Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z życia szkoły , Otwarty dostęp

16 lutego 2021

NR 109 (Luty 2021)

Innowacyjne rozwiązania ułatwiające różne formy kształcenia

0 170

Rozprzestrzenianie się koronawirusa spowodowało konieczność zmiany trybu funkcjonowania szkół i niejako wymusiłO proponowanie różnego rodzaju innowacyjnych rozwiązań. Dzieje się tak, ponieważ pandemia jest kryzysem, który z uwagi na nieadekwatność dotychczasowych rozwiązań wymaga wprowadzenia nowych koncepcji.

Zgodnie z obowiązującym prawem i uwzględniając sytuację epidemiologiczną, placówki mogą prowadzić nauczanie w formie tradycyjnej, hybrydowej i zdalnej. Konieczność dostosowywania się do sytuacji powoduje niepewność oraz brak poczucia bezpieczeństwa i kontroli. Niezależnie od formy kształcenia, jaką aktualnie zalecają władze i jaką przyjęto w szkołach, dyrektorzy zobowiązani zostali do przeorganizowania sposobu funkcjonowania swoich placówek. Szereg wytycznych, zaleceń i obostrzeń związanych z zachowywaniem reżimu sanitarnego wymagał od szkół ogromnych zmian i konieczności ich szybkiego wdrożenia, co stanowi niemałe wyzwanie np. z uwagi na problemy lokalowe w szkołach, niemożność organizacji zajęć w salach przypisanych jednej klasie czy problem zbyt dużej liczby dzieci w świetlicy. 
I chociaż nauczanie hybrydowe czy zdalne rozwiązuje problemy lokalowe, to jednak okazuje się, iż to też twardy orzech do zgryzienia. Organizacja nauczania zdalnego obnażyła bowiem wiele nowych trudności, od braków sprzętowych po niemożność kontaktu z niektórymi uczniami. Dyrektorzy szkół zmagali się ze skargami rodziców na zbyt duże obciążenie materiałem szkolnym, liczbę godzin, jaką dzieci spędzają przed monitorem komputera, czy nowe sposoby oceniania. Zaistniała sytuacja wymusiła zmianę podejścia do nauczania, wypracowanie z pośpiechem nowych rozwiązań i stałe monitorowanie sytuacji celem eliminacji kolejnych trudności. Zastąpienie rozwiązań, jakie dotychczas stosowane były w edukacji stacjonarnej, innymi, nowymi, dostosowanymi do potrzeb nauczania w sytuacji pandemii spowodowało, że dyrektorzy placówek musieli otworzyć się na zmiany i wykazać ogromną elastycznością. Istotne jest, by nie zamykali się w gabinecie, by szukać rozwiązań samodzielnie, lecz korzystali z wiedzy i doświadczenia grona pedagogicznego i wspólnie wypracowywali rozwiązania dotyczące wszystkich i będące sumą pomysłów nauczycieli. Należy podkreślić, że każda zmiana jest procesem wieloaspektowym i nie jest prosta we wdrażaniu. Jak zatem najlepiej przygotować się do jej wprowadzenia?

POLECAMY

Jak wprowadzać zmiany?

Bez wątpienia powinien to być proces zamierzony i zaplanowany, co aktualnie może być utrudnione, ale należy wziąć pod uwagę, że chaotyczne działanie w tej kwestii nie przyniesie pozytywnych rezultatów. Dlatego warto dołożyć wszelkich starań, by zaplanować i wspólnie ustalić wprowadzane zmiany, czyniąc to chociażby zdalnie, jeśli bezpośrednie spotkanie nie jest możliwe. 
Benoit Grouard i Francis Meston formułują 10 podstawowych elementów przygotowania i przeprowadzenia zmian: 

  • określenie wizji zmian, rozumiane jako ustalenie celów zmian i głównych sposobów ich realizacji,
  • pobudzanie do zmian, czyli tworzenie dynamiki zmian wśród pracowników, legalizacja wizji zmian i określenie kierunków doskonalenia, 
  • przyspieszanie procesu zmian, określanie struktury projektów i sposobów funkcjonowania zdolnych wspierać, ułatwiać i przyspieszać zmiany, 
  • pilotowanie zmian, rozumiane jako określanie i kierowanie działaniami zapewniającymi najlepszy przebieg procesu zmian, 
  • realizowanie zmian, czyli ich urzeczywistnienie, realizowanie wizji oraz generowanie zamierzonych wyników ekonomicznych i jakościowych, 
  • kształtowanie współuczestnictwa w procesie zmian, zapewnianie uczestnictwa wszystkich pracowników, których zmiany dotyczą – dzięki temu osiąga się wzbogacenie wizji i ułatwienie jej realizacji,
  • kierowanie aspektami emocjonalnymi zmian,
  • pokonywanie oporów i blokad spowodowanych zmianami,
  • kierowanie zmianami w podziale i sposobach sprawowania władzy – reorientacja stosunków w procesie sprawowania władzy w celu zapewnienia jej spójności z wizją i uczestnictwa w procesie zmian,
  • kształtowanie nowych kompetencji i postaw pracowników – wprowadza się tu zarówno kształcenie techniczne, jak i w zakresie stosunków międzyludzkich, umożliwia to stworzenie pracownikom możliwie najlepszych warunków uczestnictwa w procesie zmian1.

Czego mogą dotyczyć zmiany?

Nowatorskie działania mogą dotyczyć niemal wszystkich obszarów funkcjonowania placówki, a ich przedmiotem może być: 

  • wzbogacenie programów o nowe treści, 
  • interdyscyplinarność przedmiotów, 
  • modyfikacja programów nauczania dopuszczonych do użytku szkolnego przez MEN, 
  • określenie wewnątrzszkolnych zasad oceniania uczniów, 
  • realizacja własnego programu nauczania, 
  • zmiana liczby uczniów w klasie, 
  • zmiana czasu trwania lekcji, 
  • powoływanie zespołów problemowych w klasie, 
  • wykorzystanie nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych i nowoczesnych metod w zakresie nauczania–uczenia się. 

Te formy innowacji są idealnym rozwiązaniem w codziennej szkolnej praktyce, a szczególnie w obecnej rzeczywistości, która wymaga szybkich, zdecydowanych reakcji i kreatywnych działań. 

Co w miejsce bezpośredniego kontaktu?

Aby wpisać się w nową rzeczywistość, dyrektorzy szkół i placówek zmuszeni byli z dnia na dzień wyeliminować to, co dotychczas było w szkole podstawą jej funkcjonowania – bezpośredni kontakt z nauczycielami i uczniami. Jednak nie oznacza to, iż kontakt ten został zerwany – zmieniona została tylko forma, w jakiej jest utrzymywany. Z pomocą przyszły wszystkie nowoczesne technologie i rozwiązania teleinformatyczne, które pozwalają w prosty i szybki sposób skomunikować się z każdym z osobna lub wszystkimi jednocześnie. 
Podstawą komunikacji za pośrednictwem technologii jest posiadanie odpowiedniego sprzętu, który to umożliwi. Najprostszym rozwiązaniem jest telefon, jednak prowadzenie rozmów z każdym z osobna jest niezwykle czasochłonne. Innym rozwiązaniem, pozwalającym na wymianę wiadomości z dowolną konfiguracją osób, a także przesyłanie dokumentów, jest dziennik elektroniczny. Szkoły korzystające z tego rozwiązania wskazały go jako główny środek służący do komunikacji w czasach nauczania na odległość. Kolejnym problemem, jaki pojawił się w okresie obowiązywania zakazu zgromadzeń, było przeprowadzanie narad i konferencji rad pedagogicznych. Tutaj też z pomocą przyszły rozwiązania z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej. Proste i intuicyjne aplikacje do prowadzenia wideokonferencji zdominowały rzeczywistość szkolną. Bezpieczeństwo ich używania oraz możliwości, jakie proponują twórcy takich aplikacji, sprawiły, że są wykorzystywane szeroko w codzienności szkolnej. 
Niezwykle ważną umiejętnością, jaką powinien posiadać współczesny dyrektor, jest zarządzanie zespołem rozproszonym i wspieranie go w realizacji swoich obowiązków poza szkołą. Rozwiązaniem, które sprawdza się w wielu placówkach, są systematyczne wirtualne spotkania będące alternatywą (na miarę obecnych czasów) dla spotkań odbywających się w pokoju nauczycielskim, sekretariacie, gabinecie dyrektora. Dzięki rozszerzonej rzeczywistości mamy możliwość połączyć te wszystkie miejsca i osoby, spotykając się na wizji w celu omówienia codziennych spraw. 
Warto również wprowadzić procedury nawiązywania kontaktu z dyrektorem. Wyobraźmy sobie dużą szkołę, w której wielu nauczycieli ma wątpliwości, pytania w sprawach bieżących i próbuje dodzwonić się do dyrektora – taka sytuacja jest z góry skazana na niepowodzenie. Być może dużo bardziej skutecznym rozwiązaniem będzie kontakt za pomocą komunikatora lub poczty elektronicznej, a jedynie w sprawach bardzo pilnych powinno dopuszczać się rozmowę telefoniczną. 

Problemy z organizacją zajęć

Każdy dyrektor szkoły w Polsce stanął też przed problemem organizacji samych zajęć. Konieczne stało się wypracowanie rozwiązań, które ujednolicą sposób, w jaki nauczyciele mają wykonywać swoje obowiązki. Tutaj również pomocne okazały się nowoczesne technologie, których wykorzystanie znacznie ułatwiło prowadzenie lekcji, przesyłanie materiałów czy sprawdzanie postępów uczniów. W krótkim czasie pojawiły się też liczne propozycje szkoleń, których celem było zapoznanie nauczycieli z nowoczesnymi narzędziami do pracy zdalnej, bo przecież to dla wielu osób okazało się zadaniem niełatwym. 
Nauczyciele są grupą zawodową, która jest zwarta, chętnie dzieli się dobrymi praktykami, wiedzą i pomysłami, dlatego też nowe rozwiązania udało się zastosować w miarę szybko. Wszelkie narzędzia wykorzystywane obecnie do tego, by jak najefektywniej prowadzić nauczanie w formie zdalnej, sprawiają, że uczniowie mogą realizować zajęcia zgodnie z rozkładem nauczania. Najczęściej stosowane są aplikacje umożliwiające przeprowadzanie zajęć w formie wideokonferencji z możliwością prezentowania przez nauczyciela treści ze swojego komputera na ekranach uczniów. Ponadto wspomniany już wcześniej dziennik elektroniczny daje możliwość przesyłania uczniom zadań domowych czy zagadnień do testów. Oprócz dziennika elektronicznego wiele szkół wykorzystuje inne, d...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy