Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki szkolnej

13 czerwca 2018

NR 67 (Listopad 2016)

Rady rodziców - sposób formowania, obowiązki

0 347

Rada rodziców jest społecznym organem uregulowanym w systemie oświaty. Jak wynika z treści art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r.o systemie oświaty, w szkołach i placówkach działają rady rodziców, które reprezentują ogół rodziców uczniów. Niniejsze opracowanie zwraca uwagę czytelnika na kwestie związane m.in. z funkcjonowaniem rad rodziców w strukturach organizacyjnych systemu oświaty.

Warto pamiętać o tym, że w wyniku ustawy nowelizującej z dnia 11 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw doszło do gruntownej zmiany przepisów art. 53 i 54 ustawy o systemie oświaty regulujących tworzenie i działalność rad rodziców. Do czasu zmiany przepisów rady rodziców powoływane były w sposób fakultatywny, obecnie są one organami powoływanymi obligatoryjnie. Rady rodziców reprezentują wyłącznie rodziców uczniów, a więc są organami w pełni „społecznymi” (czego nie można stwierdzić w odniesieniu do rady szkoły). Ta nowelizacja ustawy miała na celu podniesienie rangi i zwiększenie roli rodziców w funkcjonowaniu szkoły. Przepisy znowelizowanej ustawy, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 września 2007 r., niewątpliwie zwiększyły kompetencje rad rodziców w szkołach publicznych prowadzonych przez organ prowadzący. Bardzo ważną zmianą było także wprowadzenie obowiązku powoływania rady rodziców w każdym roku szkolnym na nowo, co jest nowością w przepisach oświatowych. Wprowadzając zasadę corocznego wyboru rady rodziców, ustawa definiuje jej kadencję, a sposób wyboru rady (tajny) przyczynia się do demokratyzacji tego obszaru życia szkolnego.

Rada rodziców

Działanie Rady Rodziców reguluje art. 53 i 54 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 53 ww. ustawy: 

„1. W szkołach i placówkach, z zastrzeżeniem ust. 6, działają rady rodziców, które reprezentują ogół rodziców uczniów. 

2. W skład rad rodziców wchodzą: 

  • w szkołach − po jednym przedstawicielu rad oddziałowych, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danego oddziału; 
  • w placówkach − co najmniej 7 przedstawicieli, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców wychowanków danej placówki; 
  • w szkołach artystycznych − co najmniej 7 przedstawicieli, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danej szkoły. 

3. W wyborach, o których mowa w ust. 2, jednego ucznia reprezentuje jeden rodzic. Wybory przeprowadza się na pierwszym zebraniu rodziców w każdym roku szkolnym. 

4. Rada rodziców uchwala regulamin swojej działalności, w którym określa w szczególności: 

  • wewnętrzną strukturę i tryb pracy rady; 
  • szczegółowy tryb przeprowadzania wyborów do rad, o których mowa w ust. 2 pkt 1−3, oraz przedstawicieli rad oddziałowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, do rady rodziców odpowiednio szkoły lub placówki. 

5. Rady rodziców mogą porozumiewać się ze sobą, ustalając zasady i zakres współpracy. 

6. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, a w przypadku szkół i placówek artystycznych minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, określą, w drodze rozporządzenia, rodzaje szkół i placówek, w których nie tworzy się rad rodziców, uwzględniając organizację szkoły lub placówki lub brak możliwości bezpośredniego uczestniczenia w ich działalności reprezentacji rodziców”.


Dla właściwego funkcjonowania rady rodziców konieczne jest, aby działała ona jako autentyczny organ szkoły. Oznacza to, że: 

  • rada rodziców musi być organem autonomicznym, całkowicie niezależnym od Rady Pedagogicznej oraz dyrektora szkoły, co powinno przejawiać się przede wszystkim w sposobie wybierania jej członków,
  • struktura organizacyjna rady, sposób jej pracy i podejmowania decyzji powinny zapewnić jej niezbędną operatywność, 
  • konieczne jest bieżące przekazywanie ogółowi rodziców informacji o działaniach prowadzonych przez radę, 
  • rada musi posiadać własny budżet i sprawnie nim zarządzać.

Rada Rodziców jest autonomiczna, całkowicie niezależna od dyrektora szkoły oraz Rady Pedagogicznej, co przejawia się w szczególności w sposobie wybierania jej członków, samodzielnym określaniu struktury i zasad pracy oraz samodzielnym gromadzeniu i wydatkowaniu środków. 

Kompetencje i zadania rady rodziców

Rada rodziców reprezentuje ogół rodziców w kontaktach:

  • z innymi organami szkoły (Radą Pedagogiczną, dyrektorem, samorządem uczniowskim),
  • z samorządem lokalnym, czyli organem prowadzącym szkołę, we wszelkich sprawach związanych ze szkołą, w szczególności jej finansowaniem,
  • z kuratorium oświaty, czyli organem nadzoru pedagogicznego, we wszelkich sprawach związanych z działalnością edukacyjną i wychowawczą szkoły,
  • z radami rodziców z innych szkół (np. w celu wymiany doświadczeń).

Rada rodziców jest autonomiczna, całkowicie niezależna od dyrektora szkoły oraz Rady Pedagogicznej, co przejawia się w szczególności w sposobie wybierania jej członków, samodzielnym określaniu struktury i zasad pracy oraz samodzielnym gromadzeniu i wydatkowaniu środków. Posiada odpowiednią, efektywną strukturę organizacyjną oraz określony precyzyjnie sposób pracy i tryb podejmowania decyzji. Utrzymuje bieżący kontakt z rodzicami poprzez sprawozdania przedstawicieli klas podczas zebrań z rodzicami, w szczególności w celu informowania ich o działaniach rady oraz wydatkowaniu finansów. Rada rodziców posiada własny budżet i samodzielnie, efektywnie nim zarządza.

Kompetencje rady rodziców określa przede wszystkim art. 54 ustawy o systemie oświaty:

  • występowanie do dyrektora i innych organów szkoły (Rady Pedagogicznej, samorządu uczniowskiego), organu prowadzącego szkołę (czyli gminy) oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny (czyli kuratorium oświaty) z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły,
  • uchwalanie w porozumieniu z Radą Pedagogiczną programu wychowawczego szkoły obejmującego wszystkie treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów, realizowanego przez nauczycieli,
  • uchwalanie w porozumieniu z Radą Pedagogiczną programu profilaktyki dostosowanego do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, obejmującego wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców,
  • opiniowanie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły (program jest tworzony, gdy szkoła nie radzi sobie w tych kwestiach),
  • opiniowanie projektu planu finansowego szkoły składanego przez dyrektora szkoły,
  • gromadzenie funduszy z dobrowolnych składek rodziców oraz innych źródeł.

Inne kompetencje rady rodziców określone w ustawie o systemie oświaty:

  • udział przedstawicieli rodziców w komisji konkursowej powołanej w celu wyboru dyrektora (art. 36 a ust. 5 pkt 2b oraz ust. 5b pkt 2 ustawy o systemie oświaty),
  • opiniowanie podjęcia i prowadzenia w szkole działalności przez stowarzyszenia i inne organizacje (art. 56 ust. 2ustawy o systemie oświaty),
  • wnioskowanie i opiniowanie w kwestiach związanych z obowiązkiem noszenia przez uczniów jednolitego stroju na terenie szkoły (art. 64a ust. 2, 3 i 4 ustawy o systemie oświaty).

Kompetencje rady rodziców wynikające z ustawy Karta Nauczyciela:

  • wnioskowanie o ocenę pracy nauczyciela (art. 6a ust. 1 pkt 5 ustawy Karta Nauczyciela),
  • przedstawianie opinii na temat oceny dorobku zawodowego nauczyciela stażysty, kontraktowego i mianowanego za okres stażu (art. 9c ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy Karta Nauczyciela).

Obowiązki rady rodziców:

  • gospodarowanie zgromadzonymi środkami finansowymi w sposób racjonalny i oszczędny; wewnętrznym organem kontrolnym rady rodziców jest komisja rewizyjna;
  • stworzenie wewnętrznej struktury organizacyjnej oraz sposobu pracy i trybu podejmowania decyzji, które zapewnią jej niezbędną sprawność i operatywność, dopasowane do realiów szkoły;
  • działanie w sposób przejrzysty − rodzice powinni być informowani o prowadzonych przez radę działaniach, w szczególności o wykorzystywaniu środków finansowych rady rodziców.

Uwaga: Rada rodziców nie ma osobowości prawnej, jednak musi działać zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawą o rachunkowości.

Powołanie rady rodziców

W skład rad rodziców wchodzą:

  • w szkołach − p...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy