Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

16 lutego 2021

NR 109 (Luty 2021)

Organizacja egzaminów zewnętrznych w 2021 roku

0 199

Z uwagi na aktualną sytuację epidemiczną resort edukacji i nauki postanowił na nowo określić wybrane kwestie dotyczące egzaminów zewnętrznych, mając na względzie przede wszystkim dobro uczniów. Nowe zasady egzaminowania mają charakter jednorazowy i stanowią jedynie wyjątek od regulacji obowiązujących w zwykłych warunkach, teraz jednak należy się z nimi zapoznać i wdrożyć je do stosowania.

Wutrwalonych doświadczeniem założeniach nadzoru pedagogicznego opisanych w art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe zawarte zostało bardzo wyraźnie wskazanie, że temu właśnie nadzorowi podlega m.in. przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów. Jednak trwająca od marca 2020 r. sytuacja epidemiczna spowodowała nie tylko poważne zmiany w funkcjonowaniu szkół i placówek, ale również wymusiła zmiany w regułach oceniania uczniów pobierających naukę w warunkach pracy zdalnej lub hybrydowej. Już wyniki egzaminów zewnętrznych przeprowadzonych pod koniec roku szkolnego 2019/2020 wskazywały na konieczność dokonania korekt w założeniach egzaminacyjnych w sytuacji epidemicznej, a dokładnie – w założeniach egzaminów weryfikujących wiedzę i umiejętności uczniów nabyte w trybie pracy zdalnej lub hybrydowej. Takie jednorazowe zmiany można wprowadzić tylko w jeden sposób, a mianowicie bazując na regulacjach dotyczących zapobiegania i zwalczania COVID-19. 
Z powyższych względów istniała pilna potrzeba określenia sposobu przeprowadzania egzaminów zewnętrznych w 2021 r., w warunkach trwającego stanu epidemii koronawirusa, która spowodowała konieczność nowelizacji rozporządzenia MEN z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 30c ustawy Prawo oświatowe, wprowadzonego art. 28 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. 

POLECAMY

Podstawa prawna zamiany wymagań

Na podstawie podpisanego 16 grudnia 2020 r. rozporządzenia nowelizującego, w związku z trwającym stanem epidemii COVID-19, w 2021 r. egzaminy zewnętrzne, takie jak: egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny, zostaną przeprowadzone wyjątkowo na podstawie wymagań egzaminacyjnych, a nie jak w ubiegłych latach – na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej. Wymagania te stanowią zawężony katalog wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, które w latach ubiegłych były (i w sytuacji nauczania bezpośredniego byłyby nadal) podstawą przeprowadzania egzaminów. Wymagania egzaminacyjne to nic innego jak  istotne wytyczne dla nauczycieli i uczniów. Dzięki nim wiadomo, jakie wiadomości i umiejętności będą sprawdzane w zadaniach egzaminacyjnych oraz co należy powtórzyć do egzaminu z lat wcześniejszych. Wprowadzone rozwiązania pozwolą również nauczycielom na większy komfort pracy. 
Propozycje wymagań egzaminacyjnych zostały opracowane przez zespoły ekspertów powołane przez ministra edukacji i nauki. W skład każdego z nich wchodził nauczyciel danego przedmiotu, nauczyciel akademicki oraz ekspert CKE lub OKE. Przygotowane przez zespoły ekspertów wymagania egzaminacyjne zostały przekazane do publicznych konsultacji. Każdy zainteresowany mógł przesłać swoje opinie do MEiN. Takich opinii napłynęło prawie 2,5 tys., a ich nadawcami byli nauczyciele, uczniowie, nauczyciele akademiccy, jednostki naukowe i stowarzyszenia. Po analizie przesłanych opinii odpowiednie zespoły merytoryczne wprowadziły kolejne zmiany w przygotowanych wymaganiach egzaminacyjnych. 

Czym są wymagania egzaminacyjne? 

Przygotowane przez ekspertów wymagania egzaminacyjne oparte są na wymaganiach ogólnych i szczegółowych obowiązującej podstawy programowej kształcenia ogólnego. W swoim zakresie uwzględniają one jednak specyficzną sytuację edukacyjną na przestrzeni ostatnich trzech lat szkolnych. Wymagania egzaminacyjne nie określają zakresu kształcenia. Nie ograniczają także w żaden sposób możliwości i zakresu realizacji podstawy programowej jako takiej. Określają natomiast treści – zakres wiadomości i umiejętności, których opanowanie będzie w 2021 r. sprawdzane w opracowywanych zadaniach egzaminacyjnych odpowiednio egzaminu ósmoklasisty czy maturalnego. Co istotne: nauczyciel realizuje program nauczania uwzględniający wymogi podstawy programowej (tak jak do tej pory), a jednocześnie – w związku z ustaleniem nowych wymagań egzaminacyjnych na 2021 r. – w sposób szczególny zwraca uwagę na te treści kształcenia, które zostały wskazane jako aktualne wymagania egzaminacyjne.

Przykłady wprowadzonych zmian: 
W przypadku egzaminu ósmoklasisty:

  • z języka polskiego – z listy lektur obowiązkowych wykreślono Tędy i owędy Melchiora Wańkowicza,
  • z matematyki – ograniczono wymagania dotyczące działań na pierwiastkach oraz stereometrii (bryły przestrzenne),
  • z języka angielskiego – z listy środków gramatycznych wykreślono czas past perfect i mowę zależną.

W przypadku egzaminu maturalnego:

  • z matematyki na poziomie podstawowym – ograniczono wymagania dotyczące funkcji i graniastosłupów, natomiast w całości zredukowano wymagania dotyczące brył obrotowych i wymagania z IV etapu edukacyjnego dotyczące ostrosłupów,
  • z geografii na poziomie rozszerzonym – usunięte zostały niektóre treści o charakterze faktograficznym oraz zagadnienia, które są trudne do omówienia podczas nauki zdalnej, np. część zagadnień z zakresu przeszłości geologicznej Ziemi, charakterystyka reżimów rzecznych w Polsce, zmiany funkcji obszarów wiejskich na świecie, zróżnicowanie językowe ludności świata.

O tym, jak ważnym zagadnieniem jest wprowadzenie standardów egzaminacyjnych, świadczy fakt, że minister edukacji i nauki pod koniec minionego roku kalendarzowego dokonał korekty w obowiązujących kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa przez uzupełnienie dotychczasowego wykazu kierunków o następujący: Uwzględnienie w procesach edukacyjnych wymagań egzaminacyjnych dotyczących egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku 20211. Ponadto z MEiN zostały skierowane do placówek doskonalenia nauczycieli stosowne wytyczne dotyczące przeprowadzenia szkoleń nauczycieli w zakresie nowych wymagań egzaminacyjnych2. 
W związku z powyższymi zmianami CKE przekazała informacje dotyczące najważniejszych zmian w formule arkuszy egzaminacyjnych z poszczególnych przedmiotów na egzaminach w 2021 r. Przedstawiam je poniżej.

Egzamin ósmoklasisty w 2021 roku

Język polski

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej, w tym skróconą listę lektur obowiązkowych.
  • Czas trwania: 120 minut.
  • Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 45 pkt (5 pkt mniej niż w latach ubiegłych), w tym:
  • część 1: czytanie ze zrozumieniem, argumentowanie, znajomość i rozumienie utworów literackich, interpretacja tekstów kultury, znajomość zasad i posługiwanie się poprawną polszczyzną – 25 pkt (ok. 20 zadań opartych na dwóch tekstach, ok. 50% zadań otwartych),
  • część 2: wypracowanie – 20 pkt.
  • Temat wypracowania do wyboru spośród dwóch: rozprawka albo opowiadanie.
  • W wypracowaniu uczeń może odnieść się do dowolnej lektury obowiązkowej spełniającej warunki tematu.

Matematyka

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej (np. bez zadań dotyczących dowodów geometrycznych, ograniczone wymagania dotyczące działań na pierwiastkach, stereometrii).
  • Czas trwania: 100 minut.
  • Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 25 pkt (5 pkt mniej niż w latach ubiegłych), w tym: 
  • 15 pkt – zadania zamknięte, 10 pkt – zadania otwarte.
  • Liczba zadań otwartych: 4 (w latach 2019–2020 było 6).

Język obcy nowożytny

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej oraz ograniczony zakres środków gramatycznych.
  • Oczekiwany średni poziom biegłości językowej, w tym z zakresu środków językowych w wypowiedziach pisemnych (w skali ESOKJ) – A2.
  • Czas trwania: 90 minut.
  • Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 55 pkt (5 pkt mniej niż w latach ubiegłych), w tym: 34 pkt – zadania zamknięte, 21 pkt – zadania otwarte.
  • Mniejsza liczba zadań otwartych sprawdzających umiejętność rozumienia ze słuchu, umiejętność reagowania i znajomość środków językowych oraz zadań zamkniętych sprawdzających rozumienie tekstów pisanych i znajomość środków językowych.

Egzamin maturalny w 2021 roku

Język polski jako przedmiot obowiązkowy

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej.
  • Czas trwania: 170 minut.
  • Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 70 pkt, w tym:
  • część 1: czytanie ze zrozumieniem, argumentowanie, znajomość zasad i posługiwanie się poprawną polszczyzną – 20 pkt (ok. 12–15 zadań – głównie otwartych, opartych na dwóch tekstach),
  • część 2: wypracowanie – 50 pkt.
  • Trzy tematy wypracowania do wyboru: dwie rozprawki oraz interpretacja tekstu poetyckiego.
  • Jeden temat rozprawki ze wskazaną lekturą obowiązkową, drugi temat rozprawki – z tekstem spoza kanonu lektur obowiązkowych.
  • Część ustna – nieobowiązkowa. Mogą przystąpić do niej osoby, którym wynik z części ustnej jest potrzebny w postępowaniu rekrutacyjnym do szkoły wyższej.

Matematyka jako przedmiot obowiązkowy

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej (np. ograniczone wymagania dotyczące funkcji i graniastosłupów, całkowita redukcja wymagań dotyczących brył obrotowych i wymagań z IV etapu edukacyjnego dotyczących ostrosłupów).
  • Czas trwania: 170 minut.
  • Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 45 pkt (5 pkt mniej niż w latach ubiegłych), w tym: 28 pkt – zadania zamknięte, 
  • 17 pkt – zadania otwarte.
  • Liczba zadań otwartych: 7 (w latach 2015–2020 było 9).

Język obcy jako przedmiot obowiązkowy

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej oraz ograniczony zakres środków gramatycznych.
  • Oczekiwany średni poziom biegłości językowej, w tym z zakresu środków językowych w wypowie-
  • dziach pisemnych (w skali ESOKJ) – A2+ (B1 w zakresie rozumienia ze słuchu i rozumienia tekstów pisanych).
  • Czas trwania: 120 minut.
  • Za rozwiązanie zadań można uzyskać maksymalnie 50 pkt, w tym: 40 pkt – zadania zamknięte, 
  • 10 pkt – zadania otwarte.
  • Część ustna – nieobowiązkowa. Mogą przystąpić do niej osoby, którym wynik z części ustnej jest potrzebny w postępowaniu rekrutacyjnym do szkoły wyższej.

Przedmioty na poziomie rozszerzonym (dodatkowe)

  • Przeprowadzany na podstawie wymagań egzaminacyjnych zawierających ograniczony zakres wymagań podstawy programowej.
  • W przypadku języków obcych nowożytnych – ograniczony zakres środków gramatycznych oraz obniżony ogólny średni poziom biegłości językowej, w tym zakresu środków językowych w wypowiedziach pisemnych (w skali ESOKJ) – B1+ (B2 w zakresie rozumienia ze słuchu i rozumienia tekstów pisanych).
  • Przystąpienie do egzaminu na poziomie rozszerzonym – nieobowiązkowe. Można przystąpić do egzaminu z maksymalnie 6 przedmiotów dodatkowych.

Inne zmiany na egzaminach

  • Nie będzie obowiązku przystąpienia do egzaminu maturalnego z jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. Zdający może przystąpić do egzaminu nawet z 6 przedmiotów dodatkowych, jeżeli potrzebuje odpowiednich wyników w postępowaniu rekrutacyjnym do szkoły wyższej.
  • Będzie możliwość zmiany deklaracji przystąpienia do egzaminu maturalnego.
  • Dodatkowo w rozporządzeniu opisano warunki zdania egzaminu maturalnego w 2021 r. oraz uzyskania świadectwa dojrzałości, w tym uzyskania świadectwa dojrzałości przez absolwentów z lat ubiegłych.
  • Określone zostały zasady przystąpienia do egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego przez osoby kształcące się w szkołach wchodzących w skład Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą.

Należy zauważyć, że egzamin maturalny, podobnie jak w 2020 r., będzie przeprowadzany tylko w części pisemnej. Wyjątkowo do części ustnej egzaminu maturalnego będą mogli przystąpić absolwenci, którzy:

  • aplikują na uczelnię zagraniczną i w postępowaniu rekrutacyjnym są zobowiązani przedstawić wynik z części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego, języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej, języka regionalnego lub języka obcego nowożytnego, albo 
  • są zobowiązani do przystąpienia do części ustnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego w celu zrealizowania postanowień umowy międzynarodowej.

Do części ustnej egzaminu maturalnego będą mogli przystąpić absolwenci, którzy przekażą dyrektorowi szkoły, którą ukończyli, lub dyrektorowi okręgowej komisji egzaminacyjnej, do której składali deklarację, informację potwierdzającą zamiar przystąpienia do części ustnej egzaminu maturalnego. W przypadku gdy wyniki z części ustnej egzaminu maturalnego z danego przedmiotu muszą być przedstawione w postępowaniu rekrutacyjnym na uczelnię zagraniczną, absolwent musi dodatkowo złożyć oświadczenie w tej sprawie. 
W nowym rozporządzeniu wskazano, że zespoły przedmiotowe do przeprowadzenia części ustnej egzaminu maturalnego będą powoływane przez przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego w danej szkole tylko w sytuacji, gdy uczniowie lub absolwenci zgłoszą potrzebę przystąpienia do tego egzaminu.
Podpisane rozporządzenie daje uczniom i absolwentom możliwość wprowadzenia zmian w złożonej już deklaracji przystąpienia do egzaminu maturalnego. Uczniowie i absolwenci, którzy składają deklarację przystąpienia do egzaminu maturalnego do dyrektora szkoły, do której uczęszczają lub którą ukończyli, mogą wprowadzić zmiany w deklaracji do 7 lutego 2021 r. Natomiast absolwenci, którzy składają deklarację do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej, oraz ci, którzy składają deklarację do dyrektora szkoły macierzystej, ale wnioskują o możliwość przystąpienia do egzaminu maturalnego w innej 
szkole – do 15 stycznia 2021 r. 
W bieżącym roku szkolnym absolwenci zdają egzamin maturalny i uzyskują świadectwo dojrzałości, jeżeli otrzymali z każdego przedmiotu obowiązkowego w części pisemnej co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania. Natomiast ci absolwenci, którzy w poprzednich latach zdali egzamin maturalny ze wszystkich przedmiotów obowiązkowych w części pisemnej, ale nie uzyskali świadectwa dojrzałości...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy