Dołącz do czytelników
Brak wyników

W kadrze dyrektora , Otwarty dostęp

4 grudnia 2019

NR 98 (Grudzień 2019)

10 wątpliwości dotyczących kwalifikacji nauczycieli w szkołach

237

Prawidłowa ocena kwalifikacji osoby, która ma zajmować stanowisko nauczyciela, należy do zadań dyrektora szkoły. Przy jej dokonywaniu należy uwzględniać obowiązujące przepisy, które jednak nie w każdym przypadku dają jednoznaczne odpowiedzi w sprawie wymogów kwalifikacyjnych, a trafność ich interpretacji może w każdym czasie zostać zweryfikowana w ramach zewnętrznego nadzoru pedagogicznego. Z tego względu w razie wątpliwości najlepiej jeszcze przed zatrudnieniem danej osoby zasięgnąć opinii kuratora oświaty.

1. Zatrudnianie studenta na stanowisku pedagogicznym
Zasadą ogólną jest, że stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje (art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela – Dz. U. z 2018 r., poz. 967 z póź. zm., dalej: KN). Wyjątki od zasady posiadania wyższego wykształcenia przewidują poszczególne przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli 
(Dz. U. z 2017 r., poz. 1575 z późn. zm., dalej: RSKWN). Natomiast w tych przypadkach, w których do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole wymagane jest ukończenie studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich czy ewentualnie studiów pierwszego stopnia, niedopuszczalne jest zatrudnienie osoby odpowiednio bez tytułu magistra lub licencjata, nawet jeśli do ukończenia kierunku studiów zgodnego z prowadzonymi zajęciami albo obejmującego treści nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć danej osobie brakuje tylko kilka tygodni czy miesięcy. Przykładowo, na stanowisku nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej nie można zatrudnić studenta pedagogiki w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym, który jeszcze nie uzyskał tytułu licencjata (§ 4 ust. 2 pkt 1 RSKWN). Taką osobę, do czasu uzyskania kwalifikacji nauczyciela, można zatrudnić w szkole do prowadzenia zajęć na stanowisku niepedagogicznym, w szczególnie uzasadnionym przypadku, za zgodą kuratora oświaty uzyskaną na wniosek dyrektora szkoły (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe – Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 z późn. zm., dalej: PO).

2. Przygotowanie pedagogiczne księdza
Obowiązujące od dnia 1 września 2019 r. Porozumienie pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski a Ministrem Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie kwalifikacji zawodowych wymaganych od nauczycieli religii (Dz.Urz. MEN z 2019 r., poz. 9) w przepisach §§ 2–3 i 5 określa kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela religii w szkole. Wynika z nich, że aby móc nauczać, ksiądz musi mieć ukończone wyższe diecezjalne lub zakonne seminarium duchowne i legitymować się dyplomem lub zaświadczeniem ukończenia seminarium oraz posiadać przygotowanie pedagogiczne do nauczania religii. W związku z tym dyrektor szkoły ma obowiązek zweryfikować, czy ksiądz skierowany do nauczania religii w jego szkole posiada przygotowanie pedagogiczne do nauczania religii, o którym świadczy dokument ukończenia wyższego seminarium duchownego albo dyplom ukończenia studiów lub inny dokument wydany przez kolegium teologiczne, uczelnię prowadzoną przez Kościół katolicki albo uczelnię publiczną prowadzącą kształcenie w zakresie teologii katolickiej, albo świadectwo ukończenia kursu katechetyczno-pedagogicznego prowadzonego przez kolegium teologiczne lub wyższe seminarium duchowne (§ 1 pkt 2 ww. Porozumienia).

3. Kurs na doradcę zawodowego
Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 325) zasadą jest, że zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego, objęte ramowym planem nauczania jako zajęcia dodatkowe, prowadzą nauczyciele – doradcy zawodowi z kwalifikacjami określonymi w § 21 RSKWN, a więc z ukończonymi studiami wyższymi lub podyplomowymi w zakresie doradztwa zawodowego. Dodatkowo, w przypadku braku w szkole doradcy zawodowego w okresie przejściowym, do roku szkolnego 2021/2022 włącznie, dyrektor szkoły może powierzyć prowadzenie zajęć z zakresu doradztwa zawodowego innemu nauczycielowi lub osobie niebędącej nauczycielem, zatrudnionej za zgodą kuratora oświaty na warunkach określonych w art. 15 ust. 2 PO. Jednocześnie przepis ten nie wymaga, aby nauczyciel posiadał jakąś ukończoną formę doskonalenia zawodowego nauczycieli, np. kurs lub szkolenie z doradztwa zawodowego. Z jednej strony ukończenie pozaszkolnej formy doskonalenia może skłonić dyrektora do powierzenia zajęć z doradztwa nauczycielowi po kursie dla szkolnych doradców zawodowych, natomiast bez ukończenia przynajmniej studiów podyplomowych z doradztwa zawodowego nauczyciel nie będzie mógł kontynuować prowadzenia zajęć po roku szkolnym 2021/2022.

4. Pedagog szkolny ze studiami ukończonymi na właściwym kierunku
Do zajmowania stanowiska pedagoga szkolnego, oprócz posiadania przygotowania pedagogicznego, wymagane jest ukończenie studiów wyższych i posiadanie tytułu magistra (w szkołach podstawowych co najmniej tytułu licencjata) na kierunku pedagogika w specjalności odpowiadającej prowadzonym zajęciom lub na innym kierunku i ukończenie studiów podyplomowych w zakresie prowadzonych zajęć (§ 19 ust. 1 i 2 RSKWN). Generalnie kwalifikacje do zajmowania stanowiska pedagoga szkolnego dają studia wyższe lub podyplomowe z pedagogiki ogólnej, szkolnej lub opiekuńczo-wychowawczej. Trudniejsze jest natomiast rozstrzygnięcie, czy po pedagogice ukończonej na innym kierunku można powierzyć danej osobie stanowisko pedagoga szkolnego. Zakres zajęć prowadzonych przez pedagoga szkolnego określa § 24 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r., poz.1591, dalej: RZOUPPP). Z tego względu należałoby porównać je z zajęciami, jakie dana osoba zrealizowała na studiach. Raczej należy uznać, że wymaganych kwalifikacji nie daje przykładowo ukończenie studiów na kierunku pedagogika wczesnoszkolna i wychowanie przedszkolne z terapią pedagogiczną lub ukończenie studiów podyplomowych z resocjalizacji, ponieważ zarówno na wymienionych studiach wyższych, jak i podyplomowych program studiów obejmuje nabycie wiedzy tylko z części zakresu zadań wykonywanych na stanowisku pedagoga szkolnego.

5. Wykształcenie wymagane do pracy w szkole specjalnej lub prowadzenia zajęć rewalidacyjno-wychowawczych
Zgodnie z § 15 ust. 1 RSKWN kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach specjalnych, w oddziałach specjalnych w szkołach dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną oraz do prowadzenia zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim posiada osoba, która ukończyła studia lub zakład kształcenia nauczycieli w zakresie oligofrenopedagogiki na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki albo ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły a ponadto ukończyła studia podyplomowe, zakład kształcenia nauczycieli lub kurs kwalifikacyjny w zakresie nadającym kwalifikacje do pracy z dziećmi i młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną (czyli z oligofrenopedagogiki). Z powyższego wynika, że jeśli kandydat do pracy nie ukończył studiów wyższych lub kursu kwalifikacyjnego z oligofrenopedagogiki, to obok studiów podyplomowych lub zakładu kształcenia nauczycieli z oligofrenopedagogiki niewystarczające jest ukończenie studiów wyższych na dowolnym kierunku, ponieważ takie sformułowanie nie zostało zawarte w § 15 ust. 1 RSKWN. Przykładowo, absolwent studiów wyższych z filologii polskiej z ukończonym kursem kwalifikacyjnym z oligofrenopedagogiki i przygotowaniem pedagogicznym może pracować w szkole specjalnej, oddziale specjalnym lub prowadzić zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, ponieważ posiada kwalifikacje nauczyciela szkoły i dodatkowo z oligofrenopedagogiki. Natomiast takich kwalifikacji nie daje ukończenie studiów wyższych np. z zarządzania zasobami lub z edukacji zdrowotnej i profilaktyki uzależnień oraz studiów podyplomowych z oligofrenopedagogiki, ponieważ wymienione kierunki studiów nie dają kwalifikacji do pracy w szkole, a więc same kwalifikacje z oligofrenopedagogiki nie są uzyskane na poziomie wystarczającym do spełnienia wymogu zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach specjalnych, w oddziałach specjalnych w szkołach dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną oraz do prowadzenia zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. 

6. Zatrudnianie absolwentów pedagogiki społeczno-opiekuńczej w internacie
Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela wychowawcy w internatach posiada osoba z przygotowaniem pedagogicznym, która ukończyła studia na kierunku pedagogika w specjalności odpowiadającej prowadzonym zajęciom, na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy