Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z życia szkoły , Otwarty dostęp

18 marca 2021

NR 110 (Marzec 2021)

Jak mądrze wybierać strategie kształcenia na odległość?

97

Globalny kryzys zdrowotny wciąż trwa, a data jego zakończenia nie jest znana. Ogromnie frustrujący wydaje się również fakt zmian w formie kształcenia w zależności od bieżącej sytuacji epidemiologicznej. W celu uniknięcia nadmiernej transmisji wirusa przez dzieci oraz by ochronić życie i zdrowie wielu ludzi obecnie do nauki stacjonarnej powrócili jedynie młodsi uczniowie szkół podstawowych. Wydawać by się mogło, że doświadczenie w prowadzeniu nauczania zdalnego jest już wystarczające, by przebiegało ono bez zakłóceń.

Otaczająca nas rzeczywistość okazała się nieprzewidywalna – nie wiadomo, jak rozwinie się sytuacja epidemiczna, jak kształtować się będzie krzywa zachorowań. Kolejne restrykcje wprowadzane przez władze mają na celu spowolnienie rozwoju epidemii oraz „wypłaszczenie” krzywej zakażeń, jednak nie są w stanie zahamować czy przezwyciężyć niewidzialnego wroga. Jednym z kroków, jaki zdecydowano się podjąć niedługo po powrocie dzieci do szkół we wrześniu, było ponowne zamknięcie placówek z uwagi na wysoki poziom zakażeń. Trudno było prowadzić zajęcia w szkołach z zachowaniem reżimu sanitarnego oraz dystansu pomiędzy dziećmi. Coraz więcej nauczycieli chorowało, co nie sprzyjało optymistycznemu nastawieniu. Jedynym i słusznym rozwiązaniem okazało się całkowite zamknięcie szkół i wprowadzenie ograniczeń w korzystaniu z usług i handlu. Dyrektorzy szkół ponownie stanęli przed niełatwym zadaniem organizacji kształcenia na odległość. 

POLECAMY

Zdrowy rozsądek i sprawdzone rozwiązania

Doświadczenia poprzednich miesięcy pozwoliły podejść do sprawy bardziej racjonalnie, a wymiana doświadczeń i konsultacje na szczeblu wojewódzkim i ogólnokrajowym pomogły w wypracowaniu strategii pozwalających na sprawne prowadzenie zajęć z uczniami. 
W wyborze metod i narzędzi nauczania na odległość najważniejszą kwestią jest dobro dziecka oraz możliwość zachowania ciągłości procesu edukacyjnego. Dyrektorzy szkół powinni stale monitorować jakość i skuteczność prowadzonych zajęć, modyfikować sposoby oceniania i sprawdzania postępów uczniów, by umożliwić im jak najlepsze wykorzystanie czasu, jaki poświęcają na rozwój i naukę. Metody stosowane przez nauczycieli powinny aktywizować uczniów i motywować do zdobywania wiedzy. Dlatego bardzo istotne jest rozsądne i przemyślane działanie ze strony dyrektorów oraz ciągła ewaluacja i ulepszanie nauczania na odległość, by korzyści dla uczniów były adekwatne do wysiłku nauczycieli. 

Trzy etapy mądrego wyboru

Planując podejmowanie działań, warto je uporządkować tak, aby nasze kroki nie były chaotyczne i nieprzemyślane. 
Po pierwsze, trzeba zastanowić się nad następującymi kwestiami: 

  • Co chcemy osiągnąć w procesie zdalnej edukacji, jakie są nasze cele?
  • Jakie treści będziemy przekazywać?
  • W jaki sposób będziemy motywować uczniów do samodzielnego poszukiwania treści?
  • Jakie są zamierzone efekty procesu zdalnego kształcenia?
  • Jakie metody pomogą nam osiągnąć te cele i efekty?
  • Na jakim poziomie są nasze kompetencje związane z pracą w wirtualnej przestrzeni? 
  • Jakie oczekiwania mają uczniowie?
  • Jakie są predyspozycje, potrzeby i możliwości rozwojowe uczniów?
     


Warto zauważyć, że na tym etapie najistotniejsze są następujące czynniki:
Warto wiedzieć, że Ministerstwo Edukacji i Nauki oraz Centrum GovTech uruchomiły specjalną infolinię wspierającą nauczycieli w kształceniu na odległość. Infolinia ma charakter techniczny, jej celem jest pomoc w rozwiązywaniu trudności, jakie napotykają pedagodzy, obsługując różnego rodzaju narzędzia do edukacji zdalnej. Dzwoniąc pod numer +48 222 500 144, nauczyciele otrzymają profesjonalną pomoc.
Po drugie, trzeba ustalić (we współpracy z nauczycielami), które z dostępnych rozwiązań, w tym technologicznych, będą dla szkoły najkorzystniejsze i które docelowo wykorzystają wszyscy nauczyciele. Natalia Walter wskazuje następujące narzędzia do e-learningu, w zależności od tego, w którym z trzech trybów prowadzone są zajęcia zdalne.

Tryb synchroniczny:

  • czat, 
  • gry sieciowe, 
  • wideokonferencje.

Wideokonferencje: MS Teams (Office 365), Hangout Meet (GSuit), ClickMeeting, Cisco Webex.

Wirtualna tablica (whiteboard): MS Teams, Jamboard Google, Draw Chat, Freehand.
Tryb mieszany: 

  • współredagowalne dokumenty, projekty, prezentacje,
  • quizy.

Narzędzia do współpracy: MS Teams (Office 365), GSuit + Google Dysk, dokumenty, prezentacje etc., Canva, Wikispaces Classroom. 
Interaktywne quizy: Quizzi, Kahoot, Quizlet.
Tryb asynchroniczny: 

  • e-mail, poczta w dzienniku elektronicznym, 
  • biblioteki cyfrowe i audioteki, 
  • ćwiczenia interaktywne.

Filmy nagrane przez nauczyciela, Wolne Lektury, Polona, Khan Academy, Ninateka, Pixabay, Eduelo, PisuPisu, Matzoo.

I po trzecie, trzeba wspierać nauczycieli w poszukiwaniu odpowiednich metod pracy i tworzeniu strategii kształcenia online. Wielu nauczycieli czuje się zagubionych, ponieważ tradycyjny model nauczania, często oparty przynajmniej we wstępnej części lekcji na wykładzie, nie sprawdza się w wirtualnej szkole. Warto jest wykorzystać metody, które aktywnie angażują uczniów. Powyżej przedstawiono propozycje metod i ich zastosowania, tak by zaciekawić ucznia, inspirować go do refleksji i motywować do pracy grupowej.
 

Tabela 1. Propozycje metod inspirowania i motywowania uczniów do pracy grupowej
Projektowanie procesu kształcenia z wykorzystaniem nowoczesnych trendów dydaktycznych w przestrzeni wirtualnej według Anny Koludo
Metoda WebQuest Kształcenie wyprzedzające Model konstruktywistyczny
To metoda opracowana przez Berniego Dodge’a i Toma Marcha – naukowców pracujących w San Diego University. Pierwsze wzmianki o metodzie WebQuest pojawiły się w latach 90. XX wieku i miały związek z takimi działaniami uczniów, które opierają się na wyszukiwaniu w sieci informacji potrzebnych do realizacji zadania. Zespoły złożone z kilku uczniów działają według ściśle określonego planu. Na początku przedstawiane są im zasady pracy. Nauczyciel koordynujący wprowadza uczniów w zakres tematyczny projektu, wskazuje na poszczególne role, jakie powinni podjąć, określa zadania, jakie należy wykonać oraz przedstawia kryteria oceny wyników pracy (do realizacji zadań tego etapu można wykorzystać mechanizmy platformy związane z przydzielaniem zadań). Następnie, określając konkretnie rolę każdego członka zespołu, nauczyciel wprowadza ich w szczegóły kolejnych etapów projektu. Do uczniów należy zaś wskazanie konkretnych osób odpowiedzialnych za poszczególne zadania (w tym celu można wykorzystać forum dyskusyjne). W kolejnym kroku nauczyciel umieszcza w bibliotece uczniowskiej linki, które są przydatne i wartościowe pod kątem wykonawczym. Uczniowie przystępują już do pracy właściwej, której efekty zostaną zamieszczone w przestrzeni pracy wspólnej. Kolejnym etapem jest prezentacja efektów pracy na forum i dyskusja oceniająca z udziałem nauczyciela (można wykorzystać webinarium). Ocena wykonanego projektu musi być zgodna z ustalonymi wcześniej kryteriami oraz z wykorzystaniem mechanizmów zarządzania zadaniami Założeniem kształcenia wyprzedzającego jest czerpanie z pedagogiki konstruktywistycznej, gdzie zmienia się rolę nauczyciela z jedynego i nieomylnego źródła informacji na moderatora, tutora, facylitatora procesu edukacyjnego ucznia. Kluczowym założeniem jest skupienie się na samym procesie uczenia się, który staje się konstruktorem własnej wiedzy i umiejętności. W mode...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy