Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

5 czerwca 2018

NR 72 (Kwiecień 2017)

Nowe ramowe plany nauczania a planowanie pracy szkoły

0 44

Reforma polskiego systemu edukacyjnego, która została wprowadzona grudniowymi ustawami1, skłania do wprowadzenia zmian również w myśleniu o planowaniu pracy szkoły lub placówki oświatowej. Jest to spowodowane całym wachlarzem nowych regulacji, jakie obowiązkowo należy uwzględnić w procesie planistycznym. 

Jedną z takich regulacji jest wprowadzenie nowych ramowych planów nauczania. Każdy, kto miał chociaż ograniczony kontakt z oświatą, zdaje sobie sprawę z tego, jakie znaczenie dla prawidłowego planowania pracy, zarówno szkoły jako całości, jak i pracy poszczególnych nauczycieli, mają plany nauczania. Z kolei tzw. ramowe plany nauczania stanowią fundament planowania dydaktycznego, a to dlatego, że są istotnym komponentem realizacyjnym podstawy programowej. Zmodernizowana podstawa programowa została już zatwierdzona  rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. Minister Edukacji Narodowej w dniu 17 marca 2017 roku podpisała przedmiotowe rozporządzenie dotyczące ramowych planów nauczania w szkołach publicznych.

Uważny czytelnik już po wstępnej lekturze przedmiotowego dokumentu bez problemu zauważy, że zupełnie inna jest (w porównaniu z obowiązującą do tej pory) już sama konstrukcja owych ramowych planów nauczania w szkołach publicznych. Zdążyliśmy się przyzwyczaić do tego, że ramowe plany nauczania określały minimalny wymiar godzin na danym etapie edukacyjnym przeznaczonych na realizację poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć z wychowawcą. Ten minimalny wymiar godzin obliczony był na 32-tygodniowy rok nauki w szkole podstawowej, gimnazjum, zasadniczej szkole zawodowej, szkole policealnej oraz trzyletniej szkole specjalnej przysposabiającej do pracy oraz na 30-tygodniowy rok nauki w liceum ogólnokształcącym i technikum. Dyrektor każdego typu szkoły miał możliwość swobodnego tworzenia szkolnego planu nauczania dla kierowanej przez siebie szkoły, zachowując ogólną tygodniową liczbę godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych dla poszczególnych klas określoną w poszczególnych ramowych planach nauczania. Robił to (a przynajmniej powinien) zawsze po otrzymaniu odpowiednich i przemyślanych propozycji od samych nauczycieli, jako rzeczywistych realizatorów zajęć edukacyjnych. Widocznym efektem takiego podejścia do planowania nauczania było to, że niejednokrotnie przedmioty o niewielkim tygodniowym wymiarze godzin były realizowane w szkołach tego samego typu w różnych klasach. Z kolei takie liberalne podejście do tej kwestii sprawiało, że uczeń zmieniający szkołę tego samego typu musiał często uzupełniać swoje wiadomości i umiejętności w danym zakresie, gdyż w szkole, w której uczył się dotychczas, np. plastyka albo muzyka miała być realizowana w klasie wyższej, a w szkole, do której ów uczeń przechodził, dany przedmiot został już wcześniej zrealizowany.

Tymczasem nowe rozwiązania ramowych planów nauczania zakładają określenie dokładnej tygodniowej (czy też semestralnej) liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć z wychowawcą w poszczególnych klasach danego typu szkoły. 

Skonstruowane w taki sposób ramowe plany nauczania nie będą już wymagały od dyrektorów szkół szczegółowego opracowywania szkolnych planów nauczania, gdyż w oparciu o ustalenia zawarte w ramowych planach nauczania każdy dyrektor opracuje tylko tygodniowy (czy też semestralny) rozkład zajęć. Nie zmieni to jednak założenia, że konkretne przedmioty w szkołach tego samego typu będą realizowane w tych samych klasach na tych samych zasadach. Przyjęte rozwiązanie pozwala uczniowi zmieniającemu szkołę danego typu uniknąć konieczności ewentualnego uzupełniania wiedzy i umiejętności z niektórych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, ponieważ w każdym typie szkoły obowiązywać będzie taka sama tygodniowa liczba godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych w każdej klasie.

Konsekwencją wdrażanej reformy systemu edukacji jest nieunikniona konieczność wprowadzenia do nowej ośmioletniej szkoły podstawowej nowych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, takich jak: geografia, biologia, chemia i fizyka. Z założenia te nowe przedmioty będą wprowadzane stopniowo, i tak: geografia i biologia – rozpoczynając od klasy piątej, a chemia i fizyka – rozpoczynając od klasy siódmej. Równocześnie od klasy siódmej szkoły podstawowej uczniowie będą mieli naukę drugiego języka obcego nowożytnego. Przyjęto rozwiązanie, na mocy którego w szkole podstawowej pojawi się możliwość organizowania oddziałów dwujęzycznych, rozpoczynając jednak dopiero od klasy siódmej.

Z uwagi na fakt, że zdecydowanej zmianie ulega charakter szkoły podstawowej, zmianie ulegają również nazwy niektórych obowiązkowych zajęć edukacyjnych. I tak: zamiast dotychczasowych zajęć komputerowych będzie informatyka, zamiast obecnych zajęć technicznych będzie technika (jest to powrót do wcześniejszej wersji nazwy tego przedmiotu, przywracający należną mu rolę w kształceniu ogólnym), a w miejsce łączonej historii i społeczeństwa będą realizowane odrębne zajęcia i z historii i z wiedzy o społeczeństwie. Jest to bardzo ważna i niezwykle potrzebna zmiana, oczekiwana od dawna przez nauczycieli.

Nowe opracowania starają się stworzyć uczniom właściwe warunki do nabywania wiedzy i umiejętności niezbędnych do rozwiązywania problemów z wykorzystaniem metod i technik wywodzących się z informatyki. Chodzi tutaj o takie umiejętności, jak: logiczne i algorytmiczne myślenie, umiejętność programowania oraz posługiwania się aplikacjami komputerowymi, jak również wyszukiwania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł. Ponadto zwrócono uwagę na fakt, jak ważne jest doskonalenie umiejętności posługiwania się komputerem i podstawowymi urządzeniami cyfrowymi oraz stosowania tych umiejętności na zajęciach z różnych przedmiotów. Dlatego właśnie w nowych rozwiązaniach postawiono na zwiększoną liczbę godzin informatyki od klasy IV szkoły podstawowej do momentu ukończenia szkoły ponadpodstawowej − z 210 do 280 godzin lekcyjnych. Niezależnie od tego, w edukacji wczesnoszkolnej, czyli w klasach I−III szkoły podstawowej, zagadnienia informatyczne również są obecne w podstawie programowej w ramach tzw. edukacji informatycznej.

Wprowadzane zmiany w kształceniu zawodowym zakładają powstanie w miejsce obecnych trzyletnich zasadniczych szkół zawodowych nowych trzyletnich branżowych szkół I stopnia, które w latach 2017/2018, 2018/2019 i 2019/2020 będą przeznaczone dla absolwentów jeszcze istniejących gimnazjów, natomiast od roku 2019/2020 i w kolejnych latach szkolnych również dla absolwentów nowych ośmioletnich szkół podstawowych. Jak łatwo zauważyć, trzyletnia branżowa szkoła I stopnia rozpocznie funkcjonowanie od 1 września 2017 roku dla absolwentów gimnazjum, natomiast od 1 września 2019 r. – również dla absolwentów ośmioletniej szkoły podstawowej. Taka sytuacja wymusiła opracowanie dwóch niezależnych wersji ramowych planów nauczania dla tych szkół. Naturalną konsekwencją przyjętych rozwiązań jest to, że dwuletnia branżowa szkoła II stopnia rozpocznie swoje funkcjonowanie od roku szkolnego 2020/2021, kiedy to pierwsi absolwenci ukończą branżową szkołę I stopnia (do branżowej szkoły II stopnia będą przyjmowani absolwenci branżowej szkoły I stopnia, którzy kształcili się w zawodzie, w którym wyodrębniono kwalifikację wspólną dla zawodu nauczanego w danej branżowej szkole II stopnia). Ze względu na to, że w pierwszych latach funkcjonowania branżowej szkoły II stopnia będą do niej przyjmowani absolwenci branżowej szkoły I stopnia, którzy ukończyli gimnazjum, a od roku szkolnego 2022/2023 również absolwenci branżowej szkoły I stopnia, którzy ukończyli ośmioletnią szkołę podstawową, określone zostały odrębne ramowe plany nauczania uwzględniające rzeczywistość, jaka powstanie w tego typu szkole.

Przygotowane nowe ramowe plany nauczania rozpoczną swoje obowiązywanie w branżowej szkoleI stopnia oraz w szkole policealnej (począwszy od semestru I szkoły policealnej) od 1 września 2017 r., w nowym pięcioletnim technikum od 1 września 2019 r., natomiast w branżowej szkole II stopnia dopiero od 1 września 2020 r.

Podpisany 17 marca dokument prawny ustalający ramowy plan nauczania dla branżowej szkoły I stopnia określa dla każdej klasy tygodniowy wymiar godzin przeznaczonych na realizację poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w tym na realizację kształcenia zawodowego teoretycznego oraz praktycznego, i zajęć z wychowawcą. Należy jednak pamiętać, że wspomniany tygodniowy wymiar godzin

Konsekwencją wdrażanej reformy systemu edukacji jest nieunikniona konieczność wprowadzenia do nowej ośmioletniej szkoły podstawowej nowych obowiązkowych zajęć edukacyjnych.

obowiązkowych zajęć edukacyjnych i zajęć z wychowawcą dla uczniów poszczególnych klas nie dotyczy uczniów będących młodocianymi pracownikami, oczywiście z zachowaniem wymiaru godzin poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określonych w trzyletnim okresie nauczania. Takie rozwiązanie sprawia, że dyrektor szkoły ustala w każdej klasie liczbę dni w tygodniu przeznaczonych na praktyczną naukę zawodu organizowaną u poszczególnych pracodawców. Ustala on również wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych realizowanych odpowiednio w klasach I–III, zapewniając jednocześnie realizację tych zajęć w wymiarze określonym dla trzyletniego okresu nauczania. 

Uczniowie posiadający status pracownika młodocianego mogą być kierowani przez szkołę do ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego na turnus dokształcania teoretycznego w zakresie danego zawodu, w którym odbywają kształcenie zawodowe teoretyczne, przez okres 4 tygodni w każdej klasie, w wymiarze 34 godzin tygodniowo. Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych2 młodociani pracownicy są przyjmowani na turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników na podstawie skierowania wydanego przez szkołę. Takie rozwi...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy