Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

28 stycznia 2021

NR 108 (Styczeń 2021)

Nowe zasady funkcjonowania szkół a wymogi techniczne do prowadzenia zajęć

0 142

Od początku bieżącego roku szkolnego wszyscy z wyjątkową uwagą śledzimy systematyczne komunikaty dotyczące sytuacji epidemicznej zarówno w skali kraju, jak i swojego województwa i regionu. W określonych odstępach czasu, w zależności od aktualnego stanu zakażeń, Minister Edukacji i Nauki wydaje tzw. akty jednorazowe. Są nimi kolejne rozporządzenia zmieniające rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Wspomniane akty prawne wprowadzają lub znoszą określone ograniczenia w funkcjonowaniu szkół i placówek oświatowych w wyznaczonym okresie. 
Mając na względzie uwarunkowania zawarte w rozporządzeniu MEN z dnia 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w przypadku ograniczenia funkcjonowania szkół, placówek i centrów (zgodnie z § 1a) zajęcia realizowane są z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (możliwość wyłączenia stosowania niektórych przepisów w razie czasowego ograniczenia lub zawieszenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty). Natomiast jeżeli zawieszone zajęcia nie mogą być realizowane w powyższy sposób, dyrektor szkoły lub ośrodka ustala inny sposób realizowania tych zajęć. Z tego względu ma on obowiązek:

POLECAMY

  • ustalić, we współpracy z nauczycielami, technologie informacyjno-komunikacyjne wykorzystywane przez nauczycieli do realizacji zajęć,
  • ustalić, we współpracy z nauczycielami, źródła i materiały niezbędne do realizacji zajęć, z których uczniowie mogą korzystać.

Przepisy zobowiązują dyrektorów szkół ponadpodstawowych ogólnodostępnych i integracyjnych do zorganizowania nauczania w trybie stacjonarnym lub z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość na terenie szkoły dla uczniów, którzy z uwagi na niepełnosprawność lub warunki domowe nie są w stanie realizować nauczania z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Ograniczenie funkcjonowania szkół ponadpodstawowych, zarówno w strefie żółtej, jak i czerwonej, nie dotyczy: szkół ponadpodstawowych specjalnych funkcjonujących samodzielnie lub w zespołach szkół specjalnych, szkół ponadpodstawowych specjalnych funkcjonujących w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, szkół ponadpodstawowych specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, ze względu na specyfikę ich działania – szkoły te funkcjonują w placówkach, w których młodzież ma zapewnioną naukę, wychowanie oraz całodobową opiekę, a także prowadzone są zajęcia o charakterze specjalistycznym, terapeutycznym, rewalidacyjnym. 

Trudności z finansowaniem wyposażenia technicznego

Problemem, jaki pojawił się już od 1 września 2020 r. (nierozwiązanym w dotychczasowych regulacjach prawnych), była kwestia odpowiedniego wyposażenia technicznego oraz kosztów ponoszonych zarówno przez szkoły, organy prowadzące, jak i samych nauczycieli na zakup sprzętu niezbędnego do realizacji zajęć szkolnych w formule zdalnej i hybrydowej. 

„Aktywna tablica”

Formą kompleksowego rozwiązania problemu wyposażenia szkół i placówek w niezbędny sprzęt techniczny jest rozporządzenie RM z dnia 23 października 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków, form i trybu realizacji Rządowego programu rozwijania szkolnej infrastruktury oraz kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych na lata 2020–2024 – „Aktywna tablica”. Akt ten szczegółowo określa zakres i formę finansowego wspierania organów prowadzących szkoły podstawowe, szkoły ponadpodstawowe dla dzieci i młodzieży (dotyczy takich jednostek jak licea ogólnokształcące, technika, branżowe szkoły I stopnia, szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego) oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze dla uczniów niewidomych lub słabowidzących w obszarze rozwijania szkolnej infrastruktury oraz kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie stosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych realizowanych na podstawie Rządowego programu rozwijania szkolnej infrastruktury oraz kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych na lata 2020–2024 – „Aktywna tablica”. 
Program ten został ustanowiony uchwałą nr 151/2020 Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. W ww. rozporządzeniu szczegółowo określono zakres informacji, jakie zawiera wniosek o udział w programie oraz wniosek o udzielenie wsparcia finansowego, tryb kwalifikacji wniosków, sposób podziału środków budżetu państwa przyznanych na realizację programu, sposób monitorowania i oceny realizacji programu. Opisane w przedmiotowej regulacji wsparcie finansowe może być udzielone na zakup sprzętu, pomocy dydaktycznych i narzędzi do terapii, niezbędnych do realizacji programów nauczania z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK), w celu stosowania TIK na zajęciach, o których mowa w art. 109 ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo oświatowe. 
Należy zauważyć, że organom prowadzącym szkoły podstawowe, które nie otrzymały wsparcia finansowego w latach 2017–2019, takie wsparcie może być udzielone w latach 2021–2024 na zakup sprzętu lub pomocy dydaktycznych, tj.: 

  • tablicy interaktywnej:
  • tablicy interaktywnej z projektorem ultraogniskowym,
  • tablicy interaktywnej bez projektora ultraogniskowego;
  • projektora lub projektora ultrakrótkoogniskowego;
  • głośników lub innych urządzeń pozwalających na przekaz dźwięku;
  • interaktywnego monitora dotykowego o przekątnej ekranu co najmniej 55 cali.

Organom prowadzącym szkoły ponadpodstawowe wsparcie finansowe w latach 2021–2024 może być udzielone na zakup sprzętu lub pomocy dydaktycznych: 

  • tablicy interaktywnej:
  • tablicy interaktywnej z projektorem ultraogniskowym,
  • tablicy interaktywnej bez projektora ultraogniskowego;
  • projektora lub projektora ultrakrótkoogniskowego;
  • głośników lub innych urządzeń pozwalających na przekaz dźwięku;
  • interaktywnego monitora dotykowego o przekątnej ekranu co najmniej 55 cali;
  • specjalistycznego oprogramowania lub materiałów edukacyjnych wykorzystujących TIK, 
  • tj.: wirtualne laboratoria, materiały do nauczania kodowania i robotyki.

Z kolei organom prowadzącym szkoły podstawowe, w których uczą się uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – uczniowie niewidomi, wsparcie finansowe w latach 2021–2024 może być udzielone na zakup następującego sprzętu lub pomocy dydaktycznych:

  • pomocy dydaktycznych:
  • notatników brajlowskich,
  • linijek brajlowskich,
  • innych urządzeń brajlowskich stanowiących połączenie funkcji notatnika i linijki brajlowskiej;
  • komputera stacjonarnego lub laptopa dla uczniów niewidomych, jeżeli jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania pomocy dydaktycznych.

Natomiast organom prowadzącym szkoły podstawowe, w których uczą się uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – uczniowie posiadający różnorodne zaburzenia rozwojowe utrudniające lub uniemożliwiające prawidłowy proces kształcenia, wsparcie finansowe w latach 2021–2024 może być udzielone na zakup sprzętu, pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii:

  • pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii:
  • psychoneurologicznej dla uczniów z zaburzeniami uwagi i koncentracji (w tym: ADHD, ADD), z niepełnosprawnością intelektualną oraz dla uczniów z zaburzeniami procesów uczenia się, w tym z dysleksją, dyskalkulią,
  • procesów komunikacji, w tym zaburzeń przetwarzania słuchowego, dla uczniów z centralnymi zaburzeniami słuchu, słabosłyszących, z zaburzeniami koncentracji i uwagi, w tym z ADHD, ADD, autyzmem,
  • dla uczniów posługujących się wspomagającymi i alternatywnymi metodami komunikacji (ACC), w szczególności uczniów z uszkodzeniami neurologicznymi, porażeniami,
  • dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim,
  • dla uczniów mających problemy w edukacji szkolnej z przyczyn innych niż wymienione powyżej, z zaburzeniami wymagającymi terapii logopedycznej lub psychologicznej;
  • specjalistycznego oprogramowania do pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii, wykorzystywanego w TIK;
  • komputera stacjonarnego lub laptopa, jeżeli jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania pomocy dydaktycznych, narzędzi do terapii lub oprogramowania. 

W trakcie trwania programu każdy organ prowadzący może otrzymać wsparcie finansowe jednokrotnie w odniesieniu do poszczególnych szkół, po wystąpieniu z wnioskiem o udzielenie takiego wsparcia finansowego. Samo wsparcie finansowe udzielane jest w formie dotacji dla organu prowadzącego. Jednak udziela się go pod warunkiem zapewnienia przez organ prowadzący w odniesieniu do każdej szkoły podstawowej, szkoły ponadpodstawowej i SOSW, wnioskujących o udział w programie, wkładu własnego w wysokości co najmniej 20% kwoty kosztów realizacji zadania objętego dofinansowaniem z budżetu państwa. Przykładowo, jeżeli maksymalna wysokość wsparcia finansowego przeznaczonego na zakup sprzętu lub pomocy dydaktycznych wynosi 14 tys. zł, to wkład własny tego organu prowadzącego dla wnioskowanej szkoły powinien wynosi co najmniej 3500 zł. Wartość zadania zatem, przy założeniu tego wkładu własnego, wynosi 17,5 tys. zł (wsparcie finansowe 14 000 zł + wkład własny 3500 zł = wartość zadania 17 500 zł). W podobny sposób należy szacować wartość zadań dla pozostałych kwot (35 tys. zł, 100 tys. zł). 
W ramach udzielonego wsparcia finansowego organ prowadzący szkołę lub upoważniony przez niego dyrektor szkoły obowiązany jest do:

  • zakupienia sprzętu, pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii,
  • zapewnienia instalacji, uruchomienia oraz zintegrowania zakupionych urządzeń i oprogramowania wchodzących w skład sprzętu, pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii z infrastrukturą szkolną przez dostawców tych urządzeń i oprogramowania,
  • zapewnienia technicznych szkoleń nauczycieli w zakresie funkcji i obsługi zakupionych urządzeń i oprogramowania wchodzących w skład sprzętu, pomocy dydaktycznych lub narzędzi do terapii, realizowanych przez dostawców tych urządzeń i oprogramowania.

Dofinansowanie w wysokości 500 zł na nauczyciela

Innym działaniem, poza wspomnianym programem mającym na celu zwiększenie środków finansowych na zakup niezbędnego sprzętu, było dokonanie zmian w rozporządzeniu MEN z dnia 12 grudnia 2019 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2020. Przedmiotowa zmiana była konsekwencją zmian wprowadzonych w rozporządzeniu MEN z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 w zakresie wprowadzenia jednorazowego dofinansowania zakupu usługi dostępu do internetu, sprzętu i oprogramowania przydatnego w prowadzeniu zajęć realizowanych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć. Podział kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej w ustawie budżetowej na 2020 r. został dokonany w terminie ustalonym w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tj. w terminie 14 dni od daty ogłoszenia ustawy budżetowej. Jednak w związku z wprowadzeniem jednorazowego dofinansowania zakupu usługi dostępu do internetu, sprzętu i oprogramowania przydatnego w prowadzeniu zajęć realizowanych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć zwiększeniu musiała ulec kwota części oświatowej subwencji ogólnej w 2020 r. Zwiększono ją o kwotę umożliwiającą realizację ww. dofinansowania w maksymalnej kwocie 500 zł na nauczyciela (osobę), dla wszystkich nauczycieli i osób, którym przysługuje. Konieczne było określenie zasad dokonania podziału dodatkowej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Została ona podzielona po pomniejszeniu o 0,4% środków na rezerwę subwencji, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotowa nowelizacja rozporządzenia zawiera przepisy umożliwiające dokonanie podziału dodatkowej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.
Podział części oświatowej subwencji został dokonany na podstawie danych z systemu informacji oświatowej, według stanu na 2 listopada 2020 r. W stosunku do rozporządzenia MEN z dnia 12 grudnia 2019 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2020 określono, że podział dodatkowej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej będzie odbywał się proporcjonalnie do liczby nauczycieli i osób, którym przysługuje jednorazowe dofinansowanie zakupu usługi dostępu do internetu, sprzętu i oprogramowania przydatnego w prowadzeniu zajęć realizowanych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć w danej jednostce samorządu terytorialnego. Warunkiem naliczenia subwencji było więc odpowiednie uzupełnienie danych w systemie przez szkoły i placówki.
W związku z powyższym interesujące nauczycieli zmiany wprowadzono właśnie w rozporządzeniu MEN z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Wspomniana regulacja wprowadziła dodatkowe przepisy dotyczące dotowania szkół, które zmieniły swoje siedziby, oraz przepisy wprowadzające jednorazowe dofinansowanie zakupu sprzętu lub oprogramowania, przydatnych w prowadzeniu zajęć realizowanych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć.
Należy zauważyć, że szkoła podstawowa dla dzieci i młodzieży, liceum ogólnokształcące dla dzieci i młodzieży, technikum oraz branżowa szkoła I stopnia są szczególnymi elementami polskiego systemu oświaty, gdyż to one gwarantują możliwość realizacji obowiązku szkolnego lub obowiązki nauki. W sytuacji walki z pandemią COVID-19 może również wystąpić sytuacja, w której organ prowadzący szkołę dotowaną na podstawie ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych zdecyduje się na zmianę jej siedziby w związku z chęcią ułatwienia uczniom lub wychowankom internatu zachowania należytego dystansu społecznego oraz zwiększenia poziomu bezpieczeństwa epidemicznego. Omawiany przepis daje możliwość dotowania takiej szkoły w przypadku, gdy jej nowa siedziba będzie znajdowała się na terenie jednostki samorządu terytorialnego, która dotychczas nie dotowała tej szkoły, a część oświatowa s...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy