Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor i finanse

8 listopada 2021

NR 115 (Listopad 2021)

Jak właściwie przygotować plan finansowy szkoły na nowy rok budżetowy?

0 27

Konieczność opracowania planu finansowego szkół, przedszkoli i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego jest konsekwencją zasad prowadzenia gospodarki finansowej takich podmiotów, należących do sektora finansów publicznych. W związku z tym podpowiadamy, jak dobrze i zgodnie z przepisami przygotować plan finansowy szkoły na nowy rok budżetowy.

W pierwszej kolejności należy się tu odwołać do regulacji art. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, zgodnie z którym przedszkola, szkoły i placówki zakładane i prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi. Z kolei jednostki budżetowe, zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, są jednostkami organizacyjnymi sektora finansów publicznych nieposiadającymi osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek dochodów budżetu jednostki samorządu terytorialnego – i jest to tzw. zasada budżetowania brutto. Stosownie z kolei do treści art. 11 ust. 3 ustawy o finansach publicznych podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków, zwany dalej w ustawie „planem finansowym jednostki budżetowej”.

POLECAMY

Z uwagi na fakt, iż wydatki ponoszone przez jednostkę budżetową nie zależą od wielkości osiąganych dochodów, w jednostkach budżetowych nie występuje pojęcie wyniku finansowego, a co za tym idzie – nie ma również deficytu ani nadwyżki budżetowej. Uniezależnienie wydatków jednostki budżetowej od jej dochodów oznacza, że wszystkie wydatki jednostki są wydatkami budżetowymi, a uzyskane przez nią dochody są dochodami budżetowymi jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej daną szkołę czy placówkę publiczną. Co za tym idzie – wykonanie planu finansowego jednostki oświatowej prowadzonej przez samorząd stanowi jednocześnie wykonywanie budżetu jednostki samorządu terytorialnego. 

Budżet JST

Zgodnie z art. 233 ustawy o finansach publicznych inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały budżetowej przysługuje wyłącznie zarządowi jednostki samorządu terytorialnego – w gminie jest to więc organ wykonawczy w postaci wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Zgodnie z art. 234 ustawy o finansach uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej określa w szczególności: 

  • wymaganą szczegółowość projektu budżetu jednostki samorządu terytorialnego, 
  • terminy obowiązujące w toku prac nad projektem uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego, 
  • wymogi dotyczące uzasadnienia i materiały informacyjne, które zarząd przedłoży organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego wraz z projektem uchwały budżetowej. 

Zarząd jednostki samorządu terytorialnego sporządza i przedkłada projekt uchwały budżetowej organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego (w gminie – radzie gminy, radzie miasta) oraz regionalnej izbie obrachunkowej celem zaopiniowania do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy. Uchwałę budżetową organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje przed rozpoczęciem roku budżetowego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach – nie później niż do 31 stycznia danego roku budżetowego. 

Przytoczenie podstawowych zasad i terminów opracowania budżetu jednostki samorządu terytorialnego jest konieczne ze względu na to, że ściśle z nimi są powiązane zasady przyjmowania planów finansowych oświatowych samorządowych jednostek budżetowych, czyli szkół, przedszkoli i placówek. 

Projekt planu finansowego

Zgodnie z art. 248 ust. 1 ustawy o finansach w ciągu 7 dni od dnia przekazania projektu uchwały budżetowej organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego przekazywane są podległym jednostkom budżetowym informacje niezbędne do opracowania projektów ich planów finansowych. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego przepisu jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego, czyli m.in. szkoły i placówki oświatowe, opracowują projekty planów finansowych w ciągu 30 dni od dnia otrzymania informacji określonej w ust. 1, nie później jednak niż do 22 grudnia. 

Z regulacji tej wynikają zatem dwa istotne terminy:

  • termin przekazania szkole, przedszkolu i placówce danych niezbędnych do opracowania planu finansowego,
  • termin opracowania planu finansowego.

Przepis ten należy zatem interpretować w powiązaniu z terminem wynikającym z art. 238 ust. 1 ustawy o finansach, zgodnie z którym projekt uchwały budżetowej przedkładany jest organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy. Ostatecznym więc terminem, w którym szkoła powinna uzyskać informacje niezbędne do opracowania planu finansowego, jest 22 listopada – jeżeli projekt uchwały budżetowej został przekazany w ostatnim momencie, czyli 15 listopada. Nawet w przypadku, gdy dane do opracowania planu szkoła otrzyma w ostatnim przewidzianym przez ustawę o finansach publicznych terminie, dyrektor ma 30 dni na opracowanie projektu planu finansowego – do 22 grudnia danego roku budżetowego. 

Informacjami niezbędnymi do opracowania projektu planu finansowego szkoły są: dane o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w projekcie uchwały budżetowej, dane dotyczące dotacji na rzecz jednostek podległych oraz prognozowanej wysokości ich wpłat do budżetu jednostki samorządu terytorialnego. 

Zasady sporządzania planu finansowego jednostek budżetowych określa natomiast rozporządzenie Ministra Finansów z 7 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych. W pierwszej kolejności należy tu natomiast zwrócić uwagę na treść § 5 rozporządzenia, gdyż regulacja ta wskazuje, jakie informacje przekazują dyrektorom jednostek oświatowych zarządy jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z tym przepisem otrzymują one informacje o kwotach dochodów i wydatków budżetowych przyjętych w projekcie uchwały budżetowej: 

  • dochody – w szczegółowości określonej w art. 235 ustawy, 
  • wydatki – w szczegółowości określonej w art. 236 ustawy.

Zgodnie z art. 235 w planie dochodów budżetu jednostki samorządu terytorialnego wyszczególnia się, w układzie działów klasyfikacji budżetowej, planowane kwoty dochodów bieżących i dochodów majątkowych według ich źródeł, w tym w szczególności z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi: środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu i środki pochodzące ze źródeł zagranicznych).

Z kolei zgodnie z art. 236 w planie wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego wyszczególnia się, w układzie działów i rozdziałów klasyfikacji budżetowej, planowane kwoty wydatków bieżących i wydatków majątkowych. Warto nadmienić, że zgodnie z tą regulacją w planie wydatków bieżących wyodrębnia się, w układzie działów i rozdziałów, planowane kwoty wydatków bieżących, w tym na wydatki jednostek budżetowych, czyli szkół, przedszkoli i placówek:

  • wynagrodzenia i składki od nich naliczane,
  • wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań.

Treść projektu planu finansowego

Projekty planów finansowych są sporządzane w szczegółowości: dział, rozdział i paragraf. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, działami odnoszącymi się do oświaty są:
801 – Oświata i wychowanie,
854 –    Edukacyjna opieka wychowawcza. 

Rozdziały to uszczegółowienie działów – oznaczają typ jednostki, ewentualnie rodzaj działalności w obrębie danego działu klasyfikacji budżetowej. W odniesieniu do działu 801 wyróżniamy przykładowo następujące rozdziały:
80 101    Szkoły podstawowe,
80 102    Szkoły podstawowe specjalne,
80 103    Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych,
80 104    Przedszkola,
80 105    Przedszkola specjalne,
80 106    Inne formy wychowania przedszkolnego,
80 113    Dowożenie uczniów do szkół,
80 115    Technika,
80 116    Szkoły policealne,
80 117    Branżowe szkoły I i II stopnia,
80 120    Licea ogólnokształcące,
80 121    Licea ogólnokształcące specjalne,
80 130    Szkoły zawodowe.

Z kolei w odniesieniu do działu 854 są to m.in.:
85 401    Świetlice szkolne,
85 402    Specjalne ośrodki wychowawcze,
85 403    Specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze,
85 404    Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka,
85 406    Poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne,
85 407    Placówki wychowania pozaszkolnego,
85 410    Internaty i bursy szkolne,
85 411    Domy wczasów dziecięcych.

Paragraf określa rodzaj wydatków ponoszonych przez szkołę lub placówkę. Zostały one określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Wydatki bieżące jednostek budżetowych obejmują paragrafy: 400–434, 436, 438–472, 476–478, 481, 488–493 oraz 495–498.

Przykładowo: paragraf 401 – „Wynagrodzenia osobowe pracowników”. Wynagrodzenia osobowe obejmują:

  • wynagrodzenia zasadnicze,
  • dodatki za staż pracy oraz inne dodatki (dodatkowe wynagrodzenia) za szczególne właściwości pracy, szczególne kwalifikacje lub warunki pracy,
  • premie i nagrody regulaminowe i uznaniowe,
  • dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych,
  • wynagrodzenia dodatkowe za prace wykonywane w ramach obowiązującego wymiaru czasu pracy, lecz niewynikające z zakresu czynności,
  • dopłaty (dodatki) wyrównawcze (np. wyrównanie do wysokości kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów),
  • wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, wypłacane ze środków pracodawców (wynagrodzenia za urlopy wypoczynkowe i dla poratowania zdrowia, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby, za czas przestoju niezawinionego przez pracownika i inne),
  • nagrody jubileuszowe, odprawy rentowe i emerytalne, ekwiwalenty pieniężne za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i inne.

Inne przykładowe paragrafy to:
404    Dodatkowe wynagrodzenie roczne,
411    Składki na ubezpieczenia społeczne,
413    Składki na ubezpieczenie zdrowotne,
421    Zakup materiałów i wyposażenia.

Projekt planu finansowego może zatem mieć postać tabeli 1 (zob. str. 48).

Tabela 1. Przykładowy projekt planu finansowego szkoły

Dział 801 Oświata i wychowanie     Planowane dochody
kwota
  Rozdział
80101 
Szkoła podstawowe 
    Paragraf   Wydatki
kwota
    4010 Wynagrodzenia osobowe pracowników    
    4040 Dodatkowe wynagrodzenie roczne  
    4110  Składki na ubezpieczenia społeczne  
    4120 Składki na Fundusz Pracy    
    4130 Składki na ubezpieczenie zdrowotne      
    4140  Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych    
    4210 Zakup materiałów i wyposażenia    
    4240 Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek      
    4260 Zakup energii  
    4350 Zakup usług dostępu do sieci Internet    
    4370  Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych świadczonych w stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej    
    4740  Zakup materiałów papierniczych do sprzętu drukarskiego 
i urządzeń kserograficznych  
 
  Rozdział:
80148
Stołówki szkolne    
  Rozdział:
80146    
Dokształcanie i doskonalenie nauczycieli      
    4700 Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej. Paragraf ten uwzględnia również wydatki stanowiące wypłatę wynagrodzenia z tytułu umów o dzieło lub umów zlecenia, których przedmiotem są szkolenia pracowników.      

Opinia rady pedagogicznej

Projekt planu finansowego szkoły lub placówki oświatowej podlega zaopiniowaniu przez radę pedagogiczną na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Opinia musi zostać wydana przez radę jeszcze przed przekazaniem projektu planu finansowego organowi prowadzącemu. Oznacza to powstanie po stronie dyrektora szkoły kolejnych obowiązków, gdyż to on jest przewodniczącym rady pedagogicznej, który prowadzi i przygotowuje zebrania rady oraz jest odpowiedzialny za zawiadomienie wszystkich jej członków o terminie i porządku zebrania zgodnie z regulaminem rady. 

W celu uzyskania opinii rady pedagogicznej na temat projektu planu finansowego dyrektor musi zatem powiadomić wszystkich członków rady o zebraniu, a także poprowadzić samo zebranie. Powiadomienie obejmuje osoby wymienione w art. 69 ust. 3 Prawa oświatowego, który określa skład rady pedagogicznej. Zgodnie z tym przepisem w skład rady pedagogicznej wchodzą: dyrektor szkoły lub placówki i wszyscy nauczyciele zatrudnieni w szkole lub placówce oraz pracownicy innych zakładów pracy pełniący funkcję instruktorów praktycznej nauki zawodu lub prowadzący pracę wychowawczą z młodocianymi pracownikami w placówkach zbiorowego zakwaterowania, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza stanowi podstawowe zajęcie.

W zebraniu rady mogą jednak uczestniczyć także osoby mające jedynie prawo do uczestniczenia w dyskusji, lecz niebiorące udziału w podejmowaniu uchwał. Wymienia je art. 69 ust. 3a Prawa oświatowego – są to osoby zapraszane przez przewodniczącego za zgodą lub na wniosek rady pedagogicznej, w tym przedstawiciele stowarzyszeń i innych organizacji, w szczególności organizacji harcerskich, których celem statutowym jest działalność wychowawcza lub rozszerzanie i wzbogacanie form działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkoły lub placówki, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – również przedstawiciele pracodawców, organizacji pracodawców, samorządu gospodarczego lub innych organizacji gospodarczych, stowarzyszeń lub samorządów zawodowych oraz sektorowych rad do spraw kompetencji.

Przekazanie projektu organowi prowadz

...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy