Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora

13 maja 2018

NR 78 (Grudzień 2017)

Stan nieczynny nauczyciela w roku szkolnym 2017/2018

0 177

Wraz z końcem roku kalendarzowego dyrektorzy wszystkich rodzajów szkół powinni rozpocząć konkretne przygotowania do realizacji decyzji, zwłaszcza kadrowych, jakie będą musiały być podejmowane już niebawem. Z uwagi na to, że decyzje te mogą mieć daleko idące skutki, należy wyjątkowo starannie przeanalizować każdą taką potencjalną sytuację, a następnie dokładnie zastosować przewidzianą w tym względzie procedurę.

Istotą problemu jest, aby przy tak licznych i daleko idących zmianach organizacyjnych, jakie mają obecnie miejsce, nie „zgubić” zwykłego człowieka, jakim jest w szkole nauczyciel. Z drugiej strony – wprowadzane obecnie zmiany organizacyjne są idealną okazją do racjonalizacji zatrudnienia w szkołach i placówkach, a zwłaszcza do uregulowania spraw kadry pedagogicznej. Pozwoli to na najefektywniejsze i bezproblemowe realizowanie trudnych zadań, przed którymi w obecnej dobie znalazła się oświata. Ważne jest, aby w tym wszystkim nie skrzywdzić człowieka.

Mając na uwadze to, że wszelkie działania dyrektora muszą być prowadzone w oparciu o obowiązujące regulacje prawne, należy przypomnieć o podstawowych zasadach dotyczących podejmowania decyzji kadrowych, zwłaszcza tych typowych. Delegację prawną do decydowania w powyższych kwestiach dawała dyrektorowi ustawa o systemie oświaty1. W obecnym okresie przemian kierowanie się tylko tym przepisem jest niestety niewystarczające, gdyż od 1 września 2017 r. kwestie funkcjonowania szkół i placówek oświatowych (zwłaszcza tych przekształcanych i nowo tworzonych) są również uregulowane w ustawie Prawo oświatowe2 oraz w ustawie Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe3. To w nich jest zawarty zapis, w którym czytamy: „dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami”4.

W zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy dyrektor szkoły lub placówki podejmuje stosowne decyzje w oparciu o regulacje zawarte w następujących aktach prawnych (w nawiasach wskazano miejsca publikacji ostatnich tekstów jednolitych wskazanych regulacji):

  • ustawa Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r., poz. 1189),
  • ustawa Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666),
  • art. 7 ustawy o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 902): „czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za jednostki wykonuje kierownik jednostki organizacyjnej” (przytoczony zapis wiąże się bezpośrednio z zatrudnianiem pracowników niepedagogicznych na stanowiskach urzędniczych w szkole lub przedszkolu).

Przy rozważaniu wszelkich decyzji kadrowych pod uwagę należy wziąć również rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela5 oraz merytorycznie ściśle z nim powiązane rozporządzenie Ministra

Analizując możliwe decyzje kadrowe, należy pamiętać o tym, że są one nierozerwalnie związane ze sposobem nawiązania określonego stosunku pracy. Pamiętajmy, że sposób nawiązania stosunku pracy implikuje również ewentualny sposób jego rozwiązania.

Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli6. W tym miejscu zwracam szczególną uwagę na jeden element nowej regulacji prawnej opisywanej zarówno w jednym, jak i w drugim akcie prawnym. Punkt II.1. pierwszego z ww. rozporządzeń stanowi, że:

„Kształcenie na studiach pierwszego stopnia obejmuje wyłącznie przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela w przedszkolach i szkołach podstawowych, a na studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich – do pracy we wszystkich typach szkół i rodzajach placówek”.

Jak wynika z przytoczonego zapisu rozporządzenia, zmiany są wyjątkowo interesujące, w związku z czym uważam, że szczególnie w obecnym okresie warto przeczytać całość zapisów tych ważnych rozporządzeń. I jeszcze jedna uwaga: analizując możliwe decyzje kadrowe, należy pamiętać o tym, że są one nierozerwalnie związane ze sposobem nawiązania określonego stosunku pracy. Pamiętajmy, że sposób nawiązania stosunku pracy implikuje również ewentualny sposób jego rozwiązania.

Z racji szczególnie skomplikowanej sytuacji kadrowej w okresie realizowanych oświatowych przekształceń systemowych należy zwrócić uwagę na zasady wynikające z art. 20 Karty Nauczyciela. Stanowią one, iż dyrektor szkoły lub placówki w razie:

  1. całkowitej likwidacji szkoły lub placówki rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy;
  2. częściowej likwidacji szkoły lub placówki albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny.

Stan nieczynny stanowi szczególną, wręcz specyficzną formę decyzji kadrowych, podejmowaną w bardzo konkretnych sytuacjach. Sytuacje te są w szczegółowy sposób opisane w obowiązujących przepisach oświatowych. Możliwości przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny i jego konsekwencje są precyzyjnie usankcjonowane w art. 20 ustawy Karta Nauczyciela7.

Co do zasady, w sytuacji opisywanej w art. 20 i w oparciu o regulacje w nim zawarte, każdy nauczyciel może w terminie 30 dni od doręczenia mu wypowiedzenia złożyć wniosek o przeniesienie go w stan nieczynny, który trwa 6 miesięcy. Po upływie okresu przebywania w stanie nieczynnym trwający stosunek pracy wygasa (ex lege). Takie wygaśnięcie stosunku pracy powoduje dla nauczyciela skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w zakresie świadczeń przedemerytalnych8.

Zainicjowanie procesu przeniesienia w stan nieczynny stanowi wyłączne uprawnienie nauczyciela. Może z niego skorzystać zawsze w sytuacji częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby klas lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie go w pełnym wymiarze zajęć. Wykazana aktywność nauczyciela w tym względzie powoduje, że złożone przez dyrektora wypowiedzenie staje się bezskuteczne. Obowiązują jednak pewne uwarunkowania. Dyrektor szkoły jest zobowiązany do poinformowania nauczyciela o możliwości przejścia – na jego wniosek – w stan nieczynny. Informacja taka może być przekazana w piśmie zawierającym oświadczenie woli o wypowiedzeniu nauczycielowi stosunku pracy. Pamiętać jednak należy o tym, że nauczyciel nie ma obowiązku złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny przed wypowiedzeniem mu przez dyrektora szkoły stosunku pracy. Takie wnioski wynikają z wykładni przedstawionej przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 grudnia 2002 r. (I PK 15/02). Jednocześnie nauczyciel nie jest związany wyznaczonym mu przez dyrektora szkoły terminem do złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, jeżeli w piśmie dyrektora o wypowiedzeniu stosunku pracy został zawarty taki termin, który jest krótszy niż określony w art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela (oczywiście w sytuacji postawienia przez dyrektora szkoły takiego warunku). Zgodnie bowiem z tym przepisem, wypowiedzenie jest bezskuteczne w przypadku złożenia przez nauczyciela, w terminie do 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia stosunku pracy, pisemnego wniosku o przeniesienie w stan nieczynny. Po upływie 30-dniowego terminu wskazanego wyżej wniosek nauczyciela o przeniesienie w stan nieczynny jest bezskuteczny prawnie.

Zgodnie z art. 20 ust. 6 KN, nauczycielowi przeniesionemu w stan nieczynny przysługują następujące świadczenia płacowe:

  • wynagrodzenie zasadnicze,
  • dodatki socjalne, o których mowa w art. 54 Karty Nauczyciela, tj. dodatek mieszkaniowy i dodatek za pracę na wsi9.

Niezależnie od tych świadczeń płacowych nauczycielowi przysługują także „inne świadczenia pracownicze”10, którymi mogą być np. urlop dla poratowania zdrowia czy też świadczenia rzeczowe.

W świetle powyższych przepisów uznać należy, że w zakresie wynagrodzenia nauczyciel podczas pozostawania w stanie nieczynnym ma prawo wyłącznie do wynagrodzenia zasadniczego.

Po...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy