Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

9 października 2019

NR 96 (Październik 2019)

Nowości w awansie i ocenie pracy nauczycieli

0 35

Ocena pracy nauczyciela jest szczególnym rodzajem opisu jego pracy w ściśle określonym czasie (doprecyzowanym okresie funkcjonowania zawodowego), na określonym stanowisku i w określonej placówce. Dlatego też istnieje konieczność uzasadnienia prawnego takiego działania. Takie uzasadnienie zawarte jest w zapisach art. 6a ust. 1 Karty Nauczyciela, który stanowi: „Praca nauczyciela, z wyjątkiem pracy nauczyciela stażysty, podlega ocenie”1.

Obecne brzmienie art 6a ust 1 Karty Nauczyciela obowiązywało przed zmianami z 2018 r. oznacza ono, że pewne zapisy wcześniej obowiązujące zostały przywrócone ostatnią nowelizacją ustawy Karta Nauczyciela2. Powodem takiego działania było porozumienie podpisane w dniu 7 kwietnia 2019 r. między stroną rządową oraz przedstawicielami Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”, które przewiduje w szczególności skrócenie ścieżki awansu zawodowego i powrót do oceny pracy sprzed września 2018 r., z uwzględnieniem opinii rady rodziców. Znowelizowana Karta Nauczyciela zakłada powrót do niektórych rozwiązań obowiązujących przed zmianami z ubiegłego roku, a mianowicie: 

  • zniesiono obligatoryjność dokonywania oceny pracy nauczycieli – tracą również sens cykliczne terminy dokonywania takiej oceny,
  • przy dokonywaniu oceny pracy nauczycieli został utrzymany obowiązek zasięgania opinii rady rodziców,
  • utrzymana została również czterostopniowa skala oceny pracy nauczyciela,
  • ponownie rozdzielono ocenę pracy od awansu zawodowego nauczycieli, czyli przywrócono ocenę dorobku zawodowego,
  • uchylono przepisy dotyczące dodatku za wyróżniającą pracę dla nauczycieli dyplomowanych – zmiana ta jest konsekwencją odejścia od obligatoryjności dokonywania oceny pracy oraz zmiany kryteriów tej oceny, 
  • skrócono okresy pracy w szkole niezbędne do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego – do 2 lat pracy przed rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela mianowanego oraz do 1 roku przed rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego; ponownie skrócono ścieżkę awansu zawodowego,
  • skrócono staż na stopień nauczyciela kontraktowego do 9 miesięcy,
  • zastąpiono egzamin przed komisją egzaminacyjną na stopień nauczyciela kontraktowego rozmową przeprowadzaną przez komisję kwalifikacyjną. 

Konsekwencją przyjętej nowelizacji było wydanie rozporządzenia wykonawczego precyzującego zmienioną procedurę dokonywania oceny pracy nauczyciela od roku szkolnego 2019/20203. 
Po wszystkich przeprowadzonych zmianach podstawę prawną oceny pracy nauczyciela w roku szkolnym 2019/2020 stanowią następujące akty prawne: 

  • ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z dnia 19 czerwca 2019 r., poz. 1148) – tekst jednolity z dnia 21 maja 2019 r.,
  • ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z dnia 22 maja 2018 r., poz. 967) po zmianach z dnia 13 czerwca 2019 r.,
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 sierpnia 2019 r. w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego (Dz. U. z dnia 27 sierpnia 2019 r., poz. 1625).

Ocena pracy nauczyciela może być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego.

Po zmianach Karta Nauczyciela określa jedynie ogólne kryteria dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz dyrektorów szkół. Natomiast szczegółowe kryteria zostaną określone przez dyrektorów poszczególnych szkół w ramach prawa wewnątrzszkolnego i to oni będą określali szczegóły odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy nauczycieli. 

Kryteria oceny pracy nauczyciela

Ogólne kryteria oceny pracy nauczyciela dotyczą stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 42 ust. 2 KN oraz w art. 5 ustawy Prawo oświatowe i obejmują wszystkie obszary działalności szkoły. Prezentują się one w następujący sposób: 
 

Art. 6 Karty Nauczyciela

Nauczyciel obowiązany jest: 

  1. rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły/przedszkola: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę/przedszkole,
  2. wspierać każdego ucznia w jego rozwoju,
  3. dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego,
    a) doskonalić się zawodowo, zgodnie z potrzebami szkoły/przedszkola,
  4. kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka,
  5. dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów. 

 

Art. 42 ust. 2. Karty Nauczyciela

W ramach czasu pracy (…) oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest realizować:

  1. zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, (…),
  2. inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły/przedszkola, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów,
  3. zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

 

Art. 5. ustawy Prawo oświatowe

Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską, z poszanowaniem godności osobistej ucznia.


Procedura dokonywania oceny pracy nauczyciela

Sama procedura dokonywania oceny pracy nauczyciela w zasadzie nie została zmieniona i obejmuje te same elementy co poprzednio. Doprecyzowano natomiast możliwość zwracania się o opinię na temat pracy ocenianego nauczyciela. Zmienione zapisy art. 6a zdecydowanie wskazują na rozdział oceny pracy i oceny dorobku. Otóż ponownie praca nauczyciela, z wyjątkiem pracy nauczyciela stażysty, podlega ocenie. Natomiast sama ocena pracy nauczyciela może być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego. Tak jak to obowiązywało wcześniej, oceny pracy nauczyciela może dokonać z własnej inicjatywy dyrektor szkoły – jako organ ustawowo uprawniony do dokonywania oceny pracy nauczyciela. Ponadto, wniosek o dokonanie oceny pracy nauczyciela mogą zgłosić do dyrektora szkoły:

  • sam nauczyciel, którego praca ma być oceniana,
  • organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – kurator oświaty,
  • rada szkoły,
  • rada rodziców,
  • organ prowadzący szkołę.

Dyrektor szkoły niezwłocznie zawiadamia nauczyciela, w formie pisemnej, o rozpoczęciu procedury dokonywania oceny jego pracy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia MEN). 
Dyrektor w czasie procedury dokonywania oceny pracy nauczyciela:

  • zasięga obligatoryjnie opinii rady rodziców (z wyjątkiem szkół i placówek, w których nie tworzy się rad rodziców),
  • może zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego,
  • na wniosek nauczyciela zasięga, a z własnej inicjatywy może zasięgnąć opinii właściwego doradcy metodycznego na temat pracy nauczyciela (a w przypadku braku takiej możliwości – opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego).

Przedmiotowe opinie przedstawiane są w formie pisemnej w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej ocenie pracy nauczyciela (§ 2 ust. 2 rozporządzenia MEN). Opinia musi obowiązkowo zawierać uzasadnienie. 
Dyrektor szkoły sporządza pisemny projekt oceny pracy nauczyciela i przedstawia go nauczycielowi. Na tym etapie nauczyciel, po zapoznaniu się z projektem oceny, może zgłosić dyrektorowi ustnie swoje uwagi i zastrzeżenia. Dopiero po zapoznaniu nauczyciela z projektem oceny oraz po wysłuchaniu uwag i zastrzeżeń nauczyciela możliwe jest ostateczne ustalenie oceny pracy nauczyciela. Uwagi i zastrzeżenia do projektu oceny pracy nauczyciel może również zgłosić w formie pisemnej. Termin do zgłoszenia pisemnych uwag i zastrzeżeń wynosi 5 dni roboczych, licząc od daty zapoznania się nauczyciela z projektem oceny (§ 3 ust. 2
 rozporządzenia MEN). 

Szczegółowe kryteria dokonywania oceny pracy nauczycieli zostaną określone przez dyrektorów poszczególnych szkół w ramach prawa wewnątrzszkolnego. 

Część opisowa oceny pracy zawsze zakończona jest stwierdzeniem uogólniającym: 

  • ocena wyróżniająca,
  • ocena bardzo dobra,
  • ocena dobra,
  • ocena negatywna,

Ocena pracy musi być przygotowywana w formie karty oceny wręczanej nauczycielowi, która w obecnej formule zawiera następujące informacje: 

  • imię (imiona) i nazwisko nauczyciela,
  • data i miejsce urodzenia,
  • miejsce zatrudnienia i zajmowane stanowisko,
  • staż pracy pedagogicznej,
  • stopień awansu zawodowego,
  • wykształcenie,
  • data dokonania ostatniej oceny pracy,
  • stwierdzenie uogólniające, o którym mowa w art. 6a ust. 4 Karty Nauczyciela,
  • uzasadnienie oceny pracy,
  • data dokonania oceny pracy,
  • podpis osoby dokonującej oceny pracy,
  • pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania od oceny pracy.

Kopię karty oceny pracy obligatoryjnie włącza się do akt osobowych nauczyciela.

Odwołanie od oceny pracy nauczyciela

Nauczyciel niezadowolony z otrzymanej oceny może złożyć odwołanie od niej, jednak zawsze za pośrednictwem dyrektora szkoły. Z kolei dyrektor szkoły przekazuje odwołanie od oceny pracy nauczyciela do organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczyciela placówki doskonalenia nauczycieli – do kuratora oświaty, w terminie 5 dni roboczych od dnia otrzymania odwołania. Ponadto dyrektor szkoły obligatoryjnie dołącza do pisma nauczyciela pisemne odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu – § 5 ust. 1. Odwołanie od oceny pracy nauczyciela rozpatrywane jest przez powołany przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczyciela placówki doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty, zespół oceniający w składzie:

  • przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczyciela placówki doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty, jako przewodniczący zespołu,
  • przedstawiciel rady pedagogicznej szkoły,
  • przedstawiciel rady rodziców,
  • właściwy nauczyciel-doradca metodyczny lub nauczyciel-konsultant,
  • przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez nauczyciela – powołany na jego wniosek. 

Zespół oceniający rozpatruje odwołanie od oceny pracy po uprzednim wysłuchaniu nauczyciela, który wniósł odwołanie. Organ rozpatrujący odwołanie nie później niż na 5 dni roboczych przed terminem posiedzenia zespołu oceniającego, podczas którego nauczyciel ma zostać wysłuchany, zawiadamia nauczyciela o miejscu i terminie posiedzeniu zespołu. Niestawienie się nauczyciela, mimo prawidłowego zawiadomienia o posiedzeniu, nie wstrzymuje rozpatrywania odwołania przez zespół oceniający i wydania rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcia zespołu oceniającego są podejmowane zwykłą większością głosów w głosowaniu
jawnym, w obecności co najmniej 2/3 członków zespołu.
W przypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego zespołu. W terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania organ rozpatrujący odwołanie nauczyciela od oceny:

  • podtrzymuje ocenę pracy dokonaną przez dyrektora szkoły lub
  • uchyla ocenę kwestionowaną przez nauczyciela oraz ustala nową ocenę pracy nauczyciela, lub
  • uchyla ocenę kwestionowaną przez nauczyciela
  • oraz przekazuje sprawę do ponownego ustalenia oceny pracy, jeżeli kwestionowana ocena pracy została ustalona z naruszeniem prawa.

Zespół oceniający sporządza pisemne uzasadnienie rozstrzygnięcia, a w przypadku ustalenia nowej oceny sporządza nową kartę oceny pracy. 

Dopiero po zapoznaniu nauczyciela z projektem oceny oraz po wysłuchaniu uwag i zastrzeżeń nauczyciela możliwe jest ostateczne ustalenie oceny pracy nauczyciela. 

Zadania dyrektora szkoły

Dyrektor szkoły jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku, a w przypadku oceny pracy dokonywanej z własnej inicjatywy oraz innych podmiotów uprawnionych do wnioskowania o dokonanie oceny pracy nauczyciela – w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia powiadomienia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu procedury dokonywania oceny jego pracy. Do tego okresu nie wlicza się jednak okresów usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy trwającej dłużej niż 14 dni oraz okresów ferii szkolnych wynikających z przepisów w sprawie organizacji roku szkolnego, a w przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne – okresó...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy