Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora , Otwarty dostęp

12 grudnia 2018

NR 88 (Grudzień 2018)

Nowa rola i zadania opiekuna stażu w procesie awansu zawodowego

562

Z formalnego punktu widzenia dopiero nauczyciel mianowany znajduje się na etapie rozwoju profesjonalnego, określanego mianem dojrzałości zawodowej, czyli osiąga poziom pełnej samodzielności zawodowej jako nauczyciel. Z tego też powodu każdy awansujący wcześniej nauczyciel powinien posiadać osobistego przewodnika zawodowego – taką rolę ma do spełnienia specjalnie przydzielony każdemu nauczycielowi stażyście i nauczycielowi kontraktowemu przez dyrektora szkoły osobisty opiekun stażu. O jego znaczeniu piszemy w niniejszym tekście.

Należy pamiętać, że skoro opiekun stażu jest przydzielany zarówno nauczycielowi stażyście, jak i kontraktowemu (w dalszej części dla uproszczenia będę ich określał mianem podopiecznych), a każdy z nich znajduje się przecież na innym etapie rozwoju zawodowego, to i rola, jaką ma odgrywać taki opiekun stażu wobec każdego z nich, będzie odmienna. W przypadku nauczyciela stażysty opiekun winien przyjąć postawę mentora dla nowego adepta zawodu nauczycielskiego, którego należy dokładnie przeprowadzić po zawiłościach zawodowych – a jest ich niemało. Natomiast w przypadku nauczyciela kontraktowego powinien on przyjąć formułę coacha1. W tym przypadku jego zadaniem jest prawidłowe kierowanie rozwojem zawodowym młodego, ale już wdrożonego w rzeczywistość przedszkolną nauczyciela i wspomaganie go w tym bardzo zindywidualizowanym rozwoju. Opiekunem stażu może być nauczyciel mianowany lub dyplomowany wyznaczony spośród nauczycieli danego przedszkola. W wyjątkowych przypadkach może to być również nauczyciel zajmujący stanowisko kierownicze w placówce. Zmienione ustawą o finansowaniu zadań oświatowych2 zasady awansu zawodowego wymusiły dokonanie zmian w zadaniach i obowiązkach opiekuna stażu, które zostały na nowo sformułowane w rozporządzeniu z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie awansu zawodowego nauczycieli3.
Zgodnie z nową treścią art. 9c ust. 5 Karty Nauczyciela zadaniem opiekuna stażu jest teraz udzielanie nauczycielowi pomocy, w szczególności w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego awansującego nauczyciela, oraz opracowanie opinii o dorobku zawodowym tego nauczyciela wypracowanym przez niego w okresie odbywania stażu. Opiekun stażu nie przygotowuje już projektu oceny dorobku zawodowego, gdyż ta została zniesiona i zastąpiona nową oceną pracy. W myśl nowych regulacji nastąpiło bowiem powiązanie ścieżki awansu zawodowego z oceną pracy nauczycieli w nowej formule4 oraz uzależnienie jej długości od jakości pracy nauczyciela.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym w ramach podstawowych nowych zadań opiekun stażu obowiązkowo5

  • współpracuje z nauczycielem odbywającym staż i wspiera go w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, a w przypadku stażu nauczyciela stażysty zapoznaje z dokumentami obowiązującymi w danym przedszkolu, w szczególności z dokumentacją przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej;
  • współpracuje z nauczycielem odbywającym staż w opracowaniu planu rozwoju zawodowego, w szczególności udziela mu pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego; 
  • wspiera nauczyciela odbywającego staż w realizacji obowiązków zawodowych;
  • umożliwia nauczycielowi odbywającemu staż obserwowanie prowadzonych przez siebie zajęć; 
  • obserwuje zajęcia prowadzone przez nauczyciela odbywającego staż (w tym przypadku musi każdą obserwację udokumentować odpowiednim arkuszem obserwacyjnym zawierającym konkretne spostrzeżenia wnioski do dalszej pracy); 
  • dzieli się z nauczycielem odbywającym staż swoją wiedzą i doświadczeniem, w szczególności omawia z nauczycielem zajęcia prowadzone przez siebie oraz przez niego;
  • inspiruje i zachęca nauczyciela odbywającego staż do podejmowania wyzwań zawodowych;
  • doskonali swoją wiedzę i umiejętności w zakresie niezbędnym do pełnienia funkcji opiekuna stażu; 
  • przedstawia dyrektorowi przedszkola opinię o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu, ze szczególnym uwzględnieniem obserwowanych zajęć prowadzonych przez nauczyciela (właśnie na podstawie arkuszy obserwacyjnych z całego okresu stażu) oraz stopnia zaangażowania w realizację wymagań niezbędnych do uzyskania odpowiednio stopnia nauczyciela kontraktowego albo nauczyciela mianowanego (czyli w praktyce rzetelnej realizacji zadań przyjętych w planie rozwoju zawodowego), w terminie 7 dni (było: 14) od dnia zakończenia stażu przez nauczyciela.

Wspomniane wsparcie powinno polegać na:

  • ułatwianiu nauczycielowi odnalezienia się w nowym miejscu pracy, adaptacji do nowego środowiska zawodowego i aktywnego uczestnictwa w życiu przedszkola;
  • wspomaganiu w budowaniu i doskonaleniu własnego warsztatu pracy wychowawczej i edukacyjnej (dydaktycznej, metodycznej), opiekuńczej, diagnostyczno-terapeutycznej lub innej wynikającej ze specyfiki przedszkola;
  • budowaniu współpracy z innymi nauczycielami, m.in. w zakresie realizacji zestawu programów wychowania przedszkolnego, zasad dokonywania diagnozy gotowości szkolnej dziecka przedszkolnego;
  • stymulowaniu kształtowania się tożsamości zawodowej nauczyciela i jego postawy pedagogicznej.

Do typowych form pomocy udzielanej, które opiekun stażu powinien opanować w stopniu bardzo dobrym, zaliczane są na ogół:

  • obserwacja reakcji zwrotnej;
  • pomoc przy określaniu celów;
  • informacja na temat postępów w określaniu celów;
  • kontakt ze specjalistami;
  • pomoc w efektywnym planowaniu zajęć, stały monitoring;
  • drukowane materiały źródłowe i wskazywanie właściwych źródeł;
  • sugestie na temat poprawy atmosfery w grupie;
  • sesje odgrywania ról w celu zilustrowania pozytywnych interakcji;
  • możliwości obserwacji zajęć innych nauczycieli;
  • aranżowanie nagrywania przebiegu zajęć na wideo lub audio, ich obserwacja i omówienie;
  • sugestie na temat pomocnych warsztatów, programów pomocowych i kursów doskonalących.

Ze wskazanych form pomocy wynika jednoznacznie, iż opiekun musi przyjmować co najmniej kilka istotnych ról, takich jak: osoba wspierająca emocjonalnie, doradca i osoba wspomagająca podopiecznego w pokonywaniu wszelkich trudności zawodowych, osoba oceniająca praktykę nauczyciela oraz członek komisji egzaminacyjnej (dla nauczycieli stażystów ubiegających się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego). Aby role te mogły być właściwie wypełniane, opiekun stażu powinien bardzo umiejętnie dobierać odpowiednie metody do pracy ze swoim podopiecznym. Z tego względu w ramach doskonalenia swojej wiedzy opiekun stażu powinien nauczyć się realizować w praktyce następujące metody pracy:

  • spotkania informacyjne, np. na temat procedury awansu, regulaminu i statutu przedszkola, pr...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy