Dołącz do czytelników
Brak wyników

Twarzą w twarz

21 maja 2018

NR 75 (Wrzesień 2017)

Kierunki polityki oświatowej w roku szkolnym 2017/2018

0 237

Rozmowa z Janem Lewandowskim

 

Jak Pan ocenia kierunki polityki oświatowej w roku 2017/ 2018?

Tegoroczne kierunki polityki nie budzą większego zaskoczenia, z uwagi na to, że każdy kto choć odrobinę przyjrzał się temu, co dzieje się w tej chwili w oświacie, mógł oczekiwać, że kierunki polityki oświatowej będą ustalone na nowo właśnie w takiej formule. Bo cóż my tam mamy nowego? Jeszcze pod koniec sierpnia zostały przeprowadzone ogólnopolskie szkolenia z zakresu wdrażania nowej podstawy programowej, więc pierwszy kierunek – najważniejszy – to jest dokładnie wdrażanie nowej podstawy programowej. Od początków jej prawidłowego wdrażania będzie zależała dalsza realizacja całego procesu edukacyjnego.

Następnie pojawia się kwestia podniesienia efektywności edukacji matematycznej. Jak wiadomo, edukacja matematyczna, czy ogólnie ujmując przedmioty ścisłe, wypadają słabiej niż przedmioty humanistyczne. Nawet jeśli chodzi o uczelnie techniczne, gdzie przedmioty ścisłe mają duże znaczenie, kandydatów na inżynierów z prawdziwego zdarzenia niestety nie ma zbyt wielu.

Jeszcze jedna rzecz, na którą warto zwrócić uwagę – edukacja informatyczna. Początkowo edukacja w tym zakresie, jako nowość, cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Ale kiedy skończył się etap, w którym komputer traktowany był jak inteligentna maszyna do pisania czy drobna pomoc w realizacji zadań, przyszedł czas na umiejętność wykorzystania informatyki w ogóle do prawidłowego funkcjonowania w nowoczesnych warunkach życiowych. Musimy mieć świadomość, że informatyka nie powinna być traktowana tylko jako przedmiot nauki obsługi komputera (Word, e-mail itp.), ale szerzej, jako wykorzystywanie technologii informacyjnej w celu lepszego funkcjonowania w obecnej rzeczywistości, zarówno w Polsce, jak i na całym świecie. Należy się więc skoncentrować na praktycznym podejściu do edukacji informatycznej.

Logiczny ciąg zdarzeń nasuwa kolejny element. Skoro mówimy o wykorzystywaniu technologii informatycznej poza barierami, należy wspomnieć o internecie. Wielu młodych ludzi nie wyobraża sobie życia bez dostępu do sieci i do tych wszystkich treści, które może w niej znaleźć. Internet jest bardzo pożytecznym narzędziem, jednak nieumiejętnie wykorzystywany może również być bardzo szkodliwy. Poza treściami niesamowicie wartościowymi istnieje tam również wiele zagrożeń. Technologia informacyjna powinna więc uwzględniać naukę radzenia sobie z różnego typu zagrożeniami, jakie niesie ze sobą korzystanie z internetu. Mówi się o różnych formach zabezpieczeń, takich jak ochrona przed treściami niedozwolonymi czy zabezpieczenia antywirusowe. Natomiast w tym przypadku chodzi o to, żeby młody człowiek potrafił zachować się odpowiednio w sytuacji, gdy ma do czynienia z symptomami zagrożeń internetowych.

Kolejny kierunek dotyczy wprowadzenia doradztwa zawodowego do szkół. Wiemy już, że nauczyciele będę mieli do wykorzystania dodatkowe godziny przeznaczone tylko i wyłącznie na doradztwo zawodowe. Należy zastanowić się nad tym, kto będzie przeprowadzał takie zajęcia. W tym miejscu pojawiają się kwestie kwalifikacji i wykształcenia. Nie wyobrażam sobie, aby doradztwem zawodowym zajmowały się osoby, które dopiero się tego uczą albo wdrażają się do prowadzenia tego typu zajęć. Z całą pewnością powinny się tym zajmować osoby, które są specjalistami w tej dziedzinie.

Wzmacnianie wychowawczej roli szkoły – to następny kierunek polityki oświatowej w bieżącym roku szkolnym. W nowej podstawie programowej zupełnie inaczej zostały przedstawione elementy wychowawcze. Pojawiają się one obecnie w różnych aspektach, również w pomocy psychologiczno-pedagogicznej czy kształceniu specjalnym. Widzimy, że w tym roku kładzie się na nie bardzo duży nacisk. Mamy do czynienia z połączeniem dwóch kierunków działań, mianowicie: programu wychowawczego realizowanego w szkołach z programem profilaktyki.

Zmieniają się wymagania w kwestii nadzoru pedagogicznego i kwalifikacji kadry pedagogicznej. Nowa podstawa programowa to nowe przedmioty, ale i nowe wymagania kwalifikacyjne w stosunku do nauczycieli. 

Stwierdzono, że nie można rozdzielać czegoś, co jest ze sobą logicznie powiązane. Z tym wiążą się uprawnienia organów kolegialnych szkoły. Jednym z takich organów jest Rada Rodziców, która jest dominantą w kwestii programu wychowawczego. Ma to swoje uzasadnienie w fakcie, iż rodzice decydują o tym, jakie wartości przyświecają w ich rodzinach i jaki kierunek powinny przyjmować działania wychowawcze szkoły. Dlatego to właśnie rodzice, w porozumieniu z Radą Pedagogiczną, będą uchwalali program profilaktyczno-wychowawczy.

Ostatni z kierunków polityki oświatowej dotyczy edukacji włączającej, która była realizowana już od dłuższego czasu w różnych formach. Najprościej rzecz ujmując, chodzi o to, aby osoby mające różne problemy rozwojowe potrafiły funkcjonować w środowisku, w którym się znajdują.

Reasumując, każdy z tych kierunków ma na celu praktyczne podejście do pewnych działań, a nie tworzenie teoretycznych rozwiązań, które znamy już z poprzednich lat. Kierunki polityki oświatowej w obecnym roku wyznaczają praktyczne działanie kadry w szkole. Jest to swego rodzaju podpowiedź, na co zwrócić szczególną uwagę, aby osiągnąć cele, które wcześniej zostały wytyczone.

W jaki sposób należy uwzględnić kierunki polityki oświatowej w planowaniu nadzoru?

Kierunki zawsze wyznaczają nam pewne priorytety działań w każdym roku. Są one obecne w polityce oświatowej już od kilku lat. Ponieważ w obecnym roku mamy do czynienia z wieloma nowościami, to dyrektorzy przygotowują plany swoich działań. Najważniejszym z nich jest plan nadzoru pedagogicznego. Dyrektor w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego musi monitorować realizację podstawy programowej, co oznacza, że w ramach swojej działalności kontrolno-monitoringowej prowadzi pewne działania związane z analizą podstawy programowej. Tym bardziej, że dyrektor już w tym roku szkolnym musi dopuścić do użytku w szkole program nauczania oparty o nową podstawę programową. Jest to idealna okazja, aby przeanalizować działania nauczycieli w aspekcie przygotowania do realizacji przedmiotów, które się pojawiają. Poza skorygowanymi przedmiotami, w przypadku których nazwa jest taka sama, lecz zmieniła się podstawa programowa, mamy również przedmioty zupełnie nowe (np. w VII klasie szkoły podstawowej pojawia się doradztwo zawodowe), dla których również musi być przygotowana podstawa programowa. Jest to idealna okazja, aby w swoich działaniach kontrolnych dyrektor mógł przyjrzeć się temu, jak to jest realizowane i w razie potrzeby powziąć kroki ku ulepszeniu efektów pracy nauczycieli w tym zakresie. Może się przecież okazać, że w odniesieniu do pewnych kwestii rodzi się wiele pytań, więc jest to okazja, aby te kwestie zmienić bądź doprecyzować. Jeśli chodzi o kwestie wychowawcze, jak: program wychowawczy szkoły, wprowadzanie nowych zasad związanych z pomocą psychologiczno-pedagogiczną, współpraca z Radą Pedagogiczną czy też przygotowanie działań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa, to są to tematy, które należy brać pod uwagę w procesie kierowania placówką. Jeśli zaś chodzi o ostatnią z wymienionych płaszczyzn, czyli bezpieczeństwo, składa się na nie wiele elementów. W odniesieniu do kierunków polityki oświatowej należy przyjrzeć się przede wszystkim temu, jak wygląda kwestia bezpieczeństwa związanego z korzystaniem z internetu. Podczas przygotowywania planów dyrektorzy powinni zwrócić uwagę na to, jak to w praktyce wygląda i na jakich elementach należy się skupić.

Zauważmy również, że zmieniają się wymagania w kwestii nadzoru pedagogicznego i kwalifikacji kadry pedagogicznej. Nowa podstawa programowa to nowe przedmioty, ale i nowe wymagania kwalifikacyjne w stosunku do nauczycieli. I w tym przypadku dyrektor musi się w swoich działaniach związanych z kierowaniem placówką i sprawowaniem nadzoru pedagogicznego przyjrzeć kwestii dopasowania wymogów związanych z realizacją danych zajęć szkolnych z możliwościami kadrowymi placówki. Z tego wynika kolejna podpowiedź. Mianowicie, należy ustawić właściwie plan doskonalenia nauczycieli, tak aby wszyscy mieli wymagane przygotowanie do prowadzenia określonego typu zajęć.

Należy zwrócić uwagę na to, że będzie to pierwszy rok wdrażania kolejnych zmian mających istotne znaczenie dla funkcjonowania oświaty. Zmian dotyczących zarówno szkoły jako instytucji, jak i zmian dotyczących nauczycieli jako pracowników. 

Na co dyrektorzy powinni zwrócić szczególną uwagę?

Podstawowym obowiązkiem dyrektora już od września 2017 r. jest śledzenie na bieżąco wszelkich zmian w prawie oświatowym i zapoznanie swojej Rady Pedagogicznej z aktualnym stanem prawnym. W związku z tym jedną z pierwszych rad pedagogicznych szkoleniowych powinna być rada, w czasie której nauczyciele zostaną przede wszystkim zapoznani z aktualnym stanem prawnym w oświacie, a poza tym dostaną swego rodzaju wskazówki dotyczące tego, jak uporządkować swoje działania, aby były zgodne z tym, co już obowiązuje i co będzie lada moment wdrażane. W okresie tak dużych zmian nauczyciele potrzebują wsparcia w zakresie przyswojenia obecnego stanu prawnego. To dyrektor ma obowiązek stworzyć odpowiednie warunki do wdrożenia nowych regulacji prawnych.

Dyrektorzy powinni zwrócić szczególną uwagę na tzw. punkty newralgiczne, czyli takie momenty i sytuacje, które mogą zagrozić realizacji zadań i osiąganiu celów. Gdzie szukać tych punktów krytycznych? Przykładowo, gdy dyrektor zaczyna planować tygodniowy rozkład zajęć, to punktem newralgicznym będą sale, w których są realizowane zajęcia szkolne. Dyr...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy