Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

16 marca 2020

NR 101 (Marzec 2020)

Arkusz organizacyjny w aktualnej rzeczywistości szkolnej

78

Marzec – to miesiąc, w którym dyrektorzy szkół i przedszkoli podejmują działania analityczno-planistyczne związane z organizacją kolejnego roku szkolnego. Takim działaniem jest opracowanie projektu, czy też propozycji, arkusza organizacji placówki.

Arkusz organizacyjny szkoły jest jednym z najważniejszych dokumentów planistycznych szkoły. Dlatego do pracy nad nim należy przystępować z wyjątkową rozwagą i jednocześnie z uwagą. Podstawowymi źródłami planistycznymi są obecnie obowiązujące akty prawne w oświacie.

Niezbędne dane do sporządzenia arkusza organizacyjnego 

W praktyce przy sporządzaniu arkusza organizacyjnego szkoły na nowy rok szkolny dyrektor placówki bezwzględnie musi dysponować określonymi danymi niezbędnymi do podjęcia właściwych decyzji dotyczących określonych struktur szkolnych, takich jak:

  • uczniowska – składającą się z klas, oddziałów klasowych, grup ćwiczeniowych, grup wychowawczych itp.,
  • godzinowa – w układzie tygodniowym, pozwalająca na realizację zadań szkoły w obszarze pedagogiczno-opiekuńczym (czyli plan nauczania lub ewentualnie siatka godzin),
  • pracownicza – obsługa kadrowa wszystkich zadań wynikających z programu szkoły i planu nauczania.

Zmiany parametrów organizacyjnych szkoły

Każdy dyrektor powinien pamiętać również, że do charakterystycznych zmian parametrów organizacyjnych szkoły, mających niezwykle istotny wpływ na dokonywane w arkuszu organizacyjnym szkoły zapisy, bezwzględnie zalicza się:

  • nowy skład osobowy roczników uczniów,
  • zmiany kadrowe,
  • zmiany w planach nauczania i w programach nauczania,
  • decyzje organu prowadzącego o ewentualnym przekształceniu szkoły.

Liczebność klas

Wszelkie działania planistyczne należy rozpocząć od ustalenia liczebności uczniów szkoły w nowym roku szkolnym, co z kolei zadecyduje o liczbie klas i ich liczebności. Jedną z najtrudniejszych danych do określenia jest liczba uczniów przychodzących do klas pierwszych. W przypadku szkół, w których funkcjonuje „obowiązek szkolny”, często nazywanych obwodowymi, dane te można uzyskać z bazy zgromadzonej w organie prowadzącym szkołę. Natomiast w przypadku szkół ponadpodstawowych może to być przewidywany nabór do szkoły, czyli tzw. dane sondażowe. Z reguły jest jednak tak, że liczba klas pierwszych jest uzgadniana z organem prowadzącym. W związku z takimi uwarunkowaniami dyrektor szkoły powinien przeprowadzić symulację określającą, w jaki sposób liczebność uczniów wpływa na skutki „godzinowe” i dopiero wówczas wybrać najbardziej optymalne rozwiązania. 
Należy przy tym pamiętać, że istnieje możliwość podziału na grupy w oddziałach liczących poniżej ustalonego w przepisach limitu, wymaga to jednak uzyskania zgody organu prowadzącego. Należy zauważyć, że:

  • klasy liczące powyżej 24 uczniów dzielimy na grupy na zajęcia komputerowe, z technologii komputerowej, informatyki, jednak grupa nie może liczyć więcej uczniów niż stanowisk komputerowych;
  • klasy liczące powyżej 24 uczniów dzielimy na grupy na zajęcia z języków obcych, jednak należy uwzględnić stopień zaawansowania znajomości języka obcego;
  • klasy liczące powyżej 30 uczniów dzielimy na grupy na zajęcia z przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych w formie ćwiczeń/laboratorium (na połowie godzin);
  • klasy liczące powyżej 26 uczniów dzielimy na grupy na zajęcia z wychowania fizycznego, jednak liczebność grupy na wf w klasach integracyjnych i specjalnych jest tożsama z liczebnością tych oddziałów.

Trzeba mieć na względzie również tzw. odziały dwujęzyczne, w których nauczanie jest prowadzone w dwóch językach: polskim i obcym nowożytnym na co najmniej dwóch zajęciach (z wyłączeniem historii Polski i geografii Polski), w tym co najmniej jedno zajęcie musi być z biologii, chemii, matematyki, historii powszechnej lub geografii ogólnej1

Co zawiera perfekcyjnie przygotowany arkusz organizacyjny?

Zgodnie z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu z dnia 4 kwietnia 2018 r.2 arkusz organizacji szkoły określa: 

  • liczbę nauczycieli ogółem, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze,
  • imię, nazwisko, stopień awansu zawodowego i kwalifikacje poszczególnych nauczycieli oraz rodzaj prowadzonych przez nich zajęć, w tym liczbę godzin tych zajęć,
  • liczbę nauczycieli w podziale na stopnie awansu zawodowego,
  • liczbę pracowników administracji i obsługi, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze, oraz etatów przeliczeniowych,
  • liczbę pracowników ogółem, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze.

Natomiast poza tymi informacjami, arkusz szkoły określa w szczególności: 

  • liczbę oddziałów poszczególnych klas;
  • liczbę uczniów w poszczególnych oddziałach;
  • dla poszczególnych oddziałów:
    • tygodniowy, a w przypadku szkoły dla dorosłych prowadzącej zajęcia w formie zaocznej – semestralny wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w tym zajęć prowadzonych w grupach,
    • tygodniowy wymiar godzin zajęć: religii, etyki, wychowania do życia w rodzinie, języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego i nauki własnej historii i kultury, nauki geografii państwa, z którego obszarem kulturowym utożsamia się mniejszość narodowa, sportowych w oddziałach i szkołach sportowych oraz w oddziałach i szkołach mistrzostwa sportowego, jeżeli takie zajęcia są w szkole prowadzone,
    • tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych,
    • wymiar godzin zajęć z zakresu doradztwa zawodowego,
    • wymiar i przeznaczenie godzin, które organ prowadzący szkołę może dodatkowo przyznać w danym roku szkolnym na realizację zajęć edukacyjnych, w szczególności dodatkowych zajęć edukacyjnych, zajęć z języka migowego, lub na zwiększenie liczby godzin wybranych obowiązkowych zajęć edukacyjnych,
    • tygodniowy, a w przypadku szkoły dla dorosłych prowadzącej zajęcia w formie zaocznej – semestralny wymiar i przeznaczenie godzin do dyspozycji dyrektora szkoły;
  • ogólną liczbę godzin pracy finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący szkołę, w tym liczbę godzin zajęć edukacyjnych i opiekuńczych, zajęć rewalidacyjnych, zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz innych zajęć wspomagających proces kształcenia, realizowanych w szczególności przez pedagoga, psychologa, logopedę i innych nauczycieli;
  • liczbę godzin zajęć świetlicowych oraz zajęć opiekuńczych i wychowawczych w internacie;
  • liczbę uczniów korzystających z opieki świetlicowej, liczbę godzin zajęć świetlicowych oraz liczbę nauczycieli prowadzących zajęcia świetlicowe;
  • liczbę godzin pracy biblioteki szkolnej.

Należy jednak zauważyć, że w sytuacji gdy w szkole podstawowej zorganizowany został oddział przedszkolny, arkusz organizacji tej szkoły określa także szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w tym oddziale, w tym:

  • liczbę nauczycieli ogółem, w tym zajmujących stanowiska kierownicze,
  • imię, nazwisko, stopień awansu zawodowego i kwalifikacje poszczególnych nauczycieli oraz liczbę godzin zajęć prowadzonych przez poszczególnych nauczycieli, a także liczbę etatów przeliczeniowych tych nauczycieli,
  • liczbę nauczycieli w podziale na stopnie awansu zawodowego,
  • liczbę pracowników administracji i obsługi, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze, oraz liczbę etatów przeliczeniowych tych pracowników,
  • liczbę pracowników zajmujących stanowiska kierownicze oraz liczbę etatów przeliczeniowych tych pracowników.

Ponadto arkusz organizacji tak zorganizowanej szkoły określa w szczególności: 

  • liczbę oddziałów przedszkolnych,
  • liczbę dzieci w poszczególnych oddziałach przedszkolnych,
  • tygodniowy wymiar zajęć religii, języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego, jeżeli takie zajęcia są prowadzone w oddziale przedszkolnym,
  • czas pracy poszczególnych oddziałów przedszkolnych,
  • ogólną liczbę godzin pracy finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący szkołę podstawową, w tym liczbę godzin zajęć edukacyjnych i opiekuńczych, zajęć rewalidacyjnych, zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz innych zajęć wspomagających proces kształcenia, realizowanych w szczególności przez pedagoga, psychologa, logopedę i innych nauczycieli.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

W tym aspekcie niezwykle istotne jest określenie form takiej pomocy, które generują liczbę godzin do zrealizowania w nowym roku szkolnym, a co jest z tym związane – również liczbę etatów nauczycielskich. Obecnie pomoc psychologiczno-pedagogiczna może być realizowana w następujących formach:

  • klasy terapeutyczne (do 15 uczniów),
  • zajęcia rozwijające uzdolnienia (do 8 uczniów w grupie),
  • zajęcia rozwijające umiejętności uczenia się,
  • zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze (do 8 uczniów w grupie),
  • zajęcia specjalistyczne, takie jak np. korekcyjno-kompensacyjne (do 5 uczniów), logopedyczne (do 4 uczniów), rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne (do 10 uczniów, chyba że zwiększenie tej liczby jest uzasadnione potrzebami uczniów) oraz inne zajęcia o charakterze terapeutycznym (do 10 uczniów),
  • zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu 
  • zindywidualizowana ścieżka kształcenia – tylko w szkołach. 

Należy przy tym pamiętać, że klasy terapeutyczne organizuje się dla uczniów wykazujących jednorodne lub sprzężone zaburzenia, wymagających dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specyficznych potrzeb edukacyjnych oraz długotrwałej pomocy specjalistycznej. Klas terapeutycznych nie organizuje się w szkołach specjalnych. Należy mieć na uwadze, że klasy terapeutyczne powinny być organizowane z początkiem roku szkolnego, na podstawie wyników przeprowadzonych wcześniej diagnoz. Istotne jest, że do klas terapeutycznych, za zgodą organu prowadzącego szkołę oraz oczywiście w ramach posiadanych środ...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy