Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Pedagogiczny niezbędnik dyrektora

7 marca 2022

NR 118 (Luty 2022)

Formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole

0 967

Po przeanalizowaniu kwestii kwalifikacji zawodowych specjalistów szkolnych udzielających pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz nadzoru dyrektora nad ich pracą nadszedł czas na określenie form tejże pomocy w szkole. W kolejnym artykule z cyklu Pedagogiczny Niezbędnik Dyrektora poruszamy zatem temat form udzielania uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

To, w jakich formach powinno się udzielać pomocy psychologiczno-pedagogicznej, bardzo precyzyjnie określono w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Obecnie – po kilku nowelizacjach tego rozporządzenia – obowiązuje tekst jednolity opublikowany w Dzienniku Ustaw 22 lipca 2020 r. (pod pozycją 1280). 
Analiza zawartych w nim zapisów wskazuje jednoznacznie, że:
[1] Wszystkie formy świadczonej pomocy psychologiczno-pedagogicznej są bezpłatne, a udział dziecka/ucznia/wychowanka/słuchacza w zaplanowanych w jej ramach zajęciach jest dobrowolny. 
Zasada ta obowiązuje we wszystkich typach placówek oświatowych i na każdym etapie edukacji. 
[2] Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w danej formie następuje w trzech przypadkach:

POLECAMY

  • na podstawie opinii wydanej przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnię specjalistyczną, a w niektórych przypadkach, określonych w odrębnych przepisach – także przez poradnię niepubliczną;
  • na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz o potrzebie nauczania indywidualnego;
  • na wniosek samego ucznia, jego rodzica/opiekuna prawnego, dyrektora, wychowawcy, nauczyciela przedmiotu, specjalisty prowadzącego zajęcia z uczniem, asystenta rodziny, kuratora sądowego, pielęgniarki szkolnej.

[3] Co do zasady pomoc psychologiczno-pedagogiczną organizuje dyrektor. Z mocy prawa rzeczywistymi realizatorami pomocy w danej formie są nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych oraz specjaliści wykonujący w szkole i placówce zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w szczególności psychologowie, pedagodzy, logopedzi, terapeuci i doradcy zawodowi posiadający kwalifikacje właściwe do rodzaju prowadzonych zajęć.
[4] Rodzaje form pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dzieciom i młodzieży są zróżnicowane w zależności od typu placówki, w jakiej ma ona być realizowana. Szczegółowy wykaz form pomocy psychologiczno-pedagogicznej przedstawia tabela 1.
[5] Poszczególne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej w placówkach oświatowych charakteryzują się konkretnymi wymogami organizacyjnymi.

  • Klasy terapeutyczne organizuje się dla uczniów wykazujących jednorodne lub sprzężone zaburzenia, którzy wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specyficznych potrzeb edukacyjnych oraz długotrwałej pomocy specjalistycznej. Objęcie ucznia nauką w klasie terapeutycznej wymaga jednak opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej. Nauczanie w klasach terapeutycznych powinno być zawsze prowadzone według realizowanych w danej szkole programów nauczania, z dostosowaniem metod i form ich realizacji do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów. Zajęcia prowadzone są przez nauczycieli właściwych zajęć edukacyjnych. Klasy terapeutyczne powinny być organizowane z początkiem roku szkolnego. Za zgodą organu prowadzącego szkołę i w ramach posiadanych środków mogą do nich uczęszczać uczniowie innej szkoły lub placówki. Liczba uczniów w klasie terapeutycznej nie może przekraczać 15. Klas terapeutycznych nie organizuje się w szkołach specjalnych. 
  • Zajęcia rozwijające uzdolnienia prowadzą nauczyciele dla uczniów szczególnie uzdolnionych, czyli odznaczających się wysokim ilorazem inteligencji, zdolnościami twórczymi i szczególną motywacją. Liczba uczestników zajęć rozwijających uzdolnienia nie może przekroczyć 8.
  • Zajęcia rozwijające umiejętności uczenia się organizuje się w celu podnoszenia efektywności uczenia się dla uczniów wykazujących niewystarczający poziom kompetencji w zakresie uczenia się, w tym braki i trudności np. w zakresie planowania/organizacji pracy, doboru metod i technik uczenia się, a także dla uczniów osiągających wyniki w nauce nieadekwatne do swoich możliwości i wkładanego wysiłku stwierdzone przez nauczyciela na podstawie obserwacji pedagogicznej podczas bieżącej pracy, mimo wdrożenia podczas codziennej edukacji dostosowań uwzględniających indywidualne potrzeby rozwojowe oraz możliwości psychofizyczne ucznia. Liczba uczestników zajęć rozwijających umiejętności uczenia się nie jest wyznaczona przepisami prawa.
  • Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze organizuje się dla uczniów mających trudności w nauce, a zwłaszcza w spełnianiu wymagań edukacyjnych wynikających z podstawy programowej kształcenia ogólnego dla danego etapu edukacyjnego. Liczba uczestników zajęć dydaktyczno-wyrównawczych nie może przekroczyć 8.
  • Zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu organizuje się dla uczniów klas VII i VIII szkół podstawowych, uczniów szkół ponadpodstawowych oraz słuchaczy szkół dla dorosłych.
  • Zajęcia specjalistyczne:
    korekcyjno-kompensacyjne – organizuje się dla uczniów z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi lub specyficznymi trudnościami w uczeniu się, czyli z dysleksją rozwojową w formie: dysleksji, dysortografii lub dysgrafii. Liczba uczestników tych zajęć nie może przekroczyć 5;
    logopedyczne – organizuje się dla uczniów z deficytami kompetencji i zaburzeniami sprawności językowych. Liczba uczestników tych zajęć nie może przekroczyć 4;
    rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne – organizuje się dla uczniów przejawiających trudności w funkcjonowaniu społecznym. Liczba uczestników tych zajęć nie może przekroczyć 10, chyba że zwiększenie tej liczby jest uzasadnione potrzebami uczniów;
    inne o charakterze terapeutycznym – organizuje się dla uczniów z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi, mających problemy w funkcjonowaniu w szkole oraz z aktywnym i pełnym uczestnictwem w życiu szkoły. Liczba uczestników tych zajęć nie może przekroczyć 10, chyba że zwiększenie tej liczby jest uzasadnione potrzebami uczniów.
  • Zindywidualizowana ścieżka kształcenia – to zajęcia edukacyjne realizowane przez ucznia wspólnie z oddziałem szkolnym oraz indywidualnie z nauczycielem. Ich organizacja wymaga stosownego zapisu w opinii poradni. Ta forma adresowana jest do uczniów mających trudności w funkcjonowaniu wynikające np. z: 
    czasowej lub przewlekłej choroby,
    zaburzeń w zachowaniu, uniemożliwiających realizację zadań w dużym zespole,
    zaburzeń w funkcjonowaniu społecznym,
    innych przyczyn, gdy wdrożone wcześniej formy wsparcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej okazały się niewystarczające ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz predyspozycje psychofizyczne ucznia, np. jego wolne tempo uczenia się.

Są to zatem zajęcia skierowane do uczniów, którzy mogą uczęszczać do szkoły, ale ze względu na trudności w funkcjonowaniu nie mogą realizować wszystkich zajęć edukacyjnych wspólnie ze swoim oddziałem i wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specjalnych potrzeb edukacyjnych. Uczeń objęty zindywidualizowaną ścieżką realizuje w szkole programy nauczania z dostosowaniem metod i form ich realizacji do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, w szczególności potrzeb wynikających ze stanu zdrowia. Okres objęcia ucznia zindywidualizowaną ścieżką nie może być dłuższy niż rok szkolny. Zindywidualizowanej ścieżki nie organizuje się dla uczniów objętych kształceniem specjalnym oraz indywidualnym nauczaniem. 
Porady i konsultacje – są udzielane i prowadzone przez nauczycieli, wychowawców i szkolnych specjalistów, najczęściej w godzinach wcześniej wyznaczonych (ich zakres znajduje się najczęściej na drzwiach pracowni i gabinetów oraz na stronie internetowej szkoły).
[6] Godzina zajęć realizowanych w ww. formach pomocy psychologiczno-pedagogicznej trwa 45 minut. 
 

Tabela 1. Formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dzieciom i młodzieży
Formy pomocy
 psychologiczno-pedagogicznej
w przedszkolu
•  zajęcia rozwijające uzdolnienia;
•  zajęcia specjalistyczne: 
– korekcyjno-kompensacyjne, 
– logopedyczne, 
– rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, 
– inne zajęcia o charakterze terapeutycznym; 
•  zindywidualizowana ścieżka realizacji obowiązkowego rocznego p...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy