Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

12 czerwca 2018

NR 68 (Grudzień 2016)

Odpowiedzialność odszkodowawcza w szkole

0 43

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, odpowiedzialność za bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce oraz w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek spoczywa na dyrektorze szkoły lub placówki. Co więcej, zgodnie z art. 6 Karty Nauczyciela, obowiązkiem każdego nauczyciela jest rzetelnie realizować zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. Nie są to jednak jedyne i kluczowe unormowania dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji powstania szkody w placówce szkolnej. Zagadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej szkoły jest bowiem wielowątkowe i złożone, stąd też wymaga kompleksowego omówienia. 

Szkody powstałe w szkole

Zgodnie z Kodeksem cywilnym pod pojęciem szkody rozumie się uszczerbek w dobrach prawnie chronionych (takich jak życie, zdrowie, mienie itp.), którego poszkodowany doznał wbrew swojej woli. Aby szczegółowo omówić odpowiedzialność za szkodę powstałą w szkole, należy zwrócić uwagę na rodzaje szkód, jakie mogą tu powstać. 

Ze względu na podmiot, po stronie którego doszło do powstania szkody, wskazać należy, że szkoda może być wyrządzona uczniowi, jak również szkole. Szkoda mieć różnoraki charakter – szkoda majątkowa może dotyczyć mienia szkolnego lub mienia ucznia i ma charakter wymierny, natomiast szkoda niemajątkowa (krzywda) jest ze swej natury niewymierna, bowiem dotyczy wszelkich negatywnych skutków dla cielesnej i psychicznej kondycji poszkodowanego, m.in. uszczerbku na zdrowiu, cierpień fizycznych, utraconych perspektyw na przyszłość i innych niekorzystnych następstw wypadku – lęków, obaw o przyszłość. Wieloaspektowość tematu przejawia się także w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za szkodę. Może to być osoba fizyczna – dyrektor, nauczyciel, a może to być także osoba prawna – gmina prowadząca szkołę, bowiem szkoła, będąc jednostką budżetową lub zakładem budżetowym, nie posiada osobowości prawnej. 

Różnorakie są także reżimy odpowiedzialności za szkodę. Nauczyciel, dyrektor ponosi odpowiedzialność zawodową, karną i cywilną, zaś organ prowadzący szkołę – jedynie odpowiedzialność cywilną.

Polskie prawo cywilne obejmuje dwa reżimy odpowiedzialności – odpowiedzialność kontraktową i odpowiedzialność deliktową. 

Odpowiedzialność kontraktowa obejmuje odpowiedzialność za niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie umowy, zaś odpowiedzialność deliktowa dotyczy odpowiedzialności za delikt – czyn niedozwolony, bezprawne działanie, które wywołuje szkodę. Odpowiedzialność za szkody i wypadki niewynikające z umowy, lecz będące przedmiotem samoistnego zdarzenia (czynu niedozwolonego), tak jak większość wypadków w szkole, stanowi więc przedmiot odpowiedzialności deliktowej, której przesłankami są: 

  • powstanie szkody,
  • zawinione działanie sprawcy,
  • związek przyczynowy między działaniem sprawcy a szkodą.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że zawinione działanie sprawcy może polegać nie tylko na umyślnym wyrządzeniu szkody, ale też na lekkomyślności i niedbalstwie, które doprowadziło do wyrządzenia szkody.

Odpowiedzialność deliktowa wyróżnia przykłady odpowiedzialności danej osoby za czyny własne, ale także za czyny innych osób. Odpowiedzialność za czyny własne nie budzi wątpliwości i opiera się na realizacji ww. przesłanek, ale możliwe jest też ponoszenie odpowiedzialności (w oparciu o te same przesłanki) także za czyny innych osób, co ma częste przełożenie na sytuację szkoły i nauczycieli. 

Podmiotem odpowiedzialnym za szkodę może być osoba fizyczna – dyrektor, nauczyciel, a także osoba prawna – gmina prowadząca szkołę, bowiem szkoła, będąc jednostką budżetową lub zakładem budżetowym, nie posiada osobowości prawnej. 

Przykładem odpowiedzialności za czyny innych osób jest odpowiedzialność nauczyciela za...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy