Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

8 lutego 2019

NR 90 (Luty 2019)

Odpowiedzialność szkoły w obszarze bezpieczeństwa uczniów

0 39

Jednym z kluczowych zadań realizowanych przez szkołę jest zapewnienie uczniom bezpieczeństwa. Jakie zadania do wykonania czekają na dyrektora szkoły i nauczycieli na tej płaszczyźnie?

 

Należy zaznaczyć, że chodzi tutaj o odpowiedzialność szkoły jako instytucji, a to oznacza, że odpowiedzialność dotyczy wszystkich podmiotów szkolnych, w tym zwłaszcza nauczycieli. Punktem wyjścia do rozważań w tym zakresie są zapisy art. 6 pkt 1 oraz art. 7 ust. 2 pkt 6 Karty Nauczyciela, które stanowią, że nauczyciel jest zobowiązany do zapewnienia bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę, natomiast dyrektor szkoły jest odpowiedzialny za zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę1, oraz nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach2.

Nowelizacja ta jest praktycznie zapowiedzią zupełnie nowego rozporządzenia w zakresie bezpieczeństwa w szkołach i placówkach, które będzie niebawem wydane w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 125 ustawy Prawo oświatowe3

Czym jest zatem owo bezpieczeństwo, a raczej jak powinno być ono rozumiane? 

Otóż bezpieczeństwo oznacza „(…) stan psychiczny lub prawny, w którym jednostka ma poczucie pewności, oparcie w drugiej osobie lub w sprawnie działającym systemie prawnym”4. To również „stan generujący potrzebę zaspokojenia konkretnego braku w odniesieniu między innymi do zapewnienia odpowiednich warunków życia”. Z uwagi na swoją naturę, poczucie bezpieczeństwa rzutuje na funkcjonowanie człowieka, kreowanie szczęśliwych relacji, osiąganie sukcesów, trwałych osiągnięć czy prowadzenie udanego życia. Dotyczy to w szczególny sposób środowiska szkolnego i osiąganych sukcesów edukacyjnych czy wręcz efektów nauczania. Dla współczesnego człowieka potrzeba bezpieczeństwa stała się równorzędna potrzebom fizjologicznym. Przytaczane zapisy Karty Nauczyciela związane są również bezpośrednio z zasadami organizowania wycieczek szkolnych oraz innymi działaniami nauczyciela wymagającymi zapewnienia bezpieczeństwa uczniom, w tym również w czasie zajęć dydaktycznych i wychowawczych realizowanych w szkole lub placówce, jak np. właściwe pełnienie dyżurów. Nie ulega wątpliwości, że nauczyciele odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa na lekcjach, zajęciach, przerwach, zawodach sportowych, imprezach szkolnych, a także wycieczkach poza teren szkoły (placówki). Stąd uwrażliwienie na kwestie bezpieczeństwa od strony technicznej, dotyczącej miejsca zajęć czy przyrządów i pomocy naukowych wykorzystywanych na lekcjach. Jednak, zgodnie z tym co zostało już powiedziane, zapewnienie podopiecznym bezpieczeństwa nie odnosi się wyłącznie do aspektów technicznych, ale właściwie w głównej mierze dotyczy właściwego traktowania ucznia i dbałości o jego komfort psychiczny w czasie edukacji. 

Zmiany wprowadzone przez nowelizację

W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na zmiany w kwestii zapewnienia bezpieczeństwa uczniom wprowadzone wspomnianą wcześniej nowelizacją. Dotyczą one następujących kwestii:

Obowiązek rejestrowania wyjść grupowych uczniów, które nie są wycieczkami. Rejestr musi być prowadzony przez dyrektora szkoły lub placówki i powinien zawierać: datę, miejsce i godzinę wyjścia lub zbiórki uczniów, cel lub program wyjścia, miejsce i godzinę powrotu, imiona i nazwiska opiekunów, liczbę uczniów oraz podpisy opiekunów i dyrektora5. Do prowadzenia rejestru dyrektor może upoważnić inną osobę. Taki rejestr może wyglądać w sposób przedstawiony w tabeli 1.

Tab. 1. Przykładowy rejestr wyjść grupowych uczniów

Lp. Data Miejsce wyjścia/
/zbiórki
Godz. wyjścia Cel/
/program wyjścia
Miejsce powrotu  Godz. powrotu Opiekun/
/opiekunowie 
Liczba uczniów   Uwagi Podpis opiekunów   Podpis dyrektora szkoły
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
1.                      
2.                       
3.                      

W przypadku wycieczek szkolnych nadal jako podstawowy dokument stosuje się kartę wycieczki określoną w § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki6.

Obowiązek uwzględnienia w planie zajęć dydaktyczno-wychowawczych równomiernego obciążenia uczniów w poszczególnych dniach tygodnia, zróżnicowania zajęć oraz możliwości psychofizycznych uczniów do podejmowania intensywnego wysiłku umysłowego7.

Stworzenie warunków do higienicznego i bezpiecznego spożywania posiłków oraz utrzymania przejść szkolnych w odpowiednim stanie8.

Wprowadzenie obowiązku zasięgnięcia przez dyrektora szkoły lub placówki opinii rady rodziców i samorządu uczniowskiego w sprawie długości przerw międzylekcyjnych. Szkoła powinna mieć możliwość uwzględnienia w organizacji pracy swojej specyfiki oraz potrzeb uczniów9.

Określenie obowiązku dyrektora szkoły lub placówki w zakresie zapewnienia uczniom miejsca na pozostawienie podręczników i przyborów szkolnych. Rozwiązanie to powinno spowodować skuteczniejsze egzekwowanie praw ucznia i ograniczyć problemy z nadmiernym obciążeniem układu mięśniowo-szkieletowego, negatywnie wpływającym na rozwój dziecka10.

Uwzględnienie możliwości przeprowadzenia prac remontowych, naprawczych lub instalacyjnych w czasie funkcjonowania szkoły lub placówki. Należy jednak podkreślić, że prace te prowadzi się w przypadku ich konieczności i z zastosowaniem szczególnych środków ostrożności. Organizuje się je w sposób nienarażający osób pozostających pod opieką szkoły lub placówki. Miejsca, gdzie są prowadzone prace remontowe, naprawcze i instalacyjne, należy zabezpieczyć przed dostępem osób nieuprawnionych, w szczególności uczniów11.

Plan zajęć dydaktyczno-wychowawczych powinien uwzględniać potrzebę równomiernego obciążenia zajęciami  w poszczególnych dniach tygodnia i dodatkowo w pomieszczeniach szkoły lub placówki powinna zostać zapewniona uczniom możliwość pozostawienia części podręczników i przyborów szkolnych

Uzupełnienie katalogu miejsc, w których powinna znajdować się apteczka, o świetlicę12.

Rozszerzenie grupy osób, które powinny odbyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy. W celu zwiększenia bezpieczeństwa dzieci podczas pobytu w szkole także pozostali jej pracownicy powinni być przygotowani do udzielania pierwszej pomocy. W sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia niewątpliwie największe znaczenie ma czas udzielenia poszkodowanemu pomocy, dlatego tak istotne jest, by każdy z pracowników, który znajdzie się najbliżej osoby potrzebującej pomocy, umiał zareagować w danej sytuacji13.

Wprowadzenie obowiązku powiadamiania organu nadzoru pedagogicznego o zawieszeniu zajęć14.

Wskazanie warunków, które muszą spełniać strzelnice organizowane w szkołach i placówkach15. Broń palna oraz inna broń zdolna do rażenia celów na odległość może być używana w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach. Strzelnice oraz ich regulaminy muszą być zgodne z przepisami ustawy o broni i amunicji. Zajęcia na strzelnicy może prowadzić osoba, która spełnia warunki zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 46 ust. 3 wspomnianej ustawy. Przed przystąpieniem do strzelania z broni sportowej – uczniów należy zaznajomić z zasadami korzystania ze strzelnicy i bezpiecznego obchodzenia się z bronią.

Określenie terminu na sporządzenie i doręczenie protokołu powypadkowego osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego. Protokół sporządza się w terminie 21 dni od dnia zakończenia postępowania powypadkowego, a doręcza się go niezwłocznie. Jedynie w uzasadnionych przypadkach protokół powypadkowy może być sporządzony w późniejszym terminie16.

Przedmiotowa regulacja weszła w życie w dniu 28 listopada 2018 r., czyli po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Dodano jednak przepis przejściowy pozwalający szkołom i placówkom na dostosowanie się do wymagań określonych w § 14 ust. 3 i § 21 nowelizowanego rozporządzenia w terminie do dnia 1 marca 2019 r. Rozwiązanie to umożliwia zmianę organizacji pracy szkoły i placówki w zakresie opiniowania planu zajęć dydaktyczno-wychowawczych oraz przeszkolenie pracowników w zakresie udzielania pierwszej pomocy do czasu rozpoczęcia drugiej połowy roku szkolnego 2018/2019, tj. zakończenia trwających właśnie ferii zimowych. 

Nowelizacja pow...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy