Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z życia szkoły

15 kwietnia 2022

NR 120 (Kwiecień 2022)

Techniki mediacyjne w rozwiązywaniu konfliktów jako narzędzie wsparcia w pracy z uczniami z doświadczeniem uchodźctwa

0 122

Mediacja pozwala określić kwestie sporne, pokonać bariery komunikacyjne, opracować propozycje rozwiązań i, jeśli taka jest wola stron, zawrzeć wzajemnie satysfakcjonujące porozumienie.
 

W obecnej sytuacji konfliktu zbrojnego w Ukrainie priorytetowym działaniem jest zabezpieczenie możliwości kontynuacji nauki uczniom cudzoziemskim w polskiej szkole. W tym celu trzeba wdrożyć takie procedury, które zapewnią wysoki poziom bezpieczeństwa w placówce. Ważne jest tutaj zorganizowanie dodatkowej pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz zachowanie najwyższych standardów edukacji włączającej. Działaniem rekomendowanym jest również wzmacnianie pozytywnego klimatu szkoły oraz kształtowanie przyjaznego środowiska gwarantującego równy dostęp do wysokiej jakości kształcenia oraz sprzyjającego konstruktywnemu rozwiązywaniu konfliktów z wykorzystaniem technik mediacyjnych.

Polska zaangażowała się we wspieranie osób z doświadczeniem uchodźctwa z Ukrainy. Akcja #PomagamUkrainie, koordynowana przez polski rząd, umożliwia niesienie pomocy humanitarnej. Działaniami objęto zarówno osoby przebywające na terytorium Ukrainy, jak i te szukające schronienia na terytorium Polski.

Minister Edukacji i Nauki zapewnia, że każdy uczeń uciekający przed wojną uzyska w Polsce pomoc. Ministerstwo przygotowało też szereg rekomendacji oraz wskazówek w tym zakresie. Zarządzający szkołami oraz rodzice dzieci cudzoziemskich zostali poinformowani między innymi o tym, jak zapisać dziecko do szkoły, a także jak skorzystać z pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Jak czytamy w komunikacie z 1 marca 2022 r. opublikowanym na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji i Nauki: „Uczniowie z Ukrainy mają prawo do kontynuowania nauki w polskiej szkole. Dzieci i młodzież w wieku 7–18 lat korzystają z nauki i opieki na takich samych warunkach jak polscy uczniowie. Wystarczy, że rodzice zgłoszą się do danej placówki i wypełnią stosowne dokumenty. W sytuacji, gdy dana szkoła nie będzie dysponowała miejscem dla ukraińskiego ucznia, gmina skieruje go do innej placówki na swoim terenie”. Szczegółowe zasady przyjmowania uczniów z doświadczeniem uchodźctwa do szkół określono w osobnym komunikacie.

Zabezpieczono także najpilniejsze kwestie związane z barierą językową. Jeśli uczeń cudzoziemski niewystarczająco dobrze zna język polski i w związku z tym ma ograniczony dostęp do nauki, to wówczas dyrektor szkoły może udzielić mu wsparcia na kilka sposobów. W porozumieniu z organem prowadzącym szkołę może m.in. zorganizować dodatkowe zajęcia języka polskiego lub utworzyć oddział przygotowawczy uwzględniający możliwości i potrzeby ucznia z doświadczeniem migracyjnym. Ważną inicjatywą może być także promocja wielojęzyczności w kontekście różnorodności językowej szkolnej społeczności.

POLECAMY


Mediacja – artykuł pierwszej potrzeby


Dyrektor szkoły, który włączył do swojej społeczności ucznia z doświadczeniem uchodźctwa, może udzielić mu specjalistycznego wsparcia. Obejmuje ono doświadczenia ucznia w obliczu kryzysu wywołanego konfliktem zbrojnym. Dyrektor organizuje w szkole pomoc psychologiczno-pedagogiczną dopasowaną do określonych potrzeb uczniów cudzoziemskich w formie spotkań grupowych lub indywidualnych. W razie konieczności wsparcie mogą uzyskać także polscy uczniowie.

Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało również rekomendacje i wskazówki dla nauczycieli i pedagogów w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Ponadto wskazano, że otrzymane przez samorządy środki finansowe na organizację zajęć specjalistycznych z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w dodatkowym wymiarze godzin mogą zostać wydatkowane również na wsparcie uczniów z doświadczeniem uchodźctwa.

W rekomendacjach podkreślono, że: „Pomimo bariery językowej należy wprowadzić skuteczny sposób i formę porozumiewania się z uczniami i ich rodzinami, aby poznać ich potrzeby oraz udzielić odpowiedniego wsparcia. Z punktu widzenia budowania poczucia bezpieczeństwa kluczowe będzie pełne włączenie tych uczniów w życie szkoły oraz środowiska lokalnego”.

Zadania dyrektora w obszarze zapewnienia w szkole efektywnego systemu wsparcia dla uczniów z doświadczeniem uchodźctwa w pierwszej fazie dotyczą głównie kwestii organizacyjno-formalnych. Bardzo ważne jest również zabezpieczenie pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Kolejnym krokiem są działania pozwalające na włączenie uczniów do społeczności szkolnej. Nie można zatem zapomnieć o integracji uczniów, budowaniu relacji z rówieśnikami, wskazywaniu zasad współpracy w zespole oraz określaniu drogi do osiągania sukcesów edukacyjnych.

Zakres działań mających na celu zaspokajanie podstawowych potrzeb uczniów związanych z poczuciem bezpieczeństwa oraz przynależności powinien obejmować szerszą perspektywę. Chodzi tutaj także o uwzględnienie procedury porozumiewania się bez przemocy, rozwiązywania problemów i konfliktów z wykorzystaniem technik mediacyjnych.

Szkolne mediacje to praktyka, która w obecnej sytuacji może wspierać działania dyrektora szkoły. Przepisy prawa pozwalają na stosowanie mediacji w środowisku szkolnym. Wykorzystanie technik alternatywnych do rozwiązywania problemów ogranicza eskalację konfliktów na zewnątrz. Nie trzeba wówczas angażować w rozstrzyganie sporu prawnych jednostek interwencji, takich jak organ prowadzący szkołę, organ nadzoru, policja, czy nawet sąd.

Istnieją szkoły, którym idea sprawiedliwości naprawczej nie jest obca. Dyrektorzy, nauczyciele oraz uczniowie znają i stosują mediacje rówieśnicze oraz mediacje szkolne, którym nadano formalny status. Zapisy o polubownym rozstrzyganiu sporów uwzględniono w podstawowych dokumentach szkoły, m.in. w statucie, szkolnym programie wychowawczo-profilaktycznym, regulaminie organizacyjnym czy rocznym planie pracy szkoły.

W obecnej sytuacji przyjmowania do szkół uczniów cudzoziemskich należy wskazać dodatkowy aspekt mediacji. Mowa o zagadnieniu różnic kulturowych. Mediacja międzykulturowa może wspierać proces włączania uczniów z doświadczeniem uchodźctwa do szkolnej społeczności. Promocja alternatywnego rozstrzygania trudnych sytuacji, problemów, konfliktów, także na tle kulturowym, jest bardzo ważnym działaniem. Procedur mediacyjnych nie powinno zabraknąć w żadnej polskiej szkole przyjmującej uczniów z doświadczeniem konfliktu zbrojnego.

Pomoc uczniom w rozwiązywaniu trudnych sytuacji z wykorzystaniem technik mediacyjnych powinna odbywać się na kilku poziomach. Przede wszystkim należy się do niej gruntownie przygotować. Potrzebne jest przeszkolenie kadry pedagogicznej oraz mediatorów szkolnych i mediatorów rówieśniczych. Społeczność szkolna musi rozumieć i akceptować tę formę rozwiązywania problemów.

Zarówno uczniowie, jak i ich rodzice czy opiekunowie muszą rozumieć, na czym polega procedura, co jest jej celem, w jaki sposób przebiega oraz kim jest mediator szkolny i mediator rówieśniczy. Taka formuła powinna być akceptowalna przez wszystkich. Rekomendacje w tym zakresie przedstawił Rzecznik Praw Dziecka w listopadzie 2017 r. w dokumencie Standardy mediacji rówieśniczej i szkolnej w szkołach i innych placówkach
oświatowych. Zwrócił on uwagę na to, że „Mediacja wprowadza kulturę dialogu i współodpowiedzialności za kształtowanie klimatu w szkole. Stanowi ważne i skuteczne narzędzie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w pracy z dziećmi i młodzieżą, zgodnie z rozporządzeniami Ministra Edukacji Narodowej dotyczącymi zasad udzielania i organizacji pomocy psychologicznej i pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Mediacja jest także elementem edukacji prawnej w szkole”. Podstawowe informacje na temat mediacji można również odszukać na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Mediacja to dobrowolny i poufny proces komunikacji, w którym bezstronna i neutralna osoba mediatora pomaga skonfliktowanym stronom w rozstrzygnięciu ich konfliktu oraz wypracowaniu satysfakcjonującego rozwiązania. Kluczowym celem mediacji jest nawiązanie współpracy między zwaśnionymi stronami. W efekcie dąży się do osiągnięcia porozumienia, które zostaje potwierdzone zaakceptowaniem ugody przez strony konfliktu.

Mediatorem jest osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, kompetencje, wiedzę oraz umiejętności, predyspozycje osobowościowe, o nieposzlakowanej opinii, ciesząca się szacunkiem i zaufaniem w swoim otoczeniu.

Mediator wspiera strony w dojściu do porozumienia oraz stoi na straży procedury mediacyjnej. Dba o dobro wszystkich stron konfliktu, kierując się zasadami: dobrowolności, bezstronności, poufności, akceptowalności oraz neutralności.

Zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości: „Mediator jest osobą, która usprawnia komunikację między stronami i pomaga uczestnikom mediacji w wypracowaniu satysfakcjonującego obie strony rozwiązania. Mediator nie jest sędzią ani arbitrem – jego rolą nie jest rozstrzyganie zaistniałego między stronami sporu. Podczas mediacji musi zachować neutralność i bezstronność”.


Konflikty to naturalna część życia

 
Konflikt może być rozumiany jako zagrożenie, coś negatywnego, ale też jako szansa na zmianę, rozwój. Bardzo dużo zależy od przyczyn leżących u jego podłoża, dynamiki oraz stylu radzenia sobie z nim. Każdy konflikt można rozpatrywać na pięciu płaszczyznach: danych, relacji, wartości, struktury oraz interesów. Z kolei do podstawowych sposobów radzenia sobie z konfliktem należą: konkurencja, kooperacja, unikanie, kompromis oraz łagodzenie. To tzw. model osobowościowy pięciu stylów reakcji na sytuację konfliktową.

Konflikty występują także w środowisku szkolnym. Zmiany zachodzące we współczesnym świecie, globalizacja i migracje sprawiają, że w szkołach coraz częściej mamy do czynienia z konfliktami na tle kulturowym. Obok zarządzania różnorodnością warto równolegle wdrażać strategie pozwalające na alternatywne rozwiązywanie konfliktów. Wówczas różnorodność w środowisku szkolnym stanie się jednym z kluczowych zasobów, a mediacja – efektywnym narzędziem wychowawczym służącym rozwojowi osób uczących się i osiąganiu przez nie sukcesów.

Działania mające na celu konstruktywne rozwiązywanie konfliktów w szkole mogą zostać ujęte w formie szkolnego projektu mediacji. Projekt mediacji szkolnych (rówieśniczych, międzykulturowych) to dokument, który pozwala w sposób holistyczny postrzegać działania podejmowane w obszarze wdrażania idei sprawiedliwości naprawczej w środowisku szkolnym. Warto dostosować jego elementy do potrzeb i możliwości szkoły przy jednoczesnym zachowaniu najwyższych standardów właściwych procesowi mediacji.

Projekt mediacji rówieśniczych w szkole powinien uwzględniać takie elementy, jak: 

  • wyjaśnienie, czym jest mediacja w szkole, 
  • cele bezpośrednie i pośrednie mediacji, 
  • zewnętrzne ramy mediacji, 
  • rola i zadania mediatorów, 
  • prawa stron konfliktu, 
  • fazy mediacji, 
  • zasady mediacji, 
  • diagnoza problemów społeczności szkolnej, 
  • katalog spraw do mediacji, 
  • rola rodziców w mediacji, 
  • ewaluacja i monitorowanie efektów projektu, 
  • przewidywane efekty stosowania mediacji, 
  • wzory dokumentów wspierających proces mediacji.
     

Ważne, aby powstałemu projektowi mediacji szkolnych nadać ramy formalne. Można to zrobić, dokonując stosownych zapisów we wspomnianych już dokumentach szkoły: statucie, szkolnym programie wychowawczo-profilaktycznym, regulaminie organizacyjnym oraz rocznym planie pracy. Szkolne mediacje rówieśnicze i mediacje międzykulturowe zyskają wówczas odpowiedni status jako ważne narzędzie oddziaływania wychowawczego w szkole.

Jeśli odwołać się do możliwości realizacji przez szkołę zajęć specjalistycznych z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w dodatkowym wymiarze godzin, wydaje się, że można również dokonać diagnozy zapotrzebowania na specjalistę wspierającego rozwiązywanie konfliktów z wykorzystaniem technik mediacyjnych. Dyrektor powinien przekazać organowi prowadzącemu informacje o liczbie godzin dodatkowych zaplanowanych do realizacji na podstawie rozpoznanych potrzeb i możliwości uczniów w danej szkole.

Tak więc, zakładając możliwość interpretacji przepisów na korzyść dzieci z doświadczeniem uchodźctwa i ich rodzin, dyrektor szkoły mógłby nawiązać współpracę ze specjalistą pomagającym w zarządzaniu konfliktami w szkole. Finansowanie realizowanego przez niego wsparcia wchodziłoby w zakres przyznanych środków na organizację dodatkowych godzin pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Zgodnie z komunikatem umieszczonym na stronie Ministerstwa Edukacji i Nauki 8 lutego 2022 r.: „Finansowanie dodatkowych zajęć specjalistycznych w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej będzie realizowane z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej, która zostanie powiększona w tym celu o kwotę 180 mln zł. Podział środków pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego (JST) odbędzie się zgodnie z kryteriami podziału rezerwy na rok 2022”. Zajęcia powinny zostać zrealizowane do 20 grudnia 2022 r.

Zakładając z kolei brak możliwości interpretacji przepisów na korzyść dzieci cudzoziemskich i ich rodzin, dyrektor szkoły mógłby poszukać innych rozwiązań. Nawiązanie współpracy ze specjalistą pomagającym w zarządzaniu konfliktami w szkole może odbyć się na podstawie zapisu ustawy Prawo oświatowe zamieszczonym w art. 3 ust. 1, zgodnie z którym „system oświaty wspierają organizacje pozarządowe, w tym organizacje harcerskie, a także osoby prawne prowadzące statutową działalność w zakresie oświaty i wychowania”. Działania specjalisty z organizacji pozarządowej można ująć w ramy porozumienia o współpracy – umowy wolontariackiej.

Dyrektor, który stawia sobie za cel optymalizację warunków adaptacyjno-edukacyjnych poprzez opracowanie i wdrożenie wewnętrznej procedury dotyczącej rozwiązywania konfliktów z wykorzystaniem technik mediacyjnych, musi ściśle współpracować z władzami oświatowymi oraz bezwzględnie respektować stanowisko rodziców i opiekunów uczniów. Rozwiązywanie potencjalnych problemów z tym związanych nie powinno być tylko elementem uwzględnionym w wewnętrznych dokumentach regulujących pracę szkoły, powinno bowiem stanowić ważną część strategii oświatowych polskich samorządów wspierających wysoką jakość edukacji w szkołach.

Dokonując podsumowania rozważań na temat możliwości wsparcia uczniów z doświadczeniem uchodźctwa w rozwiązywaniu konfliktów z wykorzystaniem mediacji, należy zauważyć, że techniki mediacyjne nie są panaceum na wszystkie problemy, z którymi mierzy się obecnie polska szkoła. Warto jednak wdrażać dobre praktyki, które kształtują wśród dzieci i uczniów postawę otwartości na dialog oraz na drugiego człowieka.
Niewątpliwie kluczowymi kompetencjami komunikacyjnymi wspierającymi porozumiewanie się we współczesnym, jakże trudnym świecie, są umiejętności w obszarze celowego i efektywnego stosowania technik mediacyjnych w sytuacjach konfliktowych podczas konstruktywnego rozwiązywania problemów. Warto, aby uczniowie rozumieli ich wartość już od najmłodszych lat edukacji szkolnej.


DEKALOG MEDIACJI W SZKOLE


Jak w dziesięciu krokach stworzyć projekt mediacji (szkolnych, rówieśniczych, międzykulturowych), aby wspierać porozumienie w różnokulturowym środowisku szkolnym?

  1.  Krok: przygotowanie gruntu do wdrażania szkolnego projektu mediacji. Promocja mediacji w społeczności szkolnej, wśród rodzin z doświadczeniem uchodźctwa oraz w środowisku lokalnym. 
    Przykłady: otwarte warsztaty, pogadanki na godzinach wychowawczych, pedagogizacja rodziców podczas zebrań szkolnych, spotkania z zawodowymi mediatorami, infografiki na tablicach ogłoszeniowych w szkole oraz w sieci, ulotki, informacje za pośrednictwem dziennika elektronicznego i inne.
  2. Krok: udzielenie wsparcia merytorycznego nauczycielom, uczniom i rodzicom. Osoby zaangażowane w proces mediacji szkolnych uzyskują pomoc w formie: szkoleń, webinariów, warsztatów, kursów, konsultacji, broszur, materiałów do samokształcenia i innych form na temat mediacji i rozwiązywania konfliktów w szkole, z uwzględnieniem mediacji międzykulturowych oraz edukacji włączającej uczniów z doświadczeniem uchodźctwa.
  3. Krok:  opracowanie koncepcji szytego na miarę szkolnego projektu mediacji. Ważne jest uwzględnienie w nim takich elementów, jak: wyjaśnienie, czym jest mediacja w szkole, cele bezpośrednie i pośrednie mediacji, zewnętrzne ramy mediacji, rola i zadania mediatorów, prawa stron konfliktu, fazy mediacji, zasady mediacji, diagnoza problemów społeczności szkolnej, katalog spraw do mediacji, rola rodziców w mediacji, ewaluacja i monitorowanie efektów projektu, przewidywane efekty stosowania mediacji oraz wzory dokumentów wspierających proces mediacji.
  4. Krok: nadanie ramy formalnej szkolnemu projektowi mediacji. Ujęcie procedury mediacji jako „prawa do mediacji” w najważniejszych dokumentach regulujących działania szkoły, takich jak: statut szkoły, szkolny program wychowawczo-profilaktyczny, regulamin organizacyjny szkoły, roczny plan pracy szkoły.
  5. Krok: ustalenie kluczowych celów projektu mediacji rówieśniczych. Należą do nich m.in.: rozwiązywanie problemów uczniów na linii uczeń–uczeń, uczeń–nauczyciel, uczeń–rodzic, uczeń–nauczyciel–rodzic, wspieranie uczniów polskich oraz cudzoziemskich w pokonywaniu trudności w komunikacji, rozwijanie zdolności prowadzenia dialogu, nabywanie umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, rozwiązywanie sytuacji konfliktowych, wzmocnienie samodzielności i odpowiedzialności za własne czyny, zapobieganie przemocy, stworzenie atmosfery, w której współistnieją różnice, wspieranie pozytywnych relacji, także z uwzględnieniem różnic międzykulturowych.
  6. Krok: opracowanie niezbędnych dokumentów w procesie mediacji. Przygotowanie m.in.: kodeksu mediatora, zbioru zasad mediacji, regulaminu szkolnego punktu mediacji, planu pracy mediatorów rówieśniczych, katalogu spraw do mediacji, wzorów dokumentów, takich jak: ugoda, zgoda na mediację, karta mediacji oraz katalog narzędzi przydatnych w mediacji z zakresu technik aktywnego słuchania oraz niedyrektywnej komunikacji.
  7. Krok: wybranie osób mediujących w szkole. Przygotowanie mediatorów/mediatorek szkolnych, rówieśniczych i międzykulturowych do pełnienia funkcji rozjemcy w procesie szkolnych mediacji oraz wspomaganie ich przez nauczyciela-superwizora.
  8. Krok: stworzenie Szkolnego Punktu Mediacji Rówieśniczych. Zapewnienie przestrzeni do prowadzenia mediacji oraz rozwijania kompetencji mediacyjnych przez mediatorów rówieśniczych. Wyznaczenie do opieki nauczycieli/nauczycielek cieszących się zaufaniem uczniów, odgrywających rolę superwizora grupy mediatorów rówieśniczych. Nazwę punktu należy ustalić zgodnie z potrzebami szkoły – może to być: klub, ośrodek, centrum mediatora/mediatorów młodzieżowych, szkolnych, międzykulturowych.
  9. Krok: monitorowanie i ewaluacja procesu wdrażania mediacji w szkole. Raportowanie efektów, formułowanie wniosków oraz rekomendacji do dalszej pracy w różnorodnym środowisku, w tym z uczniami z doświadczeniem uchodźctwa.
  10. Krok: dzielenie się wiedzą oraz dobrymi praktykami z innymi szkołami. Mogą być to placówki, w których wdrożono podobne procedury rozwiązywania konfliktów z wykorzystaniem technik mediacyjnych w różnorodnej kulturowo społeczności szkolnej, w tym z uczniami z doświadczeniem uchodźctwa. 

 

Rekomendacje dla dyrektorów szkół, pedagogów szkolnych, nauczycieli oraz pozostałych specjalistów wspierających bezpieczeństwo uczniów cudzoziemskich w szkole


Jak pomóc uczniowi, który nie zna dobrze języka polskiego?

  • Zorganizować dodatkowe zajęcia języka polskie-go – najpraktyczniej, jeśli przyjmą formułę nauczania języka polskiego cudzoziemców (języka polskiego jako obcego). Ustawodawca nie określił dla osoby prowadzącej te zajęcia wymagań z zakresu glottodydaktyki – kwalifikacje do nauczania języka polskiego oraz do prowadzenia edukacji polonistycznej (klasy I–III) są wystarczające.
  • Zorganizować dodatkowe zajęcia wyrównawcze z poszczególnych przedmiotów nauczanych w szkole.
  • Utworzyć oddział przygotowawczy uwzględniający możliwości i potrzeby ucznia z doświadczeniem migracyjnym („klasa powitalna”); nieizolowanie grupy, ale otwarcie jej na proces integracji, aktywizowanie uczniów i uczennic oraz ich rodziców, zapraszanie do włączenia się w życie szkolne.
  • Dostosować proces nauczania zgodnie z najnowszą koncepcją edukacji włączającej, w tym m.in.: dostosowanie wymagań edukacyjnych, systemu oceniania i materiałów dydaktycznych do potrzeb i możliwości ucznia z doświadczeniem migracyjnym oraz planowanie indywidualizacji procesu dydaktycznego.
  • Zatrudnić – w porozumieniu i za zgodą organu prowadzącego szkołę – osobę mówiącą po ukraińsku (rosyjsku, angielsku), a w razie uzasadnionej potrzeby także asystenta kulturowego w charakterze pomocy nauczyciela.
  • Zapoznać uczniów cudzoziemskich z podstawowymi zwrotami w języku polskim, a uczniów polskich – z podstawowymi zwrotami w języku ukraińskim.
  • Ustalić skuteczne sposoby i formy porozumiewania się z uczniami cudzoziemskimi w formie werbalnej i niewerbalnej, np. alternatywne i wspomagające metody komunikacji, metody obrazowe – wizualizacja, karty komunikacyjne i inne.
  • Uświadomić uczniom cudzoziemskim oraz polskim różnice kulturowe, np. podczas zajęć rozwijających kompetencje międzykulturowe lub spotkań poświęconych komunikacji międzykulturowej i różnicom kulturowym,
  • Zapobiegać mowie nienawiści, fake newsom, hejtowi, stereotypizacji, generalizacji oraz uprzedzeniom i dyskryminacji poprzez ustalenie zasad pozytywnej komunikacji oraz krytycznego odbioru treści medialnych.

Jak pomóc uczniowi, który doświadcza sytuacji kryzysowej?

 

  • Udzielić uczniowi z doświadczeniem migracyjnym wsparcia psychologiczno-pedagogicznego w formie zajęć indywidualnych i/lub grupowych.
  • Udzielić pomocy polskim uczniom, u których rozpoznano potrzebę wsparcia psychologiczno-pedagogicznego w tym zakresie.
  • Zorganizować zajęcia dodatkowe ze specjalistami w zależności od potrzeb uczniów.
  • Zapewnić zajęcia z ter...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy