 w warunkach trwającego stanu pandemii. Spowodowała ona konieczność nowelizacji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 30c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, wprowadzonego art. 28 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. 

POLECAMY

W związku z trwającym stanem epidemii COVID-19 w roku szkolnym 2020/2021 egzaminy zewnętrzne – egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny – zostały przeprowadzone na podstawie określonych wymagań egzaminacyjnych, a nie, jak w latach wcześniejszych, na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej. Stanowiły one zawężony katalog wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, które poprzednio były i co do zasady (w sytuacji nauczania bezpośredniego) będą nadal podstawą przeprowadzania egzaminów. Wspomniane wymagania egzaminacyjne to w istocie szczegółowe wytyczne dla nauczycieli i uczniów. Dzięki nim wiadome było, jakie wiadomości i umiejętności zostaną sprawdzone w zadaniach egzaminacyjnych oraz które zagadnienia należy powtórzyć. Pierwotne założenia jednorazowego zastosowania takiego rozwiązania zostały jednak zweryfikowane przez życie. Jak się okazało, sytuacja epidemiczna nadal dyktuje nadzwyczajne podejście do kwestii pracy szkół, a co za tym idzie – również do kwestii egzaminowania uczniów. Okazuje się, że kolejne niezbędne zmiany wynikają z konieczności przygotowania rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w następnych latach, w których egzaminy te zdawać będą uczniowie i absolwenci, którzy dużą część swego kształcenia realizowali w warunkach stanu epidemii, przy wykorzystaniu metod i technik kształcenia na odległość albo innego sposobu kształcenia. Dlatego też należało określić sposoby przeprowadzania egzaminów zewnętrznych od roku szkolnego 2021/2022 i w kolejnych latach szkolnych, z uwzględnieniem skutków prowadzenia zdalnego sposobu kształcenia uczniów w warunkach pandemii. 

Zgodnie z art. 44zs i art. 44zzb ustawy o systemie oświaty egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny są przeprowadzane na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego oraz sprawdzają, w jakim stopniu uczeń lub słuchacz te wymagania spełnia. Rozwiązania te, w związku z zagrożeniem epidemicznym, należało prawnie przedłużyć również na kolejne lata. W efekcie procedowana jest nowelizacja ustawy o systemie oświaty wychodząca naprzeciwko tym wyz-
waniom. 

Zgodnie z opracowanymi zasadami w roku szkolnym 2021/2022 – podobnie jak w roku szkolnym 2020/2021 – egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny zostaną przeprowadzone na podstawie odrębnych wymagań egzaminacyjnych, określonych w przepisach rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe oraz art. 5 ust. 4 procedowanej ustawy nowelizacyjnej. Wymagania te ponownie będą stanowiły zawężony katalog w stosunku do wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego. 

Wymagania egzaminacyjne na rok szkolny 2021/2022 będą tożsame z wymaganiami egzaminacyjnymi na rok szkolny 2020/2021, które to zostały opracowane przez zespoły ekspertów powołanych przez Ministra Edukacji i Nauki. Z kolei od roku szkolnego 2022/2023 egzaminy będą przeprowadzane już na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego. 

Planowane zmiany w przypadku egzaminu ósmoklasisty

W roku szkolnym 2021/2022 egzamin ósmoklasisty zostanie przeprowadzony: 

  • w terminie głównym:
    • w szkołach dla dzieci i młodzieży oraz w szkołach dla dorosłych, w których nauka kończy się w semestrze wiosennym – w maju,
    • w szkołach dla dorosłych, w których nauka kończy się w semestrze jesiennym – w styczniu; 
  • w terminie dodatkowym:
    • w szkołach dla dzieci i młodzieży oraz w szkołach dla dorosłych, w których nauka kończy się w semestrze wiosennym – w czerwcu,
    • w szkołach dla dorosłych, w których nauka kończy się w semestrze jesiennym – w maju.


Zmiana terminu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty będzie miała charakter stały. Od roku szkolnego 2021/2022 egzamin ósmoklasisty będzie przeprowadzany w maju. Przesunięcie egzaminu średnio o miesiąc powinno pozwolić uczniom szkoły podstawowej na lepsze przygotowanie się do niego.

Na podstawie dotychczasowych zapisów – zgodnie z art. 295 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe – od roku szkolnego 2021/2022 egzamin ósmoklasisty miał obejmować takie przedmioty obowiązkowe, jak: język polski, matematyka, język obcy nowożytny oraz jeden przedmiot do wyboru (biologia, chemia, fizyka, geografia, historia). Tymczasem zapisy procedowanej zmiany ustawowej wprowadzają zmianę polegającą na rezygnacji z przeprowadzania od roku szkolnego 2021/2022 egzaminu ósmoklasisty z czwartego przedmiotu obowiązkowego. Rezygnacja ta wynika przede wszystkim z postulatów zgłaszanych do Ministerstwa Edukacji i Nauki przez środowiska nauczycieli i rodziców, którzy wyrażali obawy o to, że egzamin ósmoklasisty z czwartego przedmiotu do wyboru spowoduje konieczność skupienia się ucznia na jednym (wybranym) przedmiocie kosztem pozostałych. Nie bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje fakt, że do przeprowadzenia rekrutacji do szkół ponadpodstawowych w sposób sprawny, obiektywny i sprawiedliwy wystarczą wyniki egzaminu ósmoklasisty przeprowadzanego na dotychczasowych zasadach – z trzech przedmiotów: języka polskiego, matematyki i języka obcego 
nowożytnego.

Projektowane rozwiązania mają jednak inne konsekwencje. Otóż okazuje się, że przesunięcie terminu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty z kwietnia na maj wymaga jednocześnie dostosowania ustawowych terminów rekrutacyjnych, o których mowa w art. 150 ust. 7 i art. 158 ust. 6–9 ustawy Prawo oświatowe tak, aby przeprowadzić postępowanie uzupełniające w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 161 ust. 2 tejże ustawy. W efekcie zmian terminu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty wyniki są dostępne dopiero po zakończeniu roku szkolnego (w roku szkolnym 2020/2021 ogłoszono je 2 lipca 2021 roku, a wydanie absolwentom zaświadczeń o szczegółowych wynikach egzaminu ósmoklasisty nastąpiło dopiero 9 lipca 2021 roku), co znacznie ogranicza czas na przeprowadzenie wszystkich etapów postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego we wspomnianym terminie.

Mając na uwadze powyższe, w procedowanej zmianie ustawy wprowadza się zmiany dotyczące sposobu przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego polegające w szczególności na skróceniu terminów przewidzianych na czynności poszczególnych stron postępowania:

  • do 5 dni terminu dla wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, których zadaniem jest potwierdzenie okoliczności zawartych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 150 ust. 2 lit. a i c ustawy Prawo oświatowe, składanym we wniosku o przyjęcie w postępowaniu rekrutacyjnym do szkół i placówek oświatowych, z wyjątkiem postępowania rekrutacyjnego przeprowadzanego do placówek przedszkolnych, o których mowa w art. 131 ust. 1 tejże ustawy; 
  • do 3 dni terminu na poszczególnych etapach postępowania odwoławczego, o którym mowa w art. 158 ust. 6–9 ustawy Prawo oświatowe, dla rodziców niepełnoletnich kandydatów lub pełnoletnich kandydatów oraz dla komisji rekrutacyjnej i dyrektora publicznej szkoły lub placówki oświatowej.

Skrócenie wspomnianych terminów jest możliwe z uwagi na wprowadzenie możliwości podejmowania czynności, o których mowa w art. 150 ust. 7–9 i art. 158 ust. 6–9 wspomnianej ustawy, za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną lub za pomocą innych środków łączności, a w przypadku czynności podejmowanych przez komisje rekrutacyjne – także w trybie obiegowym. 

Obecnie w art. 130 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe dopuszcza się przeprowadzenie postępowania rekrutacyjnego z wykorzystaniem systemu informatycznego. To narzędzie znacząco usprawniło postępowanie, a w szczególności pracę komisji rekrutacyjnych odpowiedzialnych za weryfikację wniosków o przyjęcie do szkoły lub placówki oświatowej. Dla usprawnienia i przyspieszenia procedury ustalenia wyników postępowania rekrutacyjnego oraz ograniczenia konieczności osobistego udziału rodziców lub pełnoletnich kandydatów w tym procesie, rozszerzono zakres czynności, które mogą być przeprowadzone za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Projektowane rozwiązanie dopuszcza również przeprowadzanie weryfikacji tych wniosków przez komisję rekrutacyjną oraz potwierdzenie okoliczności zawartych w oświadczeniach przez podmioty, o których mowa w art. 150 ust. 7–9 ustawy Prawo oświatowe, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Umożliwia także przeprowadzenie procedury odwoławczej za pomocą tych środków. Decyzję o przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub innych środków łączności pozostawiono w kompetencji organu prowadzącego daną szkołę lub placówkę. 

Decyzję o przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub innych środków łączności pozostawiono w kompetencji organu prowadzącego daną szkołę lub placówkę. 

Należy zauważyć, że obowiązujące (dłuższe) terminy przewidziane na czynności, określone w art. 158 ust. 6–9 wspomnianej ustawy, wymagały doręczenia do dyrektora szkoły pisemnej wersji m.in. wniosku o uzasadnienie odmowy przyjęcia lub odwołania od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej przedstawionego w uzasadnieniu. Ponadto skrócone terminy na czynności, o których mowa w art. 158 ust. 6–9 ustawy Prawo oświatowe, obowiązują od dwóch lat, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Czynności te mogą być prowadzone za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub innych środków łączności, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia. Doświadczenia ostatnich 2 lat pozwalają potwierdzić, że skrócony termin na czynności, o których mowa w art. 158 ust. 6–9 ustawy oświatowej, nie był przez nikogo kwestionowany. Co więcej, umożliwienie przeprowadzania tych czynności za pomocą środków komunikacji elektronicznej zdecydowanie usprawnia przebieg postępowania rekrutacyjnego i skraca czas oczekiwania na jego ostateczne rozstrzygnięcie.

Planowane zmiany w przypadku egzaminu maturalnego

W roku szkolnym 2021/2022 – podobnie jak w roku szkolnym 2020/2021 – egzamin maturalny będzie przeprowadzany tylko w części pisemnej. Absolwenci będą mieli obowiązek przystąpić do egzaminu maturalnego z przedmiotów obowiązkowych na poziomie podstawowym oraz z jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. 

Do części ustnej egzaminu maturalnego będą mogli przystąpić wyłącznie absolwenci, którzy:

  • aplikują na uczelnię zagraniczną i w postępowaniu rekrutacyjnym są zobowiązani do przedstawienia wyniku z części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego, języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej, języka regionalnego lub języka obcego nowożytnego albo
  • są zobowiązani do przystąpienia do części ustnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego w celu zrealizowania postanowień umowy międzynarodowej.

Ponadto do części ustnej egzaminu maturalnego będą mogli przystąpić absolwenci, którzy wypełnią stosowną deklarację. W przypadku gdy wyniki z części ustnej egzaminu maturalnego z danego przedmiotu muszą być przedstawione w postępowaniu rekrutacyjnym na uczelnię zagraniczną, absolwent będzie musiał złożyć dodatkowe oświadczenie woli.

W roku szkolnym 2021/2022 absolwent zda egzamin maturalny i uzyska świadectwo dojrzałości pod warunkiem, że otrzyma z każdego przedmiotu obowiązkowego w części pisemnej co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania i przystąpi do egzaminu maturalnego z co najmniej jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. 


Zgodnie z art. 44zs i art. 44zzb ustawy o systemie oświaty egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny są przeprowadzane na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego oraz sprawdzają, w jakim stopniu uczeń lub słuchacz te wymagania spełnia. 

Z kolei w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 absolwent zda egzamin maturalny i uzyska świadectwo dojrzałości, jeżeli otrzyma z każdego przedmiotu obowiązkowego co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania i przystąpi do egzaminu z co najmniej jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. W przypadku egzaminu maturalnego na poziomie rozszerzonym nie będą ustalane w tych latach progi punktowe stanowiące o zdaniu egzaminu maturalnego z przedmiotu dodatkowego.

Zgodnie z założeniami w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 egzamin maturalny będzie przeprowadzany dla absolwentów nowego i starego ustroju szkolnego, przy czym – począwszy od roku szkolnego 2022/2023 – absolwenci nowego ustroju szkolnego (zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami), aby zdać egzamin maturalny, powinni uzyskać 30% punktów możliwych do uzyskania – zarówno z przedmiotów obowiązkowych, jak i z jednego przedmiotu dodatkowego. Rezygnację z obowiązku uzyskania co najmniej 30% punktów z jednego przedmiotu dodatkowego w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 przewidziano, aby zachować równość szans absolwentów nowego ustroju szkolnego przystępujących do egzaminu maturalnego po raz pierwszy (absolwentów czteroletniego liceum ogólnokształcącego, którzy ukończą tę szkołę w roku szkolnym 2022/2023, oraz absolwentów pięcioletniego technikum, którzy ukończą tę szkołę w roku szkolnym 2023/2024). Z kolei od roku szkolnego 2024/2025 obowiązek uzyskania 30% punktów z jednego przedmiotu dodatkowego będzie dotyczył wszystkich absolwentów nowego ustroju szkolnego. Wprowadzenie proponowanego rozwiązania jest niezbędne ze względu na fakt, że wszyscy absolwenci przystępujący do egzaminu maturalnego w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 odbyli co najmniej półtoraroczne kształcenie, którego standardowy przebieg zo...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy