Dołącz do czytelników
Brak wyników

Twarzą w twarz

17 października 2018

NR 86 (Październik 2018)

Oświata w kolejnym roku reformy edukacyjnej
Rozmowa z Anną Ostrowską, zastępcą dyrektora Departamentu Informacji i Promocji MEN

0 266

Jesteśmy świadkami dokonywania regularnych zmian w otoczeniu prawnym szkół. Dyrektorzy muszą być świadomi, jakie przepisy są obowiązujące i jakimi nowelizacjami zostały objęte. By to ułatwić, opisujemy punkt po punkcie, jak wygląda aktualna sytuacja prawna.

Upłynął pierwszy rok wdrażania nowych rozwiązań systemowych w oświacie. Jak MEN ocenia ten czas oraz czy planowane są jakiekolwiek działania (rozwiązania) korygujące?

Wdrażanie reformy edukacji przebiega zgodnie z wcześniej przyjętym harmonogramem. Nowy rok szkolny 2018/2019 to drugi rok wprowadzania zmian, w którym nastąpią kolejne podwyżki dla nauczycieli oraz kontynuowane będzie dalsze wsparcie finansowe dla samorządów. W pierwszym roku reformy, zgodnie z naszymi przewidywaniami, wzrosła liczba nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych. O 17 768 w porównaniu do wcześniejszego roku wzrosła liczba etatów nauczycieli w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach oraz placówkach. O 10 139 wzrosła również liczba nauczycieli. W ubiegłym roku blisko 100% rodziców 6-latków (94,6%) zdecydowało o tym, że ich dzieci będą nadal uczyły się w przedszkolu.

Jakie wnioski nasuwają się po roku realizacji nowej podstawy programowej?

Zmiana podstawy programowej kształcenia ogólnego na wszystkich etapach edukacyjnych jest integralną częścią reformy systemu oświaty. W tym roku szkolnym nowa podstawa programowa zaczęła obowiązywać w klasie II, V i VIII szkoły podstawowej. Rok wcześniej w klasie I, IV i VII. Zadbaliśmy o odpowiednie wsparcie nauczycieli we wdrożeniu nowej podstawy. Ośrodek Rozwoju Edukacji – we współpracy z ekspertami MEN – opracował materiały metodyczne dla nauczycieli, pomocne przy jej wdrażaniu. Publiczne placówki doskonalenia nauczycieli jeszcze w ubiegłym roku zorganizowały 4554 szkolenia, w których uczestniczyło 171 tys. nauczycieli. Koordynatorzy systematyczne przekazywali informacje dotyczące szkoleń do Zespołu ds. wdrażania reformy edukacji. Pozwalało to na monitorowanie przygotowania kadry pedagogicznej do realizacji nowej podstawy programowej. W tym roku szkolenia są kontynuowane.

Zalecane warunki realizacji stanowią integralną część nowej podstawy programowej – czy MEN posiada informacje na temat tego, w jakim stopniu szkoły zdołały zapewnić te warunki u siebie?

Każdy nauczyciel ma za zadanie realizować podstawę programową, która daje mu dużą swobodę. Nauczyciel może stosować takie metody nauczania i wychowania, jakie uważa za najwłaściwsze spośród uznanych przez współczesne nauki pedagogiczne. W skrócie oznacza to, że jeśli w podstawie programowej jakieś treści – zdaniem nauczyciela – nie zostały w sposób dostateczny uwzględnione – to ma on pełną swobodę w sposobie nauczania, jaki uzna za stosowny.

Jak duże były ruchy kadrowe nauczycieli spowodowane zmianami w ustroju szkolnym? 

Pełne i wiarygodne dane o liczbie etatów nauczycieli zatrudnionych od 1 września 2018 r. będą znane jesienią (przełom października i listopada) po przekazaniu przez dyrektorów szkół informacji do Systemu Informacji Oświatowej. W pierwszym roku wdrażania reformy edukacji, czyli w 2017 roku, o 17 768 wzrosła liczba etatów nauczycieli w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach oraz placówkach. W roku szkolnym 2016/2017 było 673 323 etaty, zaś w 2017 – 691 000. Wzrosła również liczba nauczycieli, która w roku szkolnym 2017/2018 wyniosła 694 636, czyli o 10 139 więcej niż rok wcześniej. Ministerstwo Edukacji Narodowej znalazło rozwiązanie, aby zapobiec zwolnieniom nauczycieli, spowodowanym niżem demograficznym. Precyzyjne, rzetelne dane z SIO udowodniły, że zgodnie z naszymi przewidywaniami i zapewnieniami, reforma oświaty przyczyniła się do wzrostu liczby nauczycieli i etatów.

Czy kuratoria oświaty spełniły swoją rolę jako moderatorzy ruchów kadrowych na swoim terenie?

Wkład kuratorów w dobre przygotowanie reformy był nieoceniony. To właśnie oni byli razem z samorządami, rodzicami, uczniami, dyrektorami szkół i nauczycielami przy przekształcaniu szkół i wspierali je w przygotowaniu nowego ustroju szkolnego. Jednocześnie, w dalszym ciągu kuratorzy są aktywni przy monitorowaniu wprowadzanych zmian. Ponadto prowadzą oni bazy ofert dla nauczycieli. 

Oceny pracy nauczycieli, dokonane pod koniec bieżącego roku szkolnego na podstawie dotychczasowych regulacji prawnych, zachowają swoją ważność przez 5 lat – jak to jest obecnie, czy też ich ważność zostanie skrócona do trzech lat – tak, jak przewiduje to nowe prawo? 

Ocena pracy nauczyciela jest ważna do czasu wydania kolejnej. W przypadku ubiegania się nauczyciela o przyznanie dodatku za wyróżniającą pracę, tzw. nauczycielskie 500+, konieczne będzie wtedy uzyskanie oceny wyróżniającej już na postawie nowych przepisów. Zmiana częstotliwości dokonywania obligatoryjnej oceny z 3 do 5 lat to odpowiedź na postulaty związków zawodowych. Funkcjonowanie nowej formuły oceny pracy będzie bardzo wnikliwie monitorowane. Po zakończeniu pierwszego etapu wdrażania tych rozwiązań, zaprosimy do dyskusji i wspólnej oceny ewentualnej modyfikacji propozycji systemowych w tym zakresie.

Rozporządzenie dotyczące oceny już się ukazało, a kiedy ukaże się rozporządzenie regulujące nowe zasady awansu zawodowego nauczycieli – skoro te dwie sprawy teraz będą ze sobą bardzo mocno powiązane? 

Rozporządzenie MEN w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli jest już opublikowane w Dzienniku Ustaw. Określa ono sposób odbywania stażu, rodzaj dokumentacji załączanej do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego, a także zakres wymagań do uzyskania poszczególnych stopni awansu zawodowego, tryb działania komisji kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych oraz wzory zaświadczeń i aktów nadania stopni awansu zawodowego.

Czy zawarty w projekcie element „praktyczny” postępowania awansowego uda się zrealizować? Ile czasu, po zmianach, powinno trwać postępowanie egzaminacyjne lub kwalifikacyjne? Czy nowe zmiany zwiększą obiektywizm i realizm oceny dorobku zawodowego (ten element jest bardzo krytykowany i pojawia się zarzut, że postępowania awansowe są wyłącznie czystą fikcją)?

Przepisy prawa nie wskazują czasu trwania egzaminu i rozmowy kwalifikacyjnej. To leży w gestii organu powołującego komisje, który może przewidzieć czas pozwalający na zweryfikowanie umiejętności nauczyciela. Dodatkowo warto podkreślić, że zmniejszona została liczba dokumentów potrzebnych do wniosku o wszczęcie postępowania – w szczególności na stopień nauczyciela dyplomowanego.

Jakie kolejne zmiany MEN zamierza wprowadzić w nowym roku szkolnym?

Nowy r...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy