Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

16 maja 2018

NR 76 (Październik 2017)

Nowe regulacje prawne dotyczące nadzoru pedagogicznego i ich konsekwencje

0 40

Ostatnio w obszarze oświaty zachodzą dynamiczne zmiany prawne,  w tym również w zakresie sprawowania nadzoru pedagogicznego. Utrzymana została myśl przewodnia, która zakłada, że nadzór pedagogiczny w swojej istocie zakłada poprawę efektywności systemu oświaty poprzez ukierunkowanie wszelkich czynności z nim związanych na działania mające  na celu ocenę jakości działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek w dążeniu do uzyskania pożądanej (możliwie najwyższej) jakości.

W obecnej rzeczywistości oświatowej podstawę prawną nadzoru pedagogicznego stanowią:

  • Konstytucja RP art. 70 ust. 3: „(…) Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi”;
  • ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe1;
  • ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe2;
  • nowe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1658);
  • nowe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek (Dz. U. z 2017 r., poz. 1611).

Wspomniane nowe przepisy nieco inaczej definiują i opisują kwestie dotyczące nadzoru pedagogicznego. W nowej ustawie Prawo oświatowe kwestie istoty nadzoru pedagogicznego uregulowane są w art. 55, który stanowi, że nadzór pedagogiczny polega na:

  1. obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek,
  2. ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek,
  3. udzielaniu pomocy szkołom i placówkom, a także nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych,
  4. inspirowaniu nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów.

Zgodnie z tymi przepisami nadzorowi pedagogicznemu podlega w szczególności:

  • posiadanie przez nauczycieli wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przydzielonych im zajęć ,
  • realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania,
  • przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów,
  • przestrzeganie przepisów dotyczących obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,
  • przestrzeganie statutu szkoły lub placówki,
  • przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach,
  • zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.

Już tylko pobieżne zapoznanie się z prezentowanymi zapisami pozwala na zauważenie kilu istotnych różnic w podejściu chociażby do kwestii kwalifikacji nauczycieli lub realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.Na nowo zostały zdefiniowane, a w zasadzie rozszerzone uprawnienia osób uprawnionych do wykonywania zadań w zakresie nadzoru pedagogicznego, o których jest mowa w art. 60 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe.

Wykonując czynności w ramach nadzoru pedagogicznego, mają one prawo do3:

  • wstępu do szkół i placówek,
  • wglądu przez szkołę lub placówkę do dokumentacji dotyczącej przebiegu nauczania, wychowania i opieki oraz organizacji pracy,
  • wglądu do znajdujących się w szkole lub placówce dokumentów nauczycieli potwierdzających kwalifikacje do prowadzenia przydzielonych im zajęć oraz dokumentów osób, o których mowa w art. 15, potwierdzających przygotowanie do prowadzenia danych zajęć4,
  • udziału w posiedzeniach rady pedagogicznej po uprzednim powiadomieniu dyrektora szkoły,
  • wstępu w charakterze obserwatora na zajęcia dydaktyczne, wychowawcze, opiekuńcze i inne zajęcia organizowane przez szkołę lub placówkę,
  • przeprowadzania badań służących ocenie efektywności działalności dydaktycznej, wychowawczej oraz opiekuńczej szkół i placówek,
  • wydawania dyrektorom szkół i placówek zaleceń wynikających z przeprowadzonych czynności wraz z terminem ich realizacji.

Jak łatwo zauważyć, uprawnienia te zostały poszerzone w związku z nowymi zadaniami nadzoru pedagogicznego. Zwracam uwagę tylko na dwa z nich. Po pierwsze – ww. osoby mają prawo wglądu do dokumentacji potwierdzającej posiadane kwalifikacje nauczycieli do prowadzenia przydzielonych im zajęć, a po drugie – uzyskały ponownie (tak jak to było przed rokiem 2000) prawo wstępu w charakterze obserwatora na prowadzone przez nauczycieli zajęcia. Przepisy nie przewidują w tym przypadku posiadania żadnej zgody dyrektora szkoły czy też samego zainteresowanego nauczyciela. Ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny uzyskał możliwość przetwarzania danych osobowych pracowników i uczniów szkół oraz placówek w zakresie niezbędnym do wykonywania nadzoru pedagogicznego. Jest to kolejny powrót do wcześniej stosowanych rozwiązań, a jednocześnie wymóg mający swoje źródło w ustawie o ochronie danych osobowych. Bez takiego ustawowego uprawnienia do przetwarzania tych danych niezbędna byłaby zgoda właściciela danych lub stosowne upoważnienie ich administratora.

Obecnie, zgodnie z prawem, nadzór pedagogiczny jest realizowany poprzez wykonywanie zadań i czynności określonych w art. 55 ustawy Prawo oświatowe, w trybie działań planowych i doraźnych. Natomiast do podstawowych form sprawowania nadzoru pedagogicznego zalicza się: ewaluację, kontrolę,  wspomaganie i teraz również monitorowanie

Skoro w ostatnim uprawnieniu ustawowym jest mowa o zaleceniach, to warto przypomnieć kilka faktów z tym związanych. Mianowicie, dyrektor szkoły lub placówki w terminie 7 dni od dnia otrzymania zaleceń może zgłosić wobec nich zastrzeżenia do organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Jednak w terminie 30 dni od dnia otrzymania zaleceń, a w przypadku wniesienia zastrzeżeń– w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisemnego zawiadomienia o nieuwzględnieniu zastrzeżeń, jest on obowiązany powiadomić:

  • organ sprawujący nadzór pedagogiczny o sposobie realizacji zaleceń,
  • organ prowadzący szkołę lub placówkę o otrzymanych zaleceniach oraz o sposobie ich realizacji.

W tym miejscu należy koniecznie wspomnieć o nowej formule niektórych konsekwencji w razie stwierdzenia uchybień w ramach nadzoru. Otóż w razie stwierdzenia istotnych uchybień w działalności szkoły organ nadzoru pedagogicznego obowiązkowo zawiadamia o stwierdzonych uchybieniach organ prowadzący szkołę, co oznacza, że skończyła się anonimowość –
o wszelkich problemach stwierdzonych w ramach nadzoru pedagogiczniego zawiadamiany jest niezwłocznie organ prowadzący. Takie działania są wpisane w zasadę współpracy organów, która stanowi fundament nowego nadzoru pedagogicznego i wynika z zasady transparentności działań.

Nowe rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego zakłada, że nadzór pedagogiczny jest sprawowany zawsze z uwzględnieniem współdziałania organów sprawujących nadzór pedagogiczny z organami prowadzącymi szkoły i placówki, dyrektorami szkół i placówek oraz nauczycielami, tworzenia warunków sprzyjających rozwojowi szkół i placówek oraz pozyskiwania informacji zapewniającej obiektywną i pełną ocenę działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej.

Z kolei w przypadku stwierdzenia niedostatecznych efektów kształcenia lub wychowania w szkole lub placówce organ sprawujący nadzór pedagogiczny poleca dyrektorowi szkoły lub placówki opracowanie (w uzgodnieniu z organem prowadzącym) programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub w...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy