Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

6 czerwca 2019

NR 94 (Czerwiec 2019)

Wprowadzenie opieki zdrowotnej do szkoły

0 353

12 kwietnia 2019 r. Sejm RP przyjął ustawę o opiece zdrowotnej 
nad uczniami. Jest to pierwszy tego typu akt prawny, który w zdecydowany sposób standaryzuje zakres opieki zdrowotnej sprawowanej nad uczniami w szkole. Celem wprowadzenia tej ustawy jest przede wszystkim zapewnienie uczniom równego dostępu do profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz do opieki stomatologicznej.

Głównym zadaniem przedmiotowej regulacji jest zapewnienie jednakowego poziomu opieki zdrowotnej bez względu na miejsce zamieszkania ucznia i typ szkoły, do której dany uczeń uczęszcza. Ważne jest również zwiększenie efektywności świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Istotnym elementem wprowadzanych zmian w opiece zdrowotnej nad uczniami jest skoordynowanie działań oraz poprawa komunikacji pomiędzy osobami sprawującymi tę opiekę. 

Uczniowie spędzają większość czasu w ciągu dnia właśnie w szkole. Dlatego zapewnienie bezpiecznego środowiska szkolnego sprzyjającego zdrowiu wymaga skonsolidowania działań pracowników oświaty i ochrony zdrowia oraz wzmocnienia roli opieki zdrowotnej nad uczniami w szkole, obejmującej profilaktyczną opiekę zdrowotną, jak również opiekę stomatologiczną. Aby to osiągnąć, niezbędne jest wdrożenie regulacji zwiększających znaczenie profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz opieki stomatologicznej, co powinno zapewnić kompleksowośći integrację działań osób sprawujących opiekę zdrowotną nad uczniami oraz podniesie rangę promocji zdrowia, profilaktyki i edukacji zdrowotnej dla zachowania zdrowia. 


Profilaktyczna opieka zdrowotna i stomatologiczna w szkole


Nowa ustawa określa, że opieka zdrowotna nad uczniami realizowana w szkole obejmuje profilaktyczną opiekę zdrowotną oraz opiekę stomatologiczną. Opieka zdrowotna ma na celu ochronę zdrowia uczniów oraz kształtowanie postaw prozdrowotnych i odpowiedzialności za własne zdrowie. Realizowana w szkole dotyczy dzieci i młodzieży objętych obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki do ukończenia 19 roku życia, a w przypadku uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – do ukończenia szkoły ponadpodstawowej. Opieka zdrowotna zagwarantowana uczniom w szkole jest całkowicie finansowana ze środków publicznych. Ustalone zostało, że opiekę zdrowotną nad uczniami w szkole będą sprawować: pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania albo higienistka szkolna oraz lekarz dentysta. W edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia jamy ustnej może uczestniczyć również higienistka stomatologiczna, w ramach współpracy z lekarzem dentystą udzielającym świadczeń stomatologicznych finansowanych ze środków publicznych. Opieka zdrowotna nad uczniami jest sprawowana zawsze we współpracy z ich rodzicami oraz pełnoletnimi uczniami. 


Kwalifikacje pielęgniarki środowiska nauczania


Warunki, jakie muszą spełniać wspomniane osoby sprawujące opiekę zdrowotną nad uczniami, zostały bardzo precyzyjnie zdefiniowane. Otóż pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania – to pielęgniarka, która: 

  • posiada tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa lub 
  • posiada tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania, lub 
  • ukończyła kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania, lub 
  • posiada tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego lub pediatrycznego zdobyty po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego rozpoczętego po dniu 23 sierpnia 2015 roku, lub 
  • odbywa szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego lub pediatrycznego, 

– z którą Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej albo która jest zatrudniona lub wykonuje zawód u świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, realizująca opiekę zdrowotną nad uczniami w szkołach.
Pielęgniarką środowiska nauczania i wychowania może być również: 

  • pielęgniarka, która posiada tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego lub pediatrycznego uzyskany po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego rozpoczętego przed dniem 23 sierpnia 2015 r. lub 
  • położna, która ukończyła kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania albo równoważny oraz posiada co najmniej pięcioletni staż pracy w środowisku nauczania i wychowania.


Kwalifikacje higienistki szkolnej


Z kolei higienistka szkolna jest to osoba, która posiada wykształcenie średnie medyczne w zawodzie higienistki szkolnej oraz posiada co najmniej pięcioletni staż pracy w środowisku nauczania i wychowania, z którą Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej albo która jest zatrudniona lub wykonuje zawód u świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, realizująca opiekę zdrowotną nad uczniami w szkołach. 


Kwalifikacje lekarza dentysty


Natomiast lekarz dentysta sprawujący opiekę stomatologiczną nad uczniami – to lekarz spełniający wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych1, w części dotyczącej warunków realizacji świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, z wyłączeniem świadczeń ortodoncji, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej albo który jest zatrudniony lub wykonuje zawód u świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. 


Kwalifikacje higienistki stomatologicznej


Higienistka stomatologiczna – to osoba, która: 

  • ukończyła szkołę policealną publiczną lub niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej i uzyskała tytuł zawodowy higienistki stomatologicznej lub dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe lub dyplom zawodowy w zawodzie higienistka stomatologiczna lub 
  • ukończyła, przed dniem wejścia w życie ustawy, studia wyższe na kierunku lub w specjalności higiena stomatologiczna i uzyskała tytuł zawodowy licencjata, lub 
  • ukończyła studia wyższe na kierunku związanym z kształceniem w zakresie higieny dentystycznej, obejmujące co najmniej 1688 godzin kształcenia z zakresu higieny dentystycznej i uzyskała co najmniej tytuł zawodowy licencjata.


Podmioty zapewniające odpowiednie warunki organizacyjne


W ustawie wskazane zostały również podmioty działające na rzecz zapewnienia odpowiednich warunków organizacyjnych do prawidłowej realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz opieki stomatologicznej nad uczniami. Podmiotami tymi są dyrektor szkoły oraz organ prowadzący szkołę. W porównaniu z dotychczasowymi przepisami w sposób jednoznaczny określona została odpowiedzialność organu prowadzącego szkołę i dyrektora szkoły za zapewnienie w szkole warunków do realizacji opieki zdrowotnej nad uczniami. 

Miejscem realizacji świadczeń przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną jest gabinet profilaktyki zdrowotnej, a w przypadku realizacji świadczeń stomatologicznych realizowanych przez lekarza dentystę – gabinet stomatologiczny w szkole, gabinet poza szkołą lub dentobus2. Wskazany został również obowiązek podmiotów świadczących opiekę zdrowotną do zachowania w tajemnicy informacji związanych ze stanem zdrowia ucznia uzyskanych w związku ze sprawowaniem opieki zdrowotnej oraz obowiązek uzyskania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych3. Realizacja profilaktycznej opieki zdrowotnej i opieki stomatologicznej będzie się odbywała zawsze z uwzględnieniem przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta4. Świadczenia zdrowotne w zakresie promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej i profilaktyki będą udzielane w sytuacji braku sprzeciwu rodziców oraz pełnoletnich uczniów, z zastrzeżeniem obowiązku przekazania tym osobom informacji o zakresie opieki zdrowotnej oraz prawa do zgłoszenia sprzeciwu. Dodatkowo informacja o zakresie opieki zdrowotnej udzielanej uczniom będzie umieszczana w ogólnodostępnym miejscu w szkole. 


Zakres udzielanych świadczeń


Zakres świadczeń udzielanych przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną został określony przez przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, w części dotyczącej gwarantowanych świadczeń pielęgniarki albo higienistki szkolnej. Dodatkowo do zadań pielęgniarki będzie należał obowiązek integrowania realizacji opieki stomatologicznej nad uczniami. Takie integrowanie przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną opieki zdrowotnej ma na celu realne wsparcie rodziców i uczniów w realizacji prawa do świadczeń zdrowotnych i jest doskonałym rozwiązaniem systemowym. 

Z kolei zakres świadczeń udzielanych przez lekarza dentystę określają przepisy wydane również na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w części dotyczącej wykazu świadczeń stomatologicznych udzielanych przez lekarza dentystę oraz zakresu współpracy z pielęgniarką albo higienistką szkolną oraz z dyrektorem szkoły w edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia jamy ustnej. W realizacji zadań z zakresu edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia dopuszcza się możliwość realizacji tych zadań przez higienistkę stomatologiczną5. Ma to na celu wzmocnienie i zwiększenie działań edukacyjnych, co powinno mieć korzystny wpływ na zdrowie jamy ustnej uczniów. 


Zadania dyrektora szkoły 


Jak to już zasygnalizowano, określone zostały zadania dyrektora szkoły w zakresie zapewnienia warunków organizacyjnych realizacji opieki zdrowotnej nad uczniami. Zalicza się do nich obowiązkową współpracę z: 

  • podmiotami sprawującymi opiekę zdrowotną nad uczniami,
  • rodzicami – w przypadku wystąpienia problemów zdrowotnych lub higienicznych, w oparciu o procedury organizacyjne postępowania. 

Wskazany został również organ prowadzący szkołę jako podmiot odpowiedzialny za zapewnienie uczniom możliwości korzystania z gabinetu profilaktyki zdrowotnej oraz gabinetu stomatologicznego. Zgodnie z założeniami ustawy organ prowadzący szkołę będzie udostępniał pielęgniarce środowiska nauczania i wychowania albo higienistce szkolnej gabinet profilaktyki zdrowotnej nieodpłatnie. W przypadku braku gabinetu dentystycznego w szkole organ prowadzący szkołę będzie zobowiązany do zawarcia porozumienia z podmiotem wykonującym działalność leczniczą udzielającym świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży finansowanych ze środków publicznych, w którym zostanie określony sposób organizacji udzielania świadczeń stomatologicznych uczniom. 


Dentobus


Wprowadzane regulacje przewidują również możliwość nawiązania przez organ prowadzący szkołę współpracy z podmiotem wykonującym działalność leczniczą w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, udzielającym świadczeń zdrowotnych w dentobusie. Uwzględnienie tych przepisów w przedmiotowej ustawie ma na celu zwiększenie dostępności opieki stomatologicznej dla uczniów, a w konsekwencji poprawę stanu zdrowia jamy ustnej uczniów. Należy zwrócić uwagę na to, że w dniu 15 września 2017 r. została uchwalona ustawa o szczególnych rozwiązaniach zapewniających poprawę jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej6, zgodnie z którą przewidziano realizację nowego zadania, jakim jest wyposażenie gabinetów profilaktyki zdrowotnej w szkołach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego. Ustawa ta zagwarantowała 100-procentowe sfinansowanie wyposażenia gabinetów profilaktyki zdrowotnej. Było to uzasadnione koniecznością zapewnienia uczniom dostępności do świadczeń profilaktycznej opieki zdrowotnej, bez względu na możliwości finansowe i priorytety organu prowadzącego szkołę publiczną. Omawiana ustawa jest wyjątkowo spójna z założeniami przyjętymi w roku 2017. Na podstawie tych rozwiązań zakupiono 16 dentobusów z przeznaczeniem dla każdego województwa. Zakup dentobusów miał na celu poprawę dostępności do opieki stomatologicznej dla uczniów w mniejszych miejscowościach, gdzie nie ma gabinetu stomatologicznego w szkole lub najbliższej okolicy. Rozpoczęcie udzielania dzieciom i młodzieży świadczeń stomatologicznych przez lekarzy dentystów w dentobusie nastąpiło w kwietniu 2018 roku.

 
Integrowanie opieki zdrowotnej nad uczniami


Jak już wspomniano, na pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną został nałożony obowiązek integrowania opieki zdrowotnej nad uczniami7. Integrację tę powinna zapewnić właściwa współpraca z lekarzem dentystą, zespołem podstawowej opieki zdrowotnej, z rodzicami oraz z dyrektorem szkoły, nauczycielami i pedagogiem szkolnym. Współpraca pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania albo higienistki szkolnej z zespołem podstawowej opieki zdrowotnej, a w przypadku gdy nie został utworzony zespół podstawowej opieki zdrowotnej – z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej, polegać powinna na: 

  • uzyskiwaniu porad,
  • wymianie informacji o stanie zdrowia uczniów w zakresie niezbędnym do realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej, za zgodą rodziców albo pełnoletnich uczniów,
  • podejmowaniu wspólnych działań w zakresie niezbędnym do zachowania zdrowia, profilaktyki, rozpoznawania i leczenia chorób, pielęgnowania oraz rehabilitacji uczniów,
  • podejmowaniu wspólnych działań w zakresie profilaktyki chorób, promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej oraz identyfikacji czynników ryzyka i zagrożeń zdrowotnych.

Z kolei współpraca pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania albo higienistki szkolnej z lekarzem dentystą powinna polegać na: 

  • wymianie informacji o stanie zdrowia uczniów w zakresie niezbędnym do realizacji opieki stomatologicznej, w szczególności zdrowia jamy ustnej, za zgodą rodziców albo pełnoletniego ucznia,
  • podejmowaniu wspólnych działań w zakresie profilaktyki chorób, promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej oraz identyfikacji czynników ryzyka oraz zagrożeń zdrowotnych w zakresie zdrowia jamy ustnej. 

W ustawie określono również zakres i zasady współpracy między pielęgniarką środowiska nauczania i wychowania albo higienistką szkolną a rodzicami lub peł...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy