Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

26 sierpnia 2019

NR 95 (Wrzesień 2019)

Nowa odsłona Karty Nauczyciela 2019

0 52

Efekt porozumienia podpisanego 7 kwietnia 2019 r. między Ministerstwem Edukacji Narodowej a NSZZ „Solidarność” pracowników oświaty i wychowania stanowi najnowsza nowelizacja Karty Nauczyciela1 i niektórych innych ustaw, która została uchwalona przez Sejm 13 czerwca 2019 r., przyjęta przez Senat 26 czerwca 2019 r. i podpisana przez Prezydenta RP 4 lipca 2019 r.

W podpisanym porozumieniu między stroną rządową oraz przedstawicielami Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”2 strony wspólnie uzgodniły: 

  1. przyspieszenie podwyżki wynagrodzeń oraz wprowadzenie dodatkowej podwyżki płac nauczycieli od września 2019 r., 
  2. skrócenie ścieżki awansu zawodowego i powrót do oceny pracy sprzed września 2018 r. z uwzględnieniem opinii rady rodziców, 
  3. wprowadzenie dodatkowego świadczenia dla młodych nauczycieli „na start”, 
  4. ustalenie w przepisach minimalnej kwoty dodatku za wychowawstwo w wysokości 300 zł, 
  5. zmniejszanie uciążliwości pracy wynikającej z nadmiernej dokumentacji szkolnej. 

Nowela stanowi jednocześnie spełnienie wcześniejszych obietnic składanych pedagogom przez MEN. Celem wprowadzanych zmian jest w szczególności kontynuacja procesu doskonalenia rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli. Z tego też względu wprowadza się rozwiązania mające na celu stworzenie bardziej motywacyjnego systemu wynagradzania nauczycieli. 

Wyższe wynagrodzenie

W związku z koniecznością podwyższenia wynagrodzenia nauczycieli w trakcie roku kalendarzowego wprowadzony został przepis przejściowy przewidujący, iż w okresie od 1 września do 31 grudnia 2019 r. średnie wynagrodzenie nauczycieli ustalone w sposób określony w art. 30 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela zwiększa się o 9,6%. Zmiana ta umożliwi jednocześnie podwyższenie od 1 września 2019 r. wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli oraz dodatków do wynagrodzenia. Po zmianach wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela stażysty wyniesie 2782 zł brutto (oznacza to wzrost o 244 zł brutto), nauczyciela kontraktowego – 2862 zł brutto (wzrost o 251 zł brutto), nauczyciela mianowanego – 3250 zł brutto (wzrost o 285 zł brutto), nauczyciela dyplomowanego – 3817 zł brutto (wzrost o 334 zł brutto)3. W związku z tym, iż Karta Nauczyciela reguluje termin podwyższenia wynagrodzeń nauczycieli jedynie wówczas, gdy następuje ono od 1 stycznia danego roku, niezbędne było uregulowanie w przepisie przejściowym terminu podwyższenia wynagrodzeń w związku ze zmianą wysokości średniego wynagrodzenia nauczycieli od 1 września 2019 r. Podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli w związku z tą zmianą powinno nastąpić nie później niż do 30 września 2019 r., oczywiście z wyrównaniem od 1 września 2019 r. W związku ze zwiększeniem wynagrodzeń nauczycieli od 1 września 2019 r. zagwarantowano ponadto publicznym niesamorządowym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkołom oraz placówkom zwiększenie dotacji wypłacanych z budżetów JST na podstawie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. JST zaktualizują kwoty dotacji do 31 października 2019 r. Oznacza to, że dodatkowe środki zostaną przekazane w ramach dotacji najpóźniej w listopadzie i grudniu bieżącego roku. 

Świadczenie „na start”

Aktualna nowelizacja zakłada również wprowadzenie nowego świadczenia dla nauczyciela stażysty – „na start”. Świadczenie to będzie przysługiwało wszystkim nauczycielom stażystom odbywającym staż na stopień nauczyciela kontraktowego. Świadczenie w wysokości 1000 zł będzie wypłacane w okresie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego – do 30 września roku, w którym nauczyciel rozpoczął staż (istotna zmiana w porównaniu z wcześniejszym projektem). Zgodnie z założeniami noweli będzie świadczeniem o charakterze socjalnym, z tego też względu wszyscy nauczyciele uprawnieni do tego świadczenia otrzymają je w takiej samej wysokości niezależnie od wymiaru zatrudnienia. Jedynym warunkiem otrzymania tego świadczenia będzie odbywanie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Taki warunek przesądza, że nauczyciel musi być zatrudniony co najmniej w wymiarze połowy obowiązkowego wymiaru zajęć w jednej lub kilku szkołach łącznie.

Zgodnie z obowiązującym prawem prowadzenie szkół i placówek oświatowych jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego, dlatego wypłata nowego świadczenia „na start” dla nauczyciela stażysty będzie zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego. 

Proponowane świadczenie powinno ułatwić początkującym nauczycielom np. zakup dodatkowych materiałów pomocnych w ich rozwoju zawodowym oraz pokrycie części kosztów związanych ze zmianą miejsca zamieszkania w związku z podjęciem pracy w szkole w innej miejscowości. Świadczenie „na start” nie będzie uwzględniane przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli. Tym samym świadczenie to nie może powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli stażystów innych składników wynagrodzenia – ten warunek został podtrzymany. 

Mając na względzie realizowanie w szkołach procesu nauczania, optymalne jest umożliwienie zatrudniania nauczycieli w określonych przypadkach na podstawie umów o pracę na czas określony obejmujący łącznie pełne trzy lata szkolne, czyli 36 miesięcy, tak aby zminimalizować dokonywanie 
zmian kadrowych w okresie prowadzenia zajęć edukacyjnych. 

W związku z wprowadzeniem nowego świadczenia nauczycielskiego w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r.4 o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zaproponowano zmiany sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Zgodnie z obowiązującym prawem prowadzenie szkół i placówek oświatowych jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego, dlatego wypłata nowego świadczenia „na start” dla nauczyciela stażysty będzie zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego. W związku z nowym zadaniem dla samorządów w ustawie Karta Nauczyciela zmieniony został przepis dotyczący gwarancji środków na określone zadania oświatowe w dochodach jednostek samorządu terytorialnego5. Gwarancjami zostało objęte również świadczenie dla nauczyciela stażysty. W związku z tym bezwzględnie konieczne było uwzględnienie przy podziale części oświatowej subwencji ogólnej finansowania wspomnianego świadczenia „na start”. Natomiast w przypadku nauczycieli zatrudnionych w placówkach wychowania przedszkolnego niezbędne okazało się objęcie subwencją oświatową nowego zadania, tj. finansowania świadczenia „na start”.

Dodatek funkcyjny

W świetle obowiązujących przepisów, wysokość stawek dodatku funkcyjnego, do którego należy m.in. dodatek z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, oraz szczegółowe warunki przyznawania tego dodatku określa organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, w drodze regulaminu wynagradzania6. Dlatego też występują znaczne różnice w wysokości tego dodatku w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego. W noweli zakłada się ustalenie dla wszystkich nauczycieli jednakowej minimalnej stawki dodatku z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy. Dodatek ten nie będzie mógł być niższy niż 300 zł. Jednocześnie zapewniona została możliwość podwyższenia tego dodatku. Organy prowadzące szkoły, będące jednostkami samorządu terytorialnego, będą mogły podwyższać minimalną wysokość dodatku z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy w drodze regulaminu wynagradzania7.

Awans zawodowy i ocena pracy

W wyniku rozmów ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli 7 kwietnia 2019 r. podpisano porozumienie między stroną rządową oraz przedstawicielami Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”, które przewiduje w szczególności skrócenie ścieżki awansu zawodowego i powrót do oceny pracy sprzed września 2018 r. z uwzględnieniem opinii rady rodziców. Zgodnie z powyższym w aktualnej nowelizacji zakłada się powrót do niektórych rozwiązań obowiązujących przed zmianami z roku ubiegłego, a mianowicie: 

  • zniesienie obligatoryjności dokonywania oceny pracy nauczycieli – tracą również sens terminy cykliczności dokonywania takiej oceny; 
  • przy dokonywaniu oceny pracy nauczycieli został utrzymany obowiązek zasięgania opinii rady rodziców; 
  • uchylenie upoważnienia do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych kryteriów oceny pracy nauczycieli – kryteria oceny pracy będą określone w Karcie Nauczyciela8, co obliguje do zmiany obecnych regulaminów; 
  • ostatecznie utrzymana została również czterostopniowa skala oceny pracy nauczyciela; 
  • ponowne rozdzielenie oceny pracy od awansu zawodowego nauczycieli, w zakresie awansu zawodowego przywrócona została ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu – będzie potrzebny okres przejściowy, który stanowi, że do postępowań o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego, wszczętych i niezakończonych przed 1 września 2019 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto w przypadku nauczycieli, którzy od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. w trakcie odbywania stażu na kolejny stopień awansu zawodowego zmienili miejsce zatrudnienia i za okres dotychczas odbytego stażu otrzymali co najmniej dobrą ocenę pracy, ocena ta jest uwzględniana w ocenie dorobku zawodowego nauczyciela dokonywanej po zakończeniu całego stażu; 
  • uchylenie przepisów dotyczących dodatku za wyróżniającą pracę (który obecnie staje się bezprzedmiotowy) dla nauczycieli dyplomowanych – zmiana ta jest konsekwencją odejścia od obligatoryjności dokonywania oceny pracy, zmiany skali i kryteriów tej oceny. Jednak w przypadku nauczycieli, którzy zakończyli staż na kolejny stopień awansu zawodowego w okresie od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r., lecz do 31 sierpnia 2019 r. nie otrzymali oceny pracy nauczyciela po zakończeniu stażu lub nie złożyli wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego, ocena pracy nauczyciela po zakończeniu stażu będzie dokonywana oraz postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne będzie prowadzone według dotychczasowych przepisów; 
  • skrócenie okresów pracy w szkole niezbędnych do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego – do 2 lat pracy przed rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela mianowanego oraz do roku przed rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego (ponownie skraca się ścieżka awansu zawodowego); 
  • skrócenie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego do 9 miesięcy – niezbędny będzie okres przejściowy, w którym staż nauczycieli rozpoczęty w roku szkolnym 2018/2019 trwa wyjątkowo 12 miesięcy; 
  • zastąpienie egzaminu na stopień nauczyciela kontraktowego przed komisją egzaminacyjną rozmową przeprowadzaną przez komisję kwalifikacyjną – należy na nowo określić wymagania kwalifikacyjne. 

Umowy czasowe

Bardzo ważne zmiany dotyczą ograniczeń w zakresie umów czasowych. Otóż zgodnie z art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, nauczycielem kontraktowym, nauczycielem mianowanym lub nauczycielem dyplomowanym, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony. Czas obowiązywania umowy zawieranej na podstawie wspomnianego przepisu ustalany jest stosownie do zaistniałej potrzeby, przy czym przepisy nie stawiają żadnych barier czasowych jego stosowania. Zastosowanie tego przepisu jest ściśle uzależnione od zaistnienia konkretnych okoliczności faktycznych. Zapisy art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela nie wymagają jednak od pracodawcy, aby przy zawieraniu z nauczycielem terminowej umowy o pracę wyjaśniał pracownikowi, jakie konkretne przesłanki czy też „potrzeby wynikające z organizacji nauczania” zadecydowały o konieczności nawiązania z nauczycielem umownego stosunku pracy na czas określony, zamiast na czas nieokreślony9. Należy zaznaczyć, że do nauczycieli nie mają natomiast zastosowania przepisy art. 251 Kodeksu pracy10, zgodnie z którymi okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech. Przepis art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, według którego nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem na czas określony może nastąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, wyłącza bowiem zastosowanie art. 251 Kodeksu pracy, co wielokrotnie potwierdził Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach. Z powyższych względów dodano w art. 10 Karty Nauczyciela przepisy, które ograniczają możliwość nadużywania umów o pracę na czas określony zawieranych w związku z zaistnieniem potrzeby wynikającej z organizacji nauczania. Zakłada się, że łączny okres zatrudnienia na podstawie tych umów zawartych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie będzie mógł przekraczać 36 miesięcy. Mając na względzie realizowanie w szkołach procesu nauczania, optymalne jest jednakże umożliwienie zatrudniania nauczycieli w określonych przypadkach na podstawie umów o pracę na czas określony obejmujący łącznie pełne trzy lata szkolne, czyli wskazane 36 miesięcy, tak aby zminimalizować dokonywanie zmian kadrowych w okresie prowadzenia zajęć edukacyjnych. Natomiast w sytuacji, w której okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony przekroczy 36 miesięcy, z dniem następującym po upływie tego okresu stosunek pracy przekształca się:

  • w przypadku nauczyciela kontraktowego – w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony,
  • w przypadku nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego – w stosunek pracy na podstawie mianowania. Jednak w przypadku niespełniania warunków, o których mowa w art. 10 ust. 5 pkt 1 i 6 Karty Nauczyciela – w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. 

Do wspomnianego okresu 36 miesięcy wliczane będą okresy zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony, zawieranych od 1 września 2019 r. Natomiast nie jest przewidziane określenie limitu umów o pracę na czas określony. Wyczerpanie limitu zawierania takich umów w praktyce pozbawiłoby możliwości zatrudnienia nauczyciela na kolejną umowę o pracę na czas określony, pomimo iż taka potrzeba rzeczywiście istnieje, a łączny okres zatrudnienia nauczyciela na podstawie tych umów nie jest długi. Niezwykle istotne jest to, że wspomniany limit ograniczający zatrudnienie na podstawie umów o pracę na czas określony nie będzie dotyczył umów o pracę na czas określony zawartych w celu zastępstwa nieobecnego nauczyciela, jeżeli ich zawarcie w danym przypadku służy zaspokojeniu rzeczywistego okresowego zapotrzebowania i jest niezbędne w tym zakresie w świetle wszystkich okoliczności zawarcia umowy. Limit ten nie będzie miał również zastosowania do umów o pracę na czas określony zawartych: 

  1. z nauczycielem niemającym kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska11; 
  2. w przypadku przedłużenia umowy o pracę do dnia porodu12.

W związku z wprowadzeniem przepisów ograniczających możliwości nadużywania umów o pracę na czas określony konieczne było wskazanie, że nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem będącym doradcą metodycznym obejmuje wyłącznie okres, na który powierzono zadania doradcy metodycznego. Wynika to z faktu, że od września 2019 r. doradców metodycznych (których nabór prowadzi teraz kurator oświaty i to on wskazuje placówkę doskonalenia, w której konkretny doradca będzie wykonywał swoje zadania) będzie zatrudniała wskazana placówka doskonalenia naucz...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy