Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

8 lutego 2019

NR 90 (Luty 2019)

Udzielanie pomocy finansowej na zakup podręczników i materiałów edukacyjnych

429

Połowę roku szkolnego mamy już za sobą, należy zatem dokonać kilku dodatkowych wyjaśnień dotyczących zasad udzielania pomocy finansowej na zakup podręczników i materiałów edukacyjnych dla uczniów.

 

POLECAMY

Pierwszą kwestią, jaką należy przypomnieć, jest aktualna podstawa prawna udzielania tej formy pomocy. Stanowi ją rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 września 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej uczniom na zakup podręczników i materiałów edukacyjnych1. To właśnie w tym dokumencie określone zostały szczegółowe warunki udzielania pomocy w formie dofinansowania zakupu podręczników do kształcenia ogólnego, w tym podręczników do kształcenia specjalnego, lub podręczników do kształcenia w zawodach, dopuszczonych do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej. 

Materiały edukacyjne

Należy też wyjaśnić znaczenie pojęcia „materiały edukacyjne”. Otóż materiałami edukacyjnymi (dla uczniów, bo o nich mowa) są w szczególności: książki pomocnicze, karty pracy, ćwiczenia rewalidacyjne oraz opracowania wykorzystywane w edukacji przedszkolnej, które są wykorzystywane przez nauczycieli w procesie kształcenia tych właśnie uczniów. Należy jednak zaznaczyć, że pomoc w formie dofinansowania zakupu podręczników do kształcenia ogólnego, w tym podręczników do kształcenia specjalnego, lub podręczników do kształcenia w zawodach, dopuszczonych do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej, a także zakupu materiałów edukacyjnych, jest udzielana uczniom niepełnosprawnym uczęszczającym do szkół dla dzieci i młodzieży. Należy przy tym jednoznacznie zaznaczyć, że pomoc w formie dofinansowania zakupu podręczników lub materiałów edukacyjnych jest tylko jedną z dostępnych form realizacji zadania w zakresie wyrównywania szans edukacyjnych uczniów niepełnosprawnych. 

Kto może uzyskać pomoc?

Beneficjentami udzielanej pomocy są: 

  1. uczniowie klasy III dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonej w branżowych szkołach I stopnia, klas I i II branżowej szkoły I stopnia, liceum ogólnokształcącego, technikum, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy, klas IV–VI ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia, klas IV–V, ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych, klas VII–IX, ogólnokształcącej szkoły baletowej lub liceum plastycznego; 
  2. uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniowie z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, na zakup materiałów edukacyjnych – to dofinansowanie dotyczy uczniów uczęszczających w roku szkolnym 2018/2019 do klasy III szkoły podstawowej, klasy III dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonej w branżowych szkołach I stopnia, klas I i II branżowej szkoły I stopnia, liceum ogólnokształcącego, technikum lub szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy. Dofinansowanie zakupu materiałów edukacyjnych przysługuje uczniom klasy III szkoły podstawowej jedynie w przypadku, gdy ci uczniowie nie korzystają z podręcznika do zajęć z zakresu edukacji: polonistycznej, matematycznej, przyrodniczej i społecznej, który zapewnia minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. 

Mając jednak na względzie fakt, że zgodnie z w art. 119 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych Minister Edukacji Narodowej zapewniła podręcznik do zajęć z zakresu edukacji: polonistycznej, matematycznej, przyrodniczej i społecznej uczniom uczęszczającym do klasy III szkoły podstawowej, w tym uczniom z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym, a także ze względu na zapewnienie dotacji celowej na podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe uczniom niepełnosprawnych uczęszczającym do odpowiednich klas szkół podstawowych oraz gimnazjów (lub oddziałów gimnazjalnych funkcjonujących jeszcze w ramach innych szkół lub zespołów szkół), uczniowie ci nie są odbiorcami pomocy przewidzianej w programie pomocy uczniom „Wyprawka szkolna”. Wyjątek stanowią jedynie uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniowie z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, którzy uczęszczając do klasy III szkoły podstawowej, mogą otrzymać dofinansowanie na zakup materiałów edukacyjnych, w przypadku gdy uczniowie tych klas nie będą korzystać z podręcznika do zajęć z zakresu edukacji: polonistycznej, matematycznej, przyrodniczej i społecznej zapewnionego przez Ministra Edukacji Narodowej.

Termin składania przedmiotowych wniosków o przyznanie pomocy każdorazowo ustala odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na siedzibę szkoły. 

Natomiast w przypadku uczniów objętych programem istnieje możliwość zakupu podręczników do kształcenia specjalnego, ale bez podwyższenia kwoty dofinansowania. Z kolei uczniowie niesłyszący, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym oraz z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, mają prawo do otrzymania dofinansowania zakupu podręczników do kształcenia ogólnego, w tym podręczników do kształcenia specjalnego, lub podręczników do kształcenia w zawodach. Z uwagi na fakt, iż uczniowie słabowidzący, niesłyszący, słabosłyszący, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim oraz uczniowie z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność wymieniona wyżej, realizują tę samą podstawę programową kształcenia ogólnego i podstawę programową kształcenia w zawodach co ich pełnosprawni rówieśnicy i mogą korzystać z podręczników do kształcenia ogólnego i podręczników do kształcenia w zawodach dostępnych na rynku, należało stworzyć im możliwość otrzymania dofinansowania zakupu każdego podręcznika, który został dla nich wybrany, zgodnie z art. 22ab ustawy o systemie oświaty. Natomiast w przypadku uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, którzy realizują odrębną podstawę programową kształcenia ogólnego, realizując treści określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego, nauczyciele mogą korzystać z podręczników do kształcenia ogólnego, w tym podręczników do kształcenia specjalnego, oraz z materiałów edukacyjnych dostępnych na rynku.

Dyrektor szkoły jest zobowiązany do sporządzenia listy uczniów uprawnionych do otrzymania pomocy w formie dofinansowania zakupu podręczników lub materiałów edukacyjnych. 

Kwota udzielanej pomocy

Zostały również jednoznacznie określone maksymalne kwoty pomocy udzielanej poszczególnym grupom uczniów. I tak, zgodnie z § 3 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia, w przypadku zakupu podręczników lub materiałów edukacyjnych ich koszt został określony na poziomie 225 zł dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym lub z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, uczęszczających do klasy III dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonej w branżowych szkołach I stopnia, klasy I i II branżowej szkoły I stopnia, liceum ogólnokształcącego, technikum lub szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy. Natomiast dofinansowanie dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym lub z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, uczęszczających do klasy III szkoły podstawowej, zostało określone w wysokości 175 zł i jest związane z koniecznością ewentualnego zastąpienia podręcznika do zajęć z zakresu edukacji: polonistycznej, matematycznej, przyrodniczej i społecznej, który zapewnia Minister Edukacji Narodowej2. Jednak dla uczniów słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność, o których mowa wcześniej, uczęszczających do liceum ogólnokształcącego, technikum, klas IV–VI ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia, klas IV–VI ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych, klas VII–IX ogólnokształcącej szkoły baletowej lub liceum plastycznego dofinansowanie wynosi 445 zł. Z kolei kwota 390 zł dofinansowania przysługuje uczniom słabowidzącym, niesłyszącym, słabosłyszącym, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność, o których mowa wcześniej, uczęszczającym do klasy III dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonej w branżowej szkole I stopnia lub klas I i II branżowej szkoły I stopnia. 

Zamawianie podręczników dla grupy uczniów bezpośrednio u wydawcy lub w księgarni jest częstą praktyką w szkołach. Działanie to z reguły prowadzi do obniżenia kosztów zakupu, jest więc uzasadnione. 

Tryb ubiegania się o przyznanie dofinansowania

W przedmiotowej regulacji został określony również tryb ubiegania się o przyznanie takiej pomocy finansowej. Otóż pomoc w dofinansowaniu zakupu podręczników lub materiałów edukacyjnych przyznaje się na wniosek rodziców ucznia (prawnych opiekunów, rodziców zastępczych, osób prowadzących rodzinny dom dziecka, opiekuna faktycznego3) albo pełnoletnich uczniów, albo na wniosek nauczyciela, pracownika socjalnego lub innej osoby, za zgodą rodziców ucznia (prawnych opiekunów, rodziców zastępczych, osób prowadzących rodzinny dom dziecka, opiekunów faktycznych – jeżeli wystąpiły z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka) albo pełnoletniego ucznia. Wniosek taki składa się do dyrektora szkoły, do której uczęszcza uczeń w roku szkolnym 2018/2019. Należy zaznaczyć, że przyczyny osobiste rodziców lub problemy z prawidłowym wypełnianiem funkcji rodzicielskiej mogą być powodem rezygnacji z osobistego występowania z prośbą o pomoc lub mogą być przyczyną niedopełnienia formalności związanych z przygotowaniem stosownego wniosku. W takich wyjątkowych sytuacjach rolę wnioskodawcy spełniają inne osoby wskazane w rozporządzeniu, jednak zawsze za zgodą rodziców ucznia (prawnych opiekunów, rodziców zastępczych, osób prowadzących rodzinny dom dziecka, osób faktycznie opiekujących się dzieckiem – oczywiście jeżeli wystąpiły z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka) albo pełnoletniego ucznia. Termin składania przedmiotowych wniosków o przyznanie pomocy każdorazowo ustala odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na siedzibę szkoły. Natomiast w przypadku ogólnokształcącej szkoły4 muzycznej II stopnia, ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych, ogólnokształcącej szkoły baletowej oraz liceum plastycznego, prowadzonych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, termin ten jest ustalany przez tego ministra5. Podobnie kwestie te zostały rozwiązane w przypadku pozostałych szkół resortowych, takich jak szkoły rolnicze, leśne czy też morskie. 

Przy poszukiwaniu możliwości pomocy finansowej czy rozwiązań zaistniałych trudnych sytuacji nie można opierać się tylko na jednym akcie prawnym czy też jednej możliwości prawnej. 

Zawsze przy tego rodzaju poszukiwaniach należy analizować różne możliwe formy i tryby postępowania określone w odmiennych, pozornie zupełnie ze sobą niezwiązanych rozwiązaniach prawnych. 

Zawsze do takiego wniosku o udzielenie pomocy w formie dofinansowania zakupu podręczników należy obligatoryjnie dołączyć kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wskazującego na uprawnienie do otrzymania przez ucznia pomocy w ramach programu6. Dyrektor szkoły jest zobowiązany do sporządzenia listy uczniów uprawnionych do otrzymania pomocy w formie dofinansowania zakupu podręczników lub materiałów edukacyjnych. 

Środki finansowe przeznaczone na dofinansowanie zakupu podręczników dla uczniów objętych programem, z wyłączeniem uczniów szkół resortowych, otrzymuje w formie dotacji gmina właściwa ze względu na siedzibę szkoły. Po otrzymaniu niezbędnych środków finansowych gmina przekazuje je na wypłatę stosownej pomocy dla uczniów szkół, dla których jest organem prowadzącym, na rachunek banko...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy