Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

25 marca 2019

NR 91 (Marzec 2019)

Nowe uregulowania prawne
w kształceniu zawodowym

419

Reforma kształcenia zawodowego wprowadziła nie tylko zmianę ustroju szkolnego, ale także nowe rozwiązania, których głównym celem 
jest poprawa jakości i efektywności kształcenia w zawodach 
oraz dostosowanie oferty edukacyjnej do zmieniającego się rynku pracy. 

Szkoły branżowe

Zgodnie z założeniami reformy z 1 września 2017 r. w miejsce zasadniczej szkoły zawodowej utworzono branżową szkołę I stopnia. Wprowadzanie branżowej szkoły II stopnia dla absolwentów branżowej szkoły I stopnia zacznie się od roku szkolnego 2020/2021. W roku szkolnym 2019/2020 w pierwszych klasach techników i branżowych szkół I stopnia edukację rozpoczną absolwenci trzeciej klasy gimnazjum i ósmej klasy szkoły podstawowej. Uczniowie po zakończeniu gimnazjum będą kształcili się w 4-letnich technikach, natomiast młodzież po ósmej klasie szkoły podstawowej rozpocznie naukę w 5-letnim technikum. Aby zwiększyć trafność decyzji związanych z wyborem zawodu, od 1 września 2017 r. wprowadzono obowiązkowe dla uczniów zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego.
 

POLECAMY

Wprowadzanie nowych uregulowań prawnych

Wraz z transformacją ustroju szkolnego sukcesywnie wprowadzane są nowe uregulowania prawne. 30 listopada 
2018 r. opublikowano ustawę z dnia 22 listopada 2018 r.
o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., 
poz. 2245), która wejdzie w życie 1 września 2019 r. (z wyjątkiem przepisów wskazanych w art. 170 pkt 1–9). Najważniejsze zmiany dotyczą: warunków wprowadzania zawodów do klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, zasad finansowania kształcenia zawodowego, przebiegu kształcenia uczniów, obowiązków nauczycieli kształcenia zawodowego i praktycznej nauki zawodu. W ustawie znajdują się także przepisy przejściowe związane z wdrażaniem nowych rozwiązań. Nowelizacją objęto przede wszystkim: ustawę Prawo oświatowe1, ustawę o systemie oświaty2 i ustawę Karta Nauczyciela3
Pozostałe zmiany, dokonane w 41 ustawach, obejmują głównie konsekwencje wynikające z wprowadzenia do porządku prawnego nowych regulacji dotyczących kształcenia zawodowego w wyżej wymienionych aktach prawnych. Aktualnie konsultowane są projekty rozporządzeń dotyczących kształcenia zawodowego, do wydania których zobowiązują Ministra Edukacji Narodowej zapisy zmienianych ustaw.


Klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego

Modyfikacja warunków wprowadzania zawodów do klasyfikacji zawodów polega na zastąpieniu dotychczasowych dwóch odrębnych delegacji ustawowych, na podstawie których Minister Edukacji Narodowej określa klasyfikację zawodów szkolnictwa zawodowego oraz podstawę programową kształcenia w zawodach, jedną delegacją do określenia przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania rozporządzenia w sprawie zawodów szkolnictwa branżowego. 


Dziennie, stacjonarnie czy zaocznie?

W technikum, branżowej szkole I stopnia i szkole specjalnej przysposabiającej do pracy kształcenie będzie się odbywać tylko w formie dziennej, a w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej może odbywać się w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej. Ponadto obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia w zawodzie, w tym praktyczną naukę zawodu w branżowej szkole II stopnia, należy prowadzić w ramach kwalifikacyjnego kursu zawodowego. W szkole dla dorosłych ustawodawca przewidział dwie formy kształcenia: stacjonarną lub zaoczną. 


Organizacja, formy kształcenia i podmioty prowadzące kształcenie ustawiczne

Nowe brzmienie zapisów dotyczących kształcenia ustawicznego dookreśla organizację, formy kształcenia oraz podmioty prowadzące kształcenie ustawiczne. Kształcenie ustawiczne może być organizowane i prowadzone w: 

  • publicznych i niepublicznych szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych; 
  • formach pozaszkolnych realizowanych przez publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego i centra kształcenia prowadzące kształcenie zawodowe; centra kształcenia zawodowego rozpoczną działalność z dniem 1 września 2019 r., powstaną one w wyniku przekształcenia dotychczasowych placówek kształcenia praktycznego i/lub ośrodków dokształcania i doskonalenia zawodowego; przejmą mienie, prawa, obowiązki, zobowiązania i wierzytelności dotychczasowych placówek kształcenia praktycznego i dotychczasowych ośrodków dokształcania i doskonalenia zawodowego. 

Kształcenie ustawiczne może być prowadzone w następujących formach pozaszkolnych: 

  • kwalifikacyjny kurs zawodowy,
  • kurs umiejętności zawodowych (kurs, którego program nauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego w zakresie jednej z części efektów kształcenia wyodrębnionych w ramach danej kwalifikacji albo efekty kształcenia właściwe dla dodatkowych umiejętności zawodowych),
  • kurs kompetencji ogólnych (kurs, którego program nauczania uwzględnia dowolnie wybraną część podstawy programowej kształcenia ogólnego),
  • turnus dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników (forma kształcenia zawodowego teoretycznego młodocianych pracowników w zakresie zawodu nauczanego w branżowej szkole I stopnia, którego program nauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w tym zawodzie),
  • kurs, inny niż wymienione w pkt 1–3, umożliwiający uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych.
    Kwalifikacyjne kursy zawodowe mogą być prowadzone przez:
  • publiczne i niepubliczne szkoły prowadzące kształcenie zawodowe, z wyjątkiem szkół artystycznych – w zakresie zawodów, w których kształcą, oraz w zakresie innych zawodów przypisanych do branż, do których należą zawody, w których kształci szkoła,
  • publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego i centra kształcenia zawodowego,
  • instytucje rynku pracy, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prowadzące działalność edukacyjno-szkoleniową,
  • podmioty prowadzące działalność oświatową, posiadające akredytację.

Kształcenie ustawiczne może być prowadzone w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej, a w przypadku form pozaszkolnych – także z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Turnus dokształcania młodocianych pracowników może być prowadzony wyłącznie w formie dziennej. Szkoły będą mogły pobierać opłaty za kształcenie na kursach umiejętności zawodowych. Do tej pory taka możliwość dotyczyła tylko placówek. W szkołach dla dorosłych zrezygnowano z prowadzenia zajęć z zakresu doradztwa zawodowego. Dodano nowe zasady oceniania słuchaczy w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej. 


Instytucje wspierające kształcenie zawodowe

Poszerzono katalog instytucji wspierających kształcenie zawodowe o: pracodawców, organizacje pracodawców, samorządy gospodarcze lub inne organizacje gospodarcze, stowarzyszenia lub samorządy zawodowe, sektorowe rady do spraw kompetencji oraz Radę Programową ds. Kompetencji. Równocześnie rozszerzono katalog podmiotów, które na wniosek rady pedagogicznej szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe lub na zaproszenie jej przewodniczącego mogą brać udział (z głosem doradczym) w zebraniach rady pedagogicznej. Mogą nimi być przedstawiciele pracodawców, organizacji pracodawców, samorządu gospodarczego lub innych organizacji gospodarczych, stowarzyszeń lub samorządów zawodowych oraz sektorowych rad do spraw kompetencji. 


Praktyczna nauka zawodu

Wzmocniono udział pracodawców w kształceniu zawodowym, w tym w realizacji praktycznej nauki zawodu, równocześnie wzmacniając nadzór dyrektora szkoły nad jakością kształcenia prowadzonego u pracodawców. Doprecyzowano, gdzie może być realizowana praktyczna nauka zawodu. Ustawodawca wskazał, że powinna odbywać się w jednostkach zapewniających rzeczywiste warunki pracy, w tym u pracodawców oraz w indywidualnych gospodarstwach rolnych, a także w centrach kształcenia zawodowego. Dodano przepis regulujący realizację praktycznej nauki zawodu za granicą. Określono, że praktyczna nauka zawodu za granicą może być realizowana na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej. Według nowych uregulowań pracodawca, który zatrudnia młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu i kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia, ma obowiązek ustalać z dyrektorem szkoły zakres kształcenia zawodowego zapewnianego przez szkołę i pracodawcę, wynikający z programu nauczania zawodu, liczbę dni w tygodniu, w których zajęcia praktyczne odbywają się u pracodawcy oraz sposób monitorowania przez każdą ze stron realizacji programu nauczania zawodu. Ustalenia pomiędzy pracodawcą a dyrektorem szkoły będą stanowić załącznik do umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu. Zapisy ustawy pozwalają na zwiększenie kwoty dofinansowania pracodawcom kosztów kształcenia uczniów w zawodach defi...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy