Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

12 maja 2018

NR 78 (Grudzień 2017)

Zadania dyrektora szkoły związane z zakończeniem roku kalendarzowego

0 209

Koniec roku kalendarzowego jest doskonałą okazją do dokonania pewnych podsumowań i analiz. Zgodnie z aktualnymi regulacjami szkoły i placówki oświatowe funkcjonują niejako w podwójnym układzie kalendarzowym, który stanowią: rok szkolny i rok kalendarzowy.

Rok szkolny wyznacza rytm pracy wszystkich pracowników oświaty i jest w praktyce „obiektem zainteresowania” kadry zarządzającej. Jednak w tym rytmie szkolnym absolutnie nie wolno zaniedbywać prac wynikających z rytmu kalendarzowego. Koniec roku kalendarzowego to doskonały czas na przeanalizowanie aktualnej sytuacji w szkole i sprawdzenie, czy nie należy wprowadzić niezbędnych korekt, tak aby dalsza część roku szkolnego przebiegała bez zakłóceń. Najważniejszym działaniem dyrektora w bieżącym miesiącu będzie podsumowanie dotychczas podejmowanych działań i to nie tylko tych związanych z reformą systemu edukacyjnego, ale również tych dotyczących bieżącego funkcjonowania szkoły lub placówki oświatowej.

Koniec roku kalendarzowego (nazywany jest on również rokiem budżetowym) powinien skłonić każdego dyrektora do przeanalizowania kliku istotnych dla funkcjonowania szkoły zagadnień, takich jak: stan majątku szkoły lub placówki, jego ocena merytoryczna oraz wpływ na wykonywanie podstawowych zadań szkoły, a zwłaszcza na pełną realizację nowej podstawy programowej (baza lokalowa, wyposażenie w niezbędny sprzęt i pomoce naukowo-dydaktyczne, stan techniczny pomieszczeń, możliwość adaptacji np. na odpowiednie pracownie – chociażby pracownię techniczną itp.), sytuacja finansowa (realizacja planu finansowego i jego skutki dla pracy szkoły, aktualny bilans, utrzymywanie płynności finansowej, zakupy inwestycyjne, środki pozabudżetowe oraz wnioski związane z wstępnymi założeniami kolejnego planu finansowego opartego na realnych potrzebach placówki), sprawność organizacyjna szkoły i wnioski w tym względzie, sprawność przepływu informacji oraz prawidłowe stosowanie instrukcji kancelaryjnej, zwłaszcza

Najważniejszym działaniem dyrektora w obecnym miesiącu będzie podsumowanie dotychczas podejmowanych działań i to nie tylko tych związanych z reformą systemu edukacyjnego, ale również tych dotyczących bieżącego funkcjonowania szkoły lub placówki oświatowej.

obieg dokumentacji szkolnej oraz sposób numerowania spraw i pism bezwzględnie oparty na JRWA. Niejako warunkiem sine qua non wszelkich działań dyrektora na tym etapie jest dokładne zapoznanie się z aktualnym stanem prawnym w oświacie. Należy w tym zakresie bezwzględnie dokonać przeglądu obowiązującego stanu prawnego – zarówno prawa ogólnego, jak i prawa wewnątrzszkolnego (tutaj koniecznie trzeba zwrócić uwagę na niezbędne zmiany prawa wewnętrznego, a zwłaszcza obowiązujących aktualnie w szkole procedur i instrukcji1). Należy również omówić (i to dokładnie) aktualną realizację zaplanowanych zadań, czyli rocznego planu pracy. Wykonanie planu pracy powinno się analizować pragmatycznie, tzn. należy zorientować się, jakie zadania realnie, w jakim stopniu i przez kogo zostały zrealizowane oraz z jakimi konkretnymi efektami, a także których z zadań nie udało się jeszcze wykonać, z jakich przyczyn oraz jaki to ma (lub będzie miało) wpływ na pracę szkoły jako całości. Na zakończenie powinny zostać przedstawione stosowne wnioski i to w aspekcie kontekstualnym. Z tak przygotowanych wniosków powinny zawsze wynikać jednoznaczne rekomendacje wskazujące możliwość i kierunek dalszego działania.

Analiza aktualnego stanu kadrowego

Pierwszym z takich działań jest niezbędna analiza aktualnego stanu kadrowego w szkole: o charakterze ogólnym (jaki jest w rozbiciu na pełnozatrudnionych i niepełnozatrudnionych oraz czy to jest stan optymalny, a jeżeli nie, to co należy uczynić, aby doprowadzić do stanu optymalnego) oraz o charakterze kwalifikacyjnym, czyli analiza aktualnego stanu wykształcenia zatrudnionej kadry (należy tutaj wskazać na wykształcenie wymagane oraz oczekiwane, zwłaszcza specjalistyczne, oraz wskazać, jak ten element przekłada się na efektywność pracy całej szkoły). Jest to szczególnie uzasadnione w kontekście nowego rozporządzenia określającego wymagane od nauczycieli niezbędne kwalifikacje2. Najistotniejszą zmianą wprowadzoną przez nową regulację prawną jest dostosowanie wymagań kwalifikacyjnych wobec nauczycieli do zakresów kształcenia realizowanych w trakcie studiów pierwszego i drugiego stopnia, określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. Zgodnie z jego postanowieniami: „Kształcenie na studiach pierwszego stopnia obejmuje wyłącznie przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela w przedszkolach i szkołach podstawowych, a na studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich – do pracy we wszystkich typach szkół i rodzajach placówek”3.

Analiza zmian w tym zakresie będzie bardzo pomocna podczas przygotowywania rozsądnych decyzji kadrowych w bieżącym roku szkolnym, w tym planowanego dokonywania oceny pracy nauczycieli, a w konsekwencji analizowania merytorycznej pracy kadry pedagogicznej całej szkoły wraz z wnioskami na przyszłość, zwłaszcza w obszarze wspomagania ich rozwoju zawodowego. Jest to bardzo istotny element dla każdej placówki, ponieważ dotyczy jakości pracy oraz wkładu poszczególnych pracowników w osiągnięcie tej jakości i to w wielu aspektach. W realizacji tego zadania niezwykle pomocne będzie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego4. Zgodnie z tym aktem prawnym dokonywanie przez dyrektora szkoły lub placówki oceny pracy nauczyciela ma na celu określenie stopnia realizowania przez nauczyciela powierzonych mu obowiązków, w tym realizacji zadań określonych w statucie jednostki, oraz określenie osiąganych przez nauczyciela efektów w pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej, a nie opisanie tylko tego, jak nauczyciel pracuje i czy uczniowie go lubią. Nowa formuła oceny pracy nauczyciela ma więc charakter kompetencyjny! Dlatego też dyrektor bezwzględnie musi zadbać o to, aby wszyscy pracownicy posiadali wiedzę, umiejętności i doświadczenie zawodowe pozwalające na skuteczne i efektywne wypełnianie powierzonych zadań i obowiązków.

Analiza kwestii związanych z wdrażaniem nowej podstawy programowej

Mając na względzie wyznaczone na bieżący rok szkolny kierunki realizacji polityki oświatowej państwa, każdy dyrektor musi bardzo dokładnie przeanalizować kwestie związane z wdrażaniem nowej podstawy programowej5. Zgodnie z obowiązującymi obecnie w tym względzie wymogami prawnymi, w każdej szkole powinien funkcjonować odpowiedni mechanizm monitorowania realizacji podstawy programowej i powinna być prowadzona analiza realizacji opracowanego planu nauczania (jest to uzasadnione zasadą elastycznego planowania i nanoszenia zmian wynikających z refleksji realizacyjnych). Aktualnie ten element uzyskał dodatkowe znaczenie, gdyż weszły w życie zupełnie nowe ramowe plany nauczania, które wymuszają na dyrektorach szkół, jak i na samych nauczycielach zupełną zmianę filozofii myślenia zarówno o planowaniu, jak i o permanentnym monitorowaniu realizacji planu na każdym etapie.

Do podstawowych zadań dyrektora dotyczących aktualnego etapu wdrażania nowej podstawy programowej należy zaliczyć:

  • analizę wyników prac zespołów przedmiotowych nauczycieli dotyczących założeń realizacyjnych nowej podstawy programowej,

  • analizę struktury programu nauczania skonstruowanego na podstawie nowej podstawy programowej, analizę założeń oceniania przedmiotowego uwzględniającego wymagania określone w nowej podstawie programowej.

Podstawa programowa – to założenia ogólne, a program nauczania stanowią założenia uszczegółowione i odniesione do realnie istniejących w danej szkole warunków, pracujących nauczycieli i uczęszczających do niej uczniów. W tym obszarze na pierwszym miejscu należy przeanalizować strukturę i zawartość programu nauczania dopuszczonego

Dokonywanie przez dyrektora szkoły lub placówki oceny pracy nauczyciela ma na celu określenie stopnia realizowania przez nauczyciela powierzonych mu obowiązków, w tym realizacji zadań określonych w statucie jednostki, oraz określenie osiąganych przez nauczyciela efektów w pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej.

do użytku w danej szkole, a zaproponowanego przecież przez samego nauczyciela6.

Przystępując do analizy struktury programu nauczania, trzeba koniecznie uzmysłowić sobie różnicę między podstawą programową a programem nauczania. Różnice te w ba...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy