Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Pedagogiczny niezbędnik dyrektora

15 kwietnia 2022

NR 120 (Kwiecień 2022)

Dokumentacja obowiązkowa z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej

0 6810

Organizacja i udzielanie pomocy psychologicznej w szkole jest jednym z jej zadań statutowych, precyzyjnie określonych ustawą Prawo oświatowe oraz aktami wykonawczymi, czyli rozporządzeniami Ministra Edukacji Narodowej.

Wszelkie kwestie związane z dokumentowaniem tejże pomocy także regulują przepisy prawa oświatowego, w szczególności: 

POLECAMY

  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, wskazujące w § 22, że: „nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści udzielający uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzą dokumentację zgodnie z przepisami wydanymi przez MEN na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe”,
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji, które w § 26 stanowi, że: „dyrektor szkoły ponosi odpowiedzialność za właściwe prowadzenie i przechowywanie wymaganej dokumentacji”. Rozporządzenie to wskazuje również, jak obowiązkowo należy dokumentować pomoc psychologiczno-pedagogiczną i co się na tę dokumentację składa.

 

Dokumentowanie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną


Reguluje je między innymi §19, nakładając obowiązek założenia indywidualnej teczki ucznia: „Przedszkole, szkoła i placówka gromadzi, w indywidualnej teczce, dla każdego dziecka, ucznia, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, słuchacza lub wychowanka objętego odpowiednio kształceniem specjalnym, zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi lub pomocą psychologiczno-pedagogiczną dokumentację badań i czynności uzupełniających prowadzonych w szczególności przez pedagoga, psychologa, logopedę, doradcę zawodowego, terapeutę pedagogicznego, lekarza oraz innego specjalistę, a także indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne (…) oraz indywidualne programy zajęć (…)”. Warto przy tym mieć na uwadze, że przepis ten: 

  • jest obligatoryjny bez względu na to, z czyjej inicjatywy udzielana jest uczniowi pomoc psychologiczno-pedagogiczna, na jakiej podstawie, w jakim zakresie, w jakiej formie i na jak długo; 
  • nie określa zamkniętego katalogu gromadzonej dokumentacji. 

Z zakresu obowiązków osób podejmujących działania w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej (rozporządzenie w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej) można wywnioskować, że są to dokumenty o różnym charakterze. Dlatego więc indywidualną teczkę ucznia powinno się postrzegać jako zbiór informacji na temat danego ucznia wpływający na kształt prowadzonych wobec niego różnorodnych działań pomocowych przez cały cykl edukacyjny oraz przez wszystkie osoby uczestniczące w tym procesie. Na pewno powinny znaleźć się w niej:

  • orzeczenia i opinie poradni psychologiczno-pedagogicznej, zaświadczenia lekarskie oraz pisemne wnioski osób uprawnionych do ich składania w sprawie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną,
  • arkusze obserwacji pedagogicznych, wyniki testów diagnostycznych i badań przesiewowych oraz sprawdzianów kompetencji,
  • analiza wytworów ucznia, czyli spostrzeżenia poczynione na podstawie np. rysunków, pisma czy tekstów tworzonych swobodnie,
  • oceny efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej wraz z wnioskami dotyczącymi dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia, 
  • notatki służbowe z interwencji pedagogicznych dotyczących wydarzeń z udziałem ucznia, 
  • kontrakty wychowawcze, 
  • dokumentacja wynikająca ze współpracy z rodzicami i innymi podmiotami w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej: pisemne informacje dotyczące form i okresu objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole, wnioski rodziców w sprawach zwolnień z określonych zajęć i objęcia ucznia pomocą, dokumenty dostarczane przez rodziców, notatki z rozmów i spotkań, arkusze wywiadów itp. 

Warto również wiedzieć, że w indywidualnej teczce ucznia: 

  • nie ma obowiązku pisemnego dokumentowania przekazania rodzicom informacji o potrzebie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Forma zawiadamiania powinna być określona w statucie szkoły, np. poprzez wskazanie, że informacje dotyczące organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej podaje się rodzicom na zajęciach z wychowawcą, wywiadówkach lub przez e-dziennik;
  • istnieje obowiązek dokumentowania przekazania rodzicom pisemnej informacji o ustalonych dla ucznia formach, okresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiarze godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane.

Żaden przepis prawny nie wymaga, aby rodzice pisemnie wyrażali zgodę na udział ucznia w zajęciach będących formą udzielanej mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej korzystanie z tejże pomocy jest dobrowolne, a jedynym, czego można oczekiwać od rodziców, jest pisemna rezygnacja z udziału ich dziecka w oferowanych mu zajęciach. Nie ma również obowiązku dokumentowania działań pomocowych podejmowanych wobec ucznia w trakcie bieżącej pracy z nim i zintegrowanych działań nauczycieli i specjalistów podczas prowadzonych zajęć. Jeśli jednak wskazania do udzielenia wsparcia uczniowi w tej formie wymagają wspólnych ustaleń wychowawcy, nauczycieli i specjalistów, to warto je udokumentować stosownymi notatkami. Pisemna dokumentacja może być również przydatna w sytuacjach konfliktowych, niezadowolenia rodziców z działania szkoły w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wniesienia skargi na jej działalność w tym obszarze. 

 

Dokumentowanie zajęć stanowiących formę pomocy psychologiczno-pedagogicznej


Tę kwestię omówiono w § 11 rozporządzenia w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji.


Ustęp 1 wskazuje, że: „przedszkole, szkoła i placówka prowadzą dzienniki innych zajęć niż zajęcia wpisywane odpowiednio do dziennika zajęć przedszkola, dziennika lekcyjnego, dziennika zajęć w świetlicy oraz (…), jeżeli jest to uzasadnione koniecznością dokumentowania przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, w szczególności zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia odpowiednio dzieci, uczniów, słuchaczy lub wychowanków oraz zajęć związanych z kształtowaniem kompetencji zawodowych uczniów lub słuchaczy”. Każdy nauczyciel oraz specjalista szkolny zobowiązany jest zatem do prowadzenia dziennika odpowiedniego dla realizowanych przez siebie zajęć pomocowych: dydaktyczno-wyrównawczych, rozwijających uzdolnienia, rozwijających umiejętności uczenia się, związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz zajęć specjalistycznych, tj. korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym.

Ustęp 3 wskazuje, że: „do dziennika innych zajęć, w przypadku zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, wpisuje się:

  • w porządku alfabetycznym nazwiska i imiona dzieci/uczniów/słuchaczy/wychowanków oraz oddział, do którego uczęszczają, 
  • adresy poczty elektronicznej i numery telefonów rodziców, jeżeli zgodnie z RODO zechcą je udostępnić,
  • indywidualny program pracy z dzieckiem/uczniem/słuchaczem/wychowankiem, a w przypadku zajęć grupowych – program pracy grupy, 
  • tygodniowy rozkład zajęć, daty i czas trwania oraz tematy przeprowadzonych zajęć, 
  • ocenę postępów i wnioski dotyczące dalszej pracy z dzieckiem/uczniem/słuchaczem/ wychowankiem
  • oraz odnotowuje się obecność uczestników zajęć. 

Przeprowadzenie zajęć nauczyciel potwierdza podpisem”. 


Dokumentowanie swojej pracy przez specjalistów z zakresu udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej 


Na podstawie § 18 rozporządzenia w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji pedagog, psycholog, logopeda, doradca zawodowy, terapeuta pedagogiczny lub inny specjalista zatrudniony w szkole w obszarze pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzi dziennik swojej pracy. Przepis ten również określa obowiązkowy zakres wpisów dokonywanych w takim dzienniku, obejmujący: 

  • tygodniowy rozkład swoich zajęć,
  • zajęcia i czynności przeprowadzone w poszczególnych dniach, w tym informacje o kontaktach z osobami i instytucjami, z którymi współdziała przy wykonywaniu swoich zadań,
  • imiona i nazwiska dzieci/uczniów/słuchaczy/wychowanków objętych różnymi formami pomocy, w szczególności pomocą psychologiczno-pedagogiczną.

W zapisach w dziennikach specjalistów odzwierciedlenie powinny znaleźć wszystkie te czynności, do których dany specjalista jest zobowiązany zgodnie z zakresem zadań określonym w przepisach oraz z przydziałem czynności w szkole, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Tutaj można posiłkować się rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych, które w §3 wskazuje wyraźnie, że: „ci nauczyciele w ramach tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, realizują:

  •  zajęcia w ramach zadań związanych z: 
    • prowadzeniem badań i działań diagnostycznych dzieci i młodzieży, w tym badań przesiewowych, diagnozowaniem ich indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających im funkcjonowanie i uczestnictwo w życiu przedszkola/szkoły/placówki, 
    • udzielaniem uczniom, wychowankom, r...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy