Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem , Otwarty dostęp

26 sierpnia 2019

NR 95 (Wrzesień 2019)

Zmiany w szkolnictwie branżowym

0 85

Wprowadzane od 1 września 2019 r. zmiany w kształceniu zawodowym mają na celu umożliwienie absolwentom zdobycia pełnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych wynikami egzaminów i odpowiednimi dokumentami. Co więcej, jeszcze w trakcie nauki uczniowie mają zdobywać dodatkowe umiejętności i uprawnienia potrzebne na rynku pracy i wymagane przez pracodawców. Wprowadzane zmiany dotyczą zarówno sfery organizacyjnej, jak i programowej oraz nauczycieli zawodu.

Zmiany organizacyjne

Struktura szkolnictwa zawodowego
Zmieniająca się organizacja pracy szkół zakłada dwutorowość kształcenia. Dotychczasowe 4-letnie technikum od 1 września 2019 r. zostanie przekształcone w 5-letnie technikum. Ostatnia rekrutacja do 4-letniego technikum (dla absolwentów gimnazjum) przeprowadzona zostanie na rok szkolny 2019/2020. Równolegle od roku 2019/2020 do 5-letniego technikum będą przyjmowani absolwenci 8-letniej szkoły podstawowej. W takiej sytuacji uczeń klasy I 4-letniego technikum, który nie uzyska promocji do klasy II, nie będzie miał możliwości powtarzania tej klasy w swojej szkole, będzie mógł natomiast kontynuować naukę w klasie I 5-letniego technikum. Technika 4-letnie muszą do 30 listopada 2019 r. uchwalić nowe statuty, utworzone na podstawie przepisów ustawy Prawo oświatowe1.
Organizacja kształcenia w branżowej szkole I stopnia (BSI) rozpoczęła się już w roku szkolnym 2017/2018. Do roku 2019/2020 BSI będą prowadzić klasy dotychczasowej 3-letniej zasadniczej szkoły zawodowej (ZSZ). Uczniowie ZSZ, którzy nie uzyskają promocji do klasy programowo wyższej, będą kontynuowali naukę w odpowiedniej klasie BSI. W roku szkolnym 2019/2020 w BSI rozpoczną naukę absolwenci gimnazjum oraz 8-letniej szkoły podstawowej. 
Branżowa szkoła II stopnia (BSII), nowy typ szkoły ponadpodstawowej, rozpocznie swoją działalność 1 września 2020 r. BSII będzie funkcjonowała bez podziału na szkoły dla młodzieży i dla dorosłych. Kształcenie w niej, w zależności od nauczanego zawodu, będzie mogło być prowadzone w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej. Szkoła będzie mogła prowadzić kształcenie ogólne wspólnie dla uczniów kształcących się w różnych zawodach, a kształcenie zawodowe uczniowie ci będą odbywali oddzielnie, czyli będzie można tworzyć klasy wielozawodowe. W BSII kształcenie ogólne będzie się odbywało zgodnie z ramowym planem nauczania, a obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia w zawodzie, w tym praktyczną naukę zawodu, będzie się prowadzić w ramach kwalifikacyjnych kursów zawodowych – KKZ2. Ukończenie BSII umożliwi uzyskanie świadectwa dojrzałości oraz dyplomu zawodowego. 
W szkole policealnej będzie prowadzone kształcenie w tych zawodach, które w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego nie będą przypisane do kształcenia w technikum3. W szkole policealnej będą się mogły kształcić wyłącznie osoby mające co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe. Absolwenci szkół policealnych po zdaniu egzaminów zawodowych otrzymają dyplom zawodowy potwierdzający nadanie kwalifikacji na poziomie 5. Polskiej Ramy Kwalifikacji4. 

Kierunki kształcenia i ich opiniowanie
Dyrektorzy szkół, aby ustalić zawody, w których chcą prowadzić kształcenie zawodowe, zobowiązani są do uzyskania opinii wojewódzkiej rady rynku pracy o zasadności kształcenia w danym zawodzie zgodnie z potrzebami rynku pracy. Dotyczy to:

  • nowych zawodów – określonych w rozporządzeniu z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego;
  • zawodów, które otrzymały nowe nazwy oraz nowe symbole cyfrowe.

Opinia nie jest wymagana przy uruchamianiu oddziałów wielozawodowych w BSI wyłącznie dla młodocianych pracowników oraz w przypadku uruchamiania kształcenia w zawodzie pomocniczym w sytuacji otrzymania pozytywnej opinii zawodu, do którego przypisany jest zawód pomocniczy. Opinia nie jest także wymagana w przypadku szkół, które od roku szkolnego 2019/2020 będą kontynuowały kształcenie w zawodach, których nazwa i symbol cyfrowy tego zawodu określonego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, są tożsame z nazwą i symbolem cyfrowym zawodu określonego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, w brzmieniu dotychczasowym. Opinia będzie ważna 5 lat5. 

Wzmocnienie udziału pracodawców w kształceniu zawodowym
System oświaty w zakresie kształcenia zawodowego mają wspierać pracodawcy, organizacje pracodawców, samorządy gospodarcze lub inne organizacje gospodarcze, stowarzyszenia lub samorządy zawodowe, sektorowe rady do spraw kompetencji oraz rada programowa do spraw kompetencji. Ustawodawca wskazał, że wymienione podmioty na wniosek rady pedagogicznej szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe lub na zaproszenie jej przewodniczącego mogą brać udział z głosem doradczym w zebraniach rady pedagogicznej6. Ustawa Prawo oświatowe zobowiązuje dyrektora do nawiązania współpracy z pracodawcą lub z osobą prowadzącą indywidualne gospodarstwo rolne, których działalność jest związana z danym zawodem lub branżą, w ramach umowy, porozumienia lub ustaleń obejmujących co najmniej jeden cykl kształcenia w danym zawodzie, przed wprowadzeniem nowego zawodu do kształcenia w szkole. Współpraca polegać ma w szczególności na: 

  • tworzeniu klas patronackich, 
  • przygotowywaniu propozycji programu nauczania dla zawodu przez pracodawcę, 
  • realizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu, we współpracy z pracodawcą, 
  • wyposażeniu warsztatów lub pracowni szkolnych, 
  • organizacji egzaminów zawodowych, 
  • doskonaleniu nauczycieli kształcenia zawodowego, 
  • realizacji doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego. 

Obowiązek nawiązania współpracy z pracodawcą w roku szkolnym 2019/2020 i 2020/2021 dotyczy szkół rozpoczynających kształcenie w nowych zawodach, a od roku szkolnego 2022/2023 będzie dotyczył wszystkich szkół prowadzących kształcenie zawodowe (oprócz BSII).

Zadania szkół w zakresie kształcenia ustawicznego
Kształcenie ustawiczne będzie prowadzone w szkołach dla dorosłych, BSII, szkołach policealnych, a także w formach pozaszkolnych realizowanych przez szkoły prowadzące kształcenie zawodowe, placówki kształcenia ustawicznego i centra kształcenia zawodowego (CKZ). Szkoły będą mogły organizować: 

  • kursy umiejętności zawodowych (KUZ),
  • turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników,
  • i tak jak dotychczas – kwalifikacyjne kursy zawodowe (KKZ). 

Powyższe formy będzie można prowadzić w zakresie zawodów, w których kształci szkoła, oraz w zakresie innych zawodów przypisanych do branż, do których należą zawody, w których kształci szkoła. Szkoły będą mogły pobierać opłaty za kształcenie na KUZ-ach (do tej pory taka możliwość dotyczyła tylko placówek).
W celu zwiększenia konkurencyjności absolwenta szkoły branżowej na rynku pracy przewidziano możliwość walidacji i certyfikacji kwalifikacji rynkowych uczniów i absolwentów. Dyrektor szkoły może zawrzeć z instytucją certyfikującą7 umowę dotyczącą jednokrotnego, nieodpłatnego przystąpienia przez uczniów lub absolwentów do walidacji i certyfikowania kwalifikacji rynkowej funkcjonującej w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. Umowa zawierana będzie za zgodą ucznia lub absolwenta, a w przypadku niepełnoletniego ucznia lub absolwenta – za zgodą jego rodzica. Przywołane uprawnienie przysługuje uczniom i absolwentom objętym umową nie krócej niż rok od zakończenia roku szkolnego, w którym ukończyli szkołę.

Kształcenie młodocianych pracowników
Turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników będą prowadzone przez CKZ oraz szkoły. Od 1 września 2019 r. za koordynację organizacji dokształcania teoretycznego uczniów – młodocianych pracowników – odpowiedzialny będzie kurator oświaty. 
 

Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu, kierujący ich na dokształcanie teoretyczne do BSI, musi ustalić z dyrektorem szkoły:

  • zakres kształcenia zawodowego zapewnianego przez szkołę i pracodawcę, wynikający z programu nauczania zawodu;
  • liczbę dni w tygodniu, w których zajęcia praktyczne odbywają się u pracodawcy;
  • sposób monitorowania przez każdą ze stron realizacji programu nauczania zawodu.

Powyższe ustalenia będą stanowić załącznik do umowy o pracę zawieranej z młodocianym pracownikiem8. 


Staże uczniowskie
Uczniowie BSI i technikum, w tym technikum 4-letniego9, niebędący młodocianymi pracownikami, będą mogli w okresie nauki odbywać staże uczniowskie na podstawie umowy o staż zawartej pomiędzy pracodawcą przyjmującym ucznia na staż a uczniem lub rodzicami niepełnoletniego ucznia. Staż uczniowski będzie odpłatny lub nieodpłatny. W trakcie stażu, który będzie odbywał się w rzeczywistych warunkach pracy, uczeń będzie realizował wybrane zagadnienia z programu nauczania w zakresie praktycznej nauki zawodu realizowanego w szkole, do której uczęszcza lub wykraczające poza ten program. Zakres zagadnień realizowanych w czasie stażu będzie ustalany z dyrektorem szkoły. W przypadku, gdy staż obejmie wybrane zagadnienia z programu nauczania, dyrektor szkoły będzie mógł zwolnić ucznia z obowiązku odbycia praktycznej nauki zawodu w całości lub w części na podstawie zaświadczenia od pracodawcy. Okres odbytego stażu będzie się zaliczał do okresu zatrudnienia. Podstawę zaliczenia okresu odbytego stażu stanowić będzie zaświadczenie wydane przez podmiot przyjmujący na staż. Koszty świadczeń pieniężnych, które uczeń otrzyma podczas stażu, zostaną wliczone pracodawcy w koszty uzyskania przychodu.

Obowiązek przystępowania przez uczniów do egzaminu zawodowego
Od 1 września 2019 r. wprowadzono obowiązek przystępowania uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe do egzaminu zawodowego przeprowadzanego przez okręgowe komisje egzaminacyjne albo do egzaminu czeladniczego przeprowadzanego przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Przystąpienie do egzaminu zawodowego ze wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie będzie warunkiem ukończenia szkoły lub promocji do następnej klasy.

Gromadzenie dochodów
Szkoły i placówki prowadzące kształcenie zawodowe będą mogły gromadzić na wydzielonym rachunku dochody uzyskiwane z prowadzonej w ramach kształcenia w danym zawodzie działalności usługowej10. Celem jest umożliwienie gromadzenia dochodów uzyskiwanych w ramach praktycznego kształcenia zawodowego i sfinansowania z nich wydatków bieżących, w szczególności kosztów pomocy dydaktycznych, sprzętu, materiałów na potrzeby szkoły lub placówki. Na tych wydzielonych rachunkach gromadzone będą też pieniądze z zapisów i darowizn na kształcenie zawodowe.

Ramowe plany nauczania
Poszerzono katalog przedmiotów do wyboru w 5-letnim technikum – dodano: język łaciński i kulturę antyczną. Od roku szkolnego 2020/2021 dyrektorzy będą ustalali jeden przedmiot, realizowany w...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy