Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

14 września 2022

NR 122 (Wrzesień 2022)

Edukacja dla bezpieczeństwa. Na jakie zmiany należy przygotować się od września 2022 roku?

0 94

Po ukończeniu szkoły podstawowej postanowiłam kontynuować rodzinny fach i wybrałam technikum ekonomiczne. Okazało się, że w szkole mieliśmy klasy wojskowe. Część uczniów chodziła po szkole w mundurach, a dodatkowo, co cieszyło najbardziej, odbywaliśmy regularne zajęcia na szkolnej strzelnicy. Kiedy teraz wspominam tamte czasy, nauka zakładania opatrunku, pierwszej pomocy czy użycia broni była dla nas uczniów czymś fascynującym, czymś co dodawało barw nudnej rzeczywistości szkolnej.

Od pomysłu do realizacji

Na stronie Ministerstwa Edukacji i Nauki możemy znaleźć następującą informację: „Nowe treści nauczania w przedmiocie edukacja dla bezpieczeństwa to najważniejsze zmiany w projektach rozporządzeń Ministra Edukacji i Nauki skierowanych do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych”.
Edukacja dla bezpieczeństwa to przedmiot obowiązkowy realizowany w klasie VIII szkoły podstawowej oraz w klasach I szkół ponadpodstawowych (liceum ogólnokształcącego, technikum i branżowej szkoły I stopnia) w wymiarze 1 godziny tygodniowo. 
Przedmiot ten służy „przygotowaniu uczniów do właściwego zachowania oraz odpowiednich reakcji w sytuacjach stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia”. Ma wymiar przede wszystkim praktyczny – nastawiony na skuteczne działanie i radzenie sobie w sytuacjach określonych zagrożeń. 
Od roku szkolnego 2022/2023 następują zmiany, dzięki którym przedmiot edukacja dla bezpieczeństwa będzie zawierał elementy budowania sprawności obronnych społeczeństwa. „Gdy powstawał jego program, najważniejszym zagrożeniem był terroryzm. Podczas wojny Putina podstawy programowe trzeba dostosować do nowych realiów” tłumaczy Radosław Brzózka – szef gabinetu politycznego i pełnomocnik ministra ds. strategii edukacji. Projekty zmian w podstawie programowej zostały przygotowane we współpracy i w konsultacji z Ministerstwem Obrony Narodowej. 

POLECAMY

Zadania dyrektorów liceów, techników oraz branżowych szkół II stopnia 

W przypadku szkolenia strzeleckiego na poziomie szkoły podstawowej, w projekcie zaproponowano wyłącznie teorię bezpiecznego obchodzenia się z bronią. Z kolei w szkołach ponadpodstawowych będzie ono obejmowało podstawy strzelania, z częścią praktyczną prowadzoną z wykorzystaniem bezpiecznych narzędzi do ćwiczeń strzeleckich, takich jak np. broń kulowa, pneumatyczna, repliki broni strzeleckiej (ASG), strzelnice wirtualne albo laserowe. Wymaga to współpracy z jednostkami wojskowymi lub organizacjami proobronnymi. Zajęcia mogą być realizowane przy użyciu środków własnych szkoły, jak również poprzez wykorzystanie strzelnic, strzelnic wirtualnych i laserowych znajdujących się w posiadaniu jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów.
W przypadku braku dostępu do odpowiedniego miejsca, realizacja tego wymogu z podstawy programowej będzie obowiązywała od września 2024 r. Do tego czasu szkoły mogą prowadzić zajęcia z tego zakresu w miarę dostępnych możliwości. 
W związku ze zmianami rząd miał okazję przypomnieć o realizowanym od 2019 r. programie „Strzelnica w powiecie”, który ma na celu rozwój sportu strzeleckiego w Polsce, kształtowanie i utrwalanie prawidłowych nawyków strzeleckich wśród uczniów szkół i członków organizacji proobronnych w sytuacjach zbliżonych do rzeczywistych realiów użycia broni palnej oraz zwiększenie dostępu do szkoleń strzeleckich dla uczniów szkół, które prowadzą działalność dydaktyczno-wychowawczą w dziedzinie obronności państwa (tzw. klasy mundurowe, oddziały przygotowania wojskowego), w szczególności w miejscach, w których nie ma dostępu do strzelnic bojowych.
„Do rozważenia jest współpraca z instytucjami, jak Liga Obrony Kraju czy Polski Związek Strzelectwa Sportowego, które mają możliwość szkolenia młodzieży, gdyż dysponują strzelnicami i instruktorami” powiedział „Dziennikowi Gazecie Prawnej” płk Waldemar Krzyżanowski z resortu obrony.

Pamiętaj !
Aby przeprowadzić zajęcia praktyczne poza szkołą należy zastosować się do przepisów regulujących wyjścia grupowe poza obiekty szkolne. Są one innymi formami działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły – art. 109 ust. 4 Prawa oświatowego. Każde wyjście poza teren szkoły należy wpisać do rejestru wyjść, który zgodnie z § 2a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach prowadzi dyrektor szkoły, albo inna, upoważniona przez niego osoba. 
Powinien on zawierać:

  • datę, miejsce i godzinę wyjścia lub zbiórki uczniów,
  • cel lub program wyjścia,
  • miejsce i godzinę powrotu,
  • imiona i nazwiska opiekunów,
  • liczbę uczniów,
  • podpisy opiekunów i dyrektora.

Podczas wyjścia, należy ustalić taką liczbę opiekunów, aby zapewnić uczniom bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach. Nie jest natomiast wymagana zgoda rodziców.Oba projekty rozporządzeń są już obecnie po konsultacjach publicznych, w fazie opiniowania. 
Dodatkowo, według projektu dyrektorzy powinni posiadać pracownię lub klasę o wielkości umożliwiającej aranżację do ćwiczeń praktycznych, zaplecze umożliwiające przechowywanie pomocy, podstawowych materiałów i przyborów nauczyciela niezbędnych do prowadzenia zajęć oraz ewentualnych prac uczniów. Nie zapominajmy także, że część zajęć dotycząca pierwszej pomocy musi odbywać się na manekinach szkoleniowych. Nie ma problemu jeżeli szkoła ma go na wyposażeniu, w przeciwnym wypadku będzie musiała go albo wypożyczyć, albo zatrudnić firmę szkoleniową, która posiada odpowiedni sprzęt. 

Wątpliwości co do wprowadzonych zmian

Niewątpliwie wprowadzenie do podstawy programowej zagadnień związanych z obronnością państwa jest słuszne. Jednak usunięcie z podstawy programowej zarówno na etapie szkoły podstawowej, jak i ponadpodstawowej takich zagadnień, jak: otyłość, bulimia, anoreksja, alkoholizm oraz uzależnienie od narkotyków i nikotyny oraz tematów dotyczących odpowiednich nawyków żywieniowych i roli regularnej aktywności ruchowej nie mieści się w głowie i w dłuższej perspektywie na pewno odbije się jeszcze bardziej na zdrowiu psychicznym młodzieży. 
Wiele kontrowersji wzbudza też sposób realizacji zagadnień związanych ze strzelectwem przez uczniów z niepełnosprawnością ruchową, z niepełnosprawnością sprzężoną oraz zaburzeniami psychicznymi, w tym z zespołem stresu pourazowego (PTSD). „W tych wypadkach ćwiczenia na strzelnicy, przyjmowanie pozycji strzeleckich oraz składanie i rozkładanie broni mogą okazać się nieosiągalne” – zwraca uwagę Stowarzyszenie Umarłych Statutów. 
Dużym problemem, szczególnie dla szkół mieszczących się na terenach wiejskich, będzie dojazd uczniów na strzelnicę. Bo nie ukrywajmy, nie chodzi tutaj o zaplecze, lecz przede wszystkim o finanse. Zgodnie z art. 70 ust. 2 Konstytucji RP nauka w szkołach publicznych w Polsce jest bezpłatna, nie można więc oczekiwać od rodziców, że będą przeznaczali środki finansowe na szkolne wyjazdy strzelnicze uczniów. Ostatecznie ciężar finansowy realizacji podstawy programowej spadnie na organy prowadzące szkołę, a więc w ogromnej większości na jednostki samorządów terytorialnych.

Zmiany podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia
 

Tabela 1. Cele kształcenia – wymagania ogólne
Nowe Stare
Bezpieczeństwo państwa Bezpieczeństwo państwa
Przygotowanie do działań ratowniczych w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń (wypadków masowych i katastrof) Przygotowanie do działań ratowniczych w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń (wypadków masowych i katastrof)
Podstawy pierwszej pomocy Podstawy pierwszej pomocy
Edukacja obronna Edukacja zdrowotna.
Zdrowie w wymiarze indywidualnym oraz zbiorowym. 
Zachowania prozdrowotne

 

Tabela 2. Treści nauczania – wymagania szczegółowe
Dodane Usunięte
I Bezpieczeństwo państwa
• zna i określa działania wybranych organizacji proobronnych, których definicję określa ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, 
• wyjaśnia znaczenie cyberzagrożeń w wymiarze cywilnym i potrafi je rozpoznać oraz zna procedury postępowania w przypadku ich wystąpienia
 
I Bezpieczeństwo państwa
• zna i określa zakres działania wybranych stowarzyszeń i organizacji, takich jak: Liga Obrony Kraju, Polski Czerwony Krzyż, Związek Strzelecki „Strzelec”, 
• potrafi identyfikować wyzwania 
dla bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego, kategoryzować je, przypisywać właściwe znaczenie w kontekście bezpieczeństwa lokalnego i całego państwa
II Przygotowania do działań ratowniczych w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń (wypadków masowych i katastrof)
• potrafi omówić sposób użycia indywidualnego pakietu przeciwchemicznego, jak również indywidualnego pakietu radioochronnego
II Przygotowania do działań ratowniczych w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń (wypadków masowych i katastrof)
• wyjaśnia zasady postępowania 
w przypadku awarii instalacji chemicznej, środka transportu lub rozszczelnienia zbiorników z substancjami toksycznymi
III Podstawy pierwszej pomocy
zna zasady pierwszej pomocy w sytuacji wystąpienia zagrożenia z użyciem broni konwencjonalnej:
• zna definicję masywnego krwotoku,
• stosuje stazę taktyczną,
• umie zatamować krwotok przy pomocy opaski improwizowanej,
• potrafi zatamować krwotok przy użyciu opatrunku uciskowego, potrafi zatamować krwotok z trudno dostępnych miejsc: pachy, pachwina, szyja,
• zna zasady zachowania się w sytuacji zagrożenia przy użyciu akronimu uciekaj, schowaj się, walcz
IV Edukacja zdrowotna. 
Zdrowie w wymiarze indywidualnym 
oraz zbiorowym. 
Zachowania prozdrowotne
Edukacja obronna
1. Reagowanie w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi. Uczeń:
• zna ograniczenia organizmu ludzkiego związane z brakiem snu, wody i...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy