Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo w praktyce szkolnej

6 lutego 2020

NR 100 (Luty 2020)

Czy nauczyciel ma prawo do wniesienia sprzeciwu od decyzji o skreśleniu z listy uczniów?

177

W tej sprawie nauczyciel wystąpił do sądu administracyjnego ze sprzeciwem na decyzję kuratora oświaty, mocą której kurator uchylił decyzję dyrektora zespołu szkół o skreśleniu ucznia z listy uczniów.

Nauczyciel – skarżący – wskazał, że jest członkiem rady pedagogicznej placówki oświatowej, która podjęła uchwałę o skreśleniu wskazanej osoby z listy uczniów. Jest on zatem zainteresowany wykonaniem tej uchwały, zwłaszcza że decyzja kasacyjna organu drugiej instancji nie podlega kontroli żadnego innego podmiotu aniżeli skreślony uczeń. Z tej jednak racji, że jest ona dla ucznia korzystna, z pewnością nie zaskarży jej w dalszym toku postępowania. Stąd też nie istnieje jakikolwiek instrument prawny umożliwiający skuteczną kontrolę tego rodzaju decyzji kuratora w istotnych dla szkoły sprawach.
Nauczyciel uzasadnił swój sprzeciw, opisując, w jaki sposób działania ucznia dotyczyły jego osoby. Zgodnie z pismem nauczyciela, wskazany uczeń wraz ze swoim kolegą z klasy wykorzystał w sposób nielegalny fotografię innego ucznia oraz skarżącego, tworząc obraźliwy fotomontaż, który w ocenie skarżącego stawiał go w bardzo niekorzystnym świetle, naraził na szereg nieprzyjemności i spowodował pogorszenie stanu zdrowia. Ponadto rozstrzygnięcie kuratora, skutkujące powrotem skreślonego ucznia do szkoły i reakcja na ten fakt jego klasy, stanowią wywieranie nieuprawnionej presji psychicznej.
Dlatego też, w ocenie skarżącego nauczyciela, dysponował on interesem prawnym we wniesieniu niniejszego sprzeciwu. Tym bardziej, że pismem z dnia 22 maja 2019 r. organ pierwszej instancji potwierdził istnienie po jego stronie wskazanego interesu prawnego i przyznał mu status strony w toczącym się postępowaniu, doręczając mu w tym celu wydaną decyzję. 

POLECAMY

Odpowiedź organu odwoławczego

W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy, czyli kurator, wystąpił w pierwszej kolejności o jego odrzucenie, albowiem został on złożony przez osobę niemającą statusu strony w postępowania administracyjnym. Zdaniem kuratora w sprawie dotyczącej skreślenia z listy uczniów interesem prawnym dysponuje bowiem wyłącznie skreślony uczeń lub jego przedstawiciele ustawowi, jeżeli jest on osobą małoletnią. Z racji braku istniejących norm prawnych osobą uprawnioną nie jest natomiast nauczyciel – członek rady pedagogicznej szkoły, do której uczęszczał skreślony uczeń, czy nawet osoba przez niego pokrzywdzona. Dla dochodzenia swoich praw posiada ona zachowaną drogę prawną realizowaną na gruncie postępowania cywilnego lub karnego.
Ponadto, zdaniem kuratora, niewystarczające i pozbawione znaczenia prawnego było przyznanie lub potwierdzenie – jak wskazał to skarżący – jego interesu prawnego przez organ pierwszej instancji. O pozycji procesowej strony postępowania przesądzają bowiem wyłącznie obowiązujące przepisy prawa materialnego, nie zaś uznanie organu administracyjnego. Z tych powodów organ odwoławczy uznał sprzeciw za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu.

Postanowienie WSA

W przywołanym na wstępie postanowieniu WSA we Wrocławiu stwierdził, zgodnie ze stanowiskiem ukształtowanym w orzecznictwie sądowym na tle stosowania przepisów o postępowaniu administracyjnym, że podmiot posiada interes prawny wtedy, gdy na podstawie konkretnego przepisu prawa może skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami tego podmiotu. Interes prawny uprawniający do wszczęcia postępowania i bycia w nim stroną musi zatem znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Stąd też nie wystarczy wewnętrzne przekonanie danego podmiotu o istnieniu legitymacji procesowej, albowiem zwykle wiąże się ono z interesem faktycznym, a nie prawnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1745/17 oraz z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 388/17 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i wszystkie pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego postanowienia).

Inne postępowania przed sądami administracyjnymi

Podobnie sytuacja kształtuje się na gruncie postępowania toczącego się przed sądami administracyjnymi, z tym że przepisami prawa stanowiącymi podstawę wywiedzenia interesu prawnego mogą być, obok norm prawa materialnego, także regulacje prawa ustrojowego i procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1130/16). Należy zatem zaakceptować stanowisko, że kryterium interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi (sprzeciwu), oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą (sprzeciwem) może więc wystąpić co do zasady podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa administracyjnego (materialne, procesowe, ustrojowe) interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 355/14, z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 94/15 oraz z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 3329/15).
W ocenie sądu, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie budziło żadnych wątpliwości, że skarżący, czyli nauczyciel, nie legitymuje się interesem prawnym charakteryzującym się wymienionymi cechami, który umożliwiałby mu wniesienie sprzeciwu od decyzji wydanej w...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy